Tổng thống Nga Putin vừa tổ chức một cuộc họp nội các đầy căng thẳng. Ông gay gắt chỉ trích các tướng lĩnh quân đội vì thất bại trong việc ngăn chặn các cuộc tấn công sâu vào lãnh thổ Nga. Lực lượng phòng không và không quân vũ trụ đã không bảo vệ được các cơ sở năng lượng chiến lược quan trọng.
Sự bức xúc không chỉ dừng lại ở các chỉ trích chính thức. Một làn sóng phản đối âm thầm từ các lãnh đạo cấp cao Nga đang dâng cao. Họ bắt đầu bàn tán về kịch bản người kế nhiệm Putin trong tình huống tồi tệ nhất.
Tình thế của nhà lãnh đạo Kremlin đang trở nên vô cùng bấp bênh. Những đòn tấn công từ Ukraine hiện vượt xa trí tưởng tượng của Putin và toàn bộ giới chức cấp cao nước này.
Chiến dịch 40 ngày và chiến thuật mở cửa sổ
Chiến dịch 40 ngày của Ukraine giống như một chiến dịch mở cửa sổ. Cửa sổ mở ra để tàn quân Nga tự rơi xuống, đồng thời đón trực tiếp các loạt tên lửa của Ukraine.
Mỗi ngày trôi qua lại mở ra thêm một ô cửa sổ mới trên chiến trường lẫn chính trường Nga, như một cuốn lịch mùa vọng quân sự. Điều đáng chú ý không chỉ nằm ở yếu tố biểu tượng. Cách Ukraine triển khai chiến dịch đánh phá có hệ thống mới là điểm mấu chốt. Họ kết hợp khéo léo giữa tác chiến tầm xa, chiến tranh kinh tế và làm tê liệt hậu cần chiến lược của đối phương.
Mỗi đòn đánh đều nhắm trúng các mắt xích giá trị cao. Các mục tiêu bị tấn công bao gồm:
- Trạm biến áp và nhà máy lọc dầu.
- Kho nhiên liệu và trung tâm hậu cần.
- Trung tâm điều hành vệ tinh.
- Tuyến đường sắt, cầu chiến lược và các đoàn xe tiếp vận.
Đây không đơn thuần là những cuộc tập kích bằng máy bay không người lái. Nhìn rộng hơn, đây là chiến dịch bào mòn năng lực quốc gia. Ukraine buộc Nga phải tiêu tốn nguồn lực khổng lồ để phòng thủ trên không gian rộng hàng triệu km2, thay vì tập trung cho tiền tuyến phía đông.
Mục tiêu chiến lược: Hành lang Chonhar và cơ sở lọc dầu
Sự kiện Ukraine liên tục đánh vào cơ sở hạ tầng quân sự và kinh tế đặt ra một câu hỏi lớn. Đâu là quyết định mang tính chiến lược mà Bộ Tổng tham mưu Ukraine dành cho giai đoạn cuối của chiến dịch?
Xét theo giá trị quân sự, có hai mục tiêu mang ý nghĩa đặc biệt. Thứ nhất là các hành lang Chonhar. Mục tiêu chiến lược quan trọng nhất vẫn là bán đảo Crimea. Nếu nhiều cầu quan trọng trên các cao tốc D-20, M17, M18 và M14 bị cắt đứt vĩnh viễn, toàn bộ bán đảo sẽ dần trở thành một ốc đảo hậu cần bị cô lập.
Đây là những tuyến tiếp vận huyết mạch nối lãnh thổ Nga với Crimea.
Các tuyến đường này bị vô hiệu hóa lâu đồng nghĩa với việc mọi giải pháp thay thế như cầu phao, đường đắp đất hay bến phà đều bị khống chế. Khi nhiên liệu, đạn dược, khí tài và lực lượng tăng viện không thể lưu thông, khả năng duy trì các đơn vị Nga trên bán đảo sẽ suy giảm trầm trọng. Trong nghệ thuật quân sự hiện đại, cắt đứt hậu cần mang lại hiệu quả lâu dài hơn nhiều so với việc chỉ tiêu hao lực lượng đối phương trên chiến trường.
Mục tiêu thứ hai là các cơ sở lọc dầu lớn nhất Nga.
Một cuộc tấn công thành công vào trung tâm năng lượng quy mô lớn không chỉ ảnh hưởng đến sản lượng xăng dầu. Nó tạo ra tác động dây chuyền đến toàn bộ hệ thống vận tải, nông nghiệp, công nghiệp và hậu cần quân sự. Nhiên liệu là huyết mạch của nền kinh tế và bộ máy chiến tranh trong một cuộc chiến tiêu hao kéo dài.
Mọi sự gián đoạn tại các cơ sở lọc dầu chiến lược đều tạo ra áp lực khổng lồ lên năng lực duy trì chiến dịch quân sự của Moscow.
Đây chính là học thuyết đánh vào trung tâm trọng lực của đối phương. Thay vì dồn hỏa lực vào chiến hào, Ukraine sử dụng vũ khí tấn công chính xác để xuyên sâu hàng trăm, thậm chí hàng nghìn km vào lãnh thổ Nga. Các đòn đánh nhắm vào mục tiêu có giá trị chiến lược nhằm đứt gãy khả năng vận hành của toàn bộ nền kinh tế, công nghiệp và quân sự nước này.
Bản chất của chiến tranh tiêu hao hiện đại
Ở cấp độ chiến lược quốc gia, các nhà máy lọc dầu có giá trị còn lớn hơn nhiều so với một căn cứ quân sự. Nhà máy lọc dầu không chỉ sản xuất xăng dân dụng. Nó còn cung cấp diesel, nhiên liệu hàng không, dầu bôi trơn và nhiều sản phẩm phục vụ trực tiếp cho xe tăng, xe thiết giáp, máy bay, tàu chiến và toàn bộ mạng lưới vận tải quân sự.
Chỉ cần một mắt xích lớn bị gián đoạn, áp lực sẽ lan truyền khắp hệ thống phân phối nhiên liệu của Nga. Moscow buộc phải điều chuyển nguồn cung từ các khu vực khác với chi phí rất lớn và kém hiệu quả.
Đó chính là bản chất của chiến tranh tiêu hao hiện đại. Chiếc UAV trị giá vài chục nghìn USD có thể buộc đối phương triển khai hệ thống phòng không trị giá hàng trăm triệu USD để bảo vệ mục tiêu. Nga càng mở rộng phạm vi phòng thủ, hệ thống phòng không càng bị phân tán. Mật độ bảo vệ giảm đi, chi phí duy trì lại tăng vọt. Đây là cuộc chiến về kinh tế quân sự. Bên nào buộc đối phương tiêu tốn nhiều nguồn lực hơn sẽ dần chiếm ưu thế.
Sức ép lên bán đảo Crimea
Đơn vị máy bay không người lái Vögel von Magyar của Ukraine báo cáo về các cuộc tấn công thành công nhắm vào bán đảo Crimea. Các mục tiêu bị đánh phá bao gồm hệ thống phòng không Tor-M2, 10 trạm biến áp và một trạm nén khí.
Crimea đang chịu áp lực khổng lồ từ các cuộc không kích của Ukraine suốt nhiều tuần qua.
Các phương tiện quân sự và xe tải di chuyển trên đường hướng tới bán đảo bị tấn công liên tục. Ngoài ra, quân đội Ukraine đã phá hủy nhiều cây cầu quan trọng. Tình trạng thiếu hụt nhiên liệu trầm trọng đang diễn ra tại bán đảo. Nhiều đồn đoán về khả năng sơ tán đang xuất hiện ngày càng nhiều.
Sau 6 ngày đầu tiên, giá trị lớn nhất Ukraine đạt được không nằm ở số lượng mục tiêu bị phá hủy.
Họ đã buộc Nga phải thay đổi toàn bộ tư duy phòng thủ. Từ chỗ chỉ cần bảo vệ tiền tuyến, Nga giờ phải bảo vệ hàng triệu km2 lãnh thổ, hàng trăm cơ sở năng lượng, công nghiệp quốc phòng, kho nhiên liệu và hạ tầng giao thông cùng lúc. Chi phí chiến tranh gia tăng theo cấp số nhân, vượt quá sức chịu đựng và năng lực phần cứng của Moscow. Không thể nào chống lại 500 UAV tấn công khắp mọi nơi trong một ngày.
Bài học từ chiến tranh tổng lực
Nga sở hữu 700.000 quân, hàng nghìn xe tăng và nhiều loại cơ giới. Tuy nhiên, họ không thể đưa hậu cần đến tiền tuyến, không bảo vệ được hậu phương và không thay thế được các mục tiêu chiến lược bị đánh phá. Nước này không duy trì được năng lực chiến tranh khi hậu phương bất ổn. Tuyến đầu sẽ suy sụp, xã hội không vận hành bình thường và chiến trường mất đi động lực. Đó chính là bản chất của chiến tranh tổng lực.
Một cuộc chiến diễn ra một chiều luôn dễ dàng. Tuy nhiên, vừa đánh viễn chinh vừa bảo vệ lãnh thổ lại là chuyện hoàn toàn khác. Mỹ duy trì chiến tranh hay phong tỏa quân sự với đối thủ mạnh hàng năm trời mà kinh tế vẫn ổn định. Lý do là lãnh thổ Mỹ cách xa chiến tuyến và lửa chiến tranh không thể cháy trên đất Mỹ.
Nga không có lợi thế đó. Ở tuyến đầu, quân lính Nga bị bào mòn bởi chiến tranh phi tiếp xúc.
Ở quê nhà, các cơ sở kinh tế và quân sự chiến lược liên tục bị tấn công, không thể thay thế. Những mục tiêu bị Ukraine tấn công thường bị vứt bỏ, rất khó tái tạo hoặc sửa chữa. Nga mất khả năng tái đầu tư và tái phân bổ nguồn lực để duy trì chuỗi cung ứng chiến tranh. Họ có thể sửa chữa các bộ phận không quan trọng trong nhà máy lọc dầu, khôi phục một phần công suất. Nhưng tốc độ khôi phục không thể theo kịp thiệt hại từ các đòn tái tấn công sau này. Năng lực phòng thủ của Nga đã suy giảm nghiêm trọng.
Nguy cơ leo thang từ tên lửa đạn đạo
Chỉ mới 6 ngày đầu tiên trong chuỗi 40 ngày, Nga đã đối mặt với khủng hoảng nguồn cung nhiên liệu ngay lập tức. Đời sống dân sự và nền kinh tế nước này bị tê liệt.
Mới đây, Nga cáo buộc Ukraine tấn công bằng tên lửa đạn đạo FP-9. Đây có thể xem là bước ngoặt leo thang chiến tranh.
Một quốc gia sở hữu tên lửa đạn đạo hoàn toàn khác biệt so với quân đội chỉ có tên lửa hành trình. Tư thế quân sự của đội quân sở hữu tên lửa đạn đạo luôn ở thế tiên phát chế nhân. Học thuyết của loại vũ khí này là tấn công phủ đầu tầm xa và cực kỳ khó ngăn chặn.
Ukraine sở hữu tên lửa đạn đạo đồng nghĩa với việc quân đội nước này đã bước lên một tầm cao mới. Bản đồ quân sự Châu Âu có thể phải được viết lại. Tên lửa đạn đạo có khả năng mang nhiều loại đầu đạn khác nhau như sinh học, hóa học, hạt nhân hoặc bom bẩn sử dụng lõi Uranium làm giàu ở mức thấp. Điều đáng ngại nhất là Ukraine sản xuất loại tên lửa này với giá rất rẻ. Chi phí chế tạo bằng 1/10 tên lửa hành trình KH-101 của Nga, 1/7 tên lửa phóng từ tàu chiến mặt nước và 1/12 so với tên lửa siêu thanh KH-47 Kinzhal.
Trong chiến tranh tiêu hao, bên sản xuất vũ khí đại trà với giá rẻ, nhanh và ổn định sẽ chiếm ưu thế về hỏa lực và công nghệ. Xét trên phương diện chiến tranh tập kích xuyên biên giới, số lượng cũng là một dạng của chất lượng.
Đường dài còn nhiều biến cố
Nhìn lại toàn bộ diễn biến, cú sốc đầu tiên mà Putin đang phải đối mặt không đơn thuần là những thiệt hại vật chất. Đó là sự sụp đổ của một tư duy quân sự lỗi thời. Moscow đã lầm tưởng rằng sức mạnh dựa trên số lượng quân và vũ khí có thể áp đảo mọi đối thủ. Nhưng cuộc chiến thực tế đã chứng minh điều ngược lại.
Ukraine đang áp dụng chiến lược đánh nhanh, đánh trúng điểm yếu và buộc đối phương kiệt quệ vì phòng thủ.
Nga giờ đây rơi vào thế bị động trên mọi mặt trận. Từ hậu cần, kinh tế đến chính trị nội bộ đều rung chuyển. Nếu xu hướng này tiếp tục kéo dài trong 40 ngày, Moscow sẽ phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng toàn diện không thể đảo ngược.
Khả năng Nga phục hồi và xoay chuyển tình thế ngày càng mong manh.
Lửa chiến tranh đang bùng cháy ngay trên lãnh thổ nước Nga, và đó chính là cái giá phải trả cho một cuộc viễn chinh kéo dài. Sức mạnh quân sự không chỉ đo bằng số lượng binh lính hay xe tăng. Nó còn phụ thuộc vào khả năng bảo vệ hậu phương, duy trì kinh tế và giữ vững tinh thần nội bộ. Trên tất cả các mặt trận đó, Nga đang dần mất thế thượng phong.
Phạm Hương - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Ý kiến bạn đọc