Nghe bài viết
00:00 / 00:00
Không phát được âm thanh trên trình duyệt này. Vui lòng thử lại sau.
Chia sẻ:FacebookZalo
Hai đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner đang mở rộng đàm phán hòa bình Ukraina – Nga sang vấn đề tái cấu trúc an ninh châu Âu, đáp ứng một trong những yêu cầu lâu nay của Điện Kremlin. Các chuyên gia cảnh báo Moskva có thể lợi dụng hướng tiếp cận này để giành thêm ảnh hưởng tại Đông Âu, làm suy yếu NATO và tạo khoảng cách giữa Mỹ với các đồng minh châu Âu.

Hai đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner đang mở rộng các cuộc đàm phán hòa bình giữa Ukraina và Nga sang vấn đề cấu trúc an ninh toàn châu Âu. Động thái này khiến Điện Kremlin hài lòng, nhưng cũng làm dấy lên lo ngại rằng Washington đang vô tình giúp Vladimir Putin đạt được một mục tiêu chiến lược lâu dài.

Theo Financial Times, các chuyên gia cho rằng hai đại diện Mỹ có nguy cơ rơi vào cái bẫy ngoại giao mà nhà lãnh đạo Nga đã chuẩn bị từ lâu. Thay vì tập trung vào việc chấm dứt cuộc xâm lược Ukraina, các cuộc thảo luận có thể chuyển hướng sang yêu cầu của Moskva về việc viết lại trật tự an ninh hình thành sau Chiến tranh Lạnh.

1 Financial Times Dac Phai Vien Cua Trump Mac Bay Putin Khi Ban Ve An Ninh Chau Au

Putin muốn đưa trật tự an ninh châu Âu lên bàn đàm phán

Vladimir Putin nhiều lần yêu cầu phương Tây giải quyết những gì ông gọi là "nguyên nhân gốc rễ" của cuộc chiến. Trong cách tiếp cận của Điện Kremlin, những nguyên nhân này không chỉ liên quan đến Ukraina mà còn bao gồm hệ thống tổ chức, hiệp ước và nguyên tắc đang bảo đảm an ninh châu Âu.

John Lough, Trưởng bộ phận chính sách đối ngoại tại Trung tâm Nest ở London, nhận định Witkoff và Kushner đã rơi vào cái bẫy của Putin. Theo ông, hướng đi này có thể khiến nhà lãnh đạo Nga thêm tự tin vào khả năng thúc đẩy những yêu cầu chiến lược của mình.

Nhiều chuyên gia phương Tây xem yêu cầu viết lại trật tự hậu Chiến tranh Lạnh là một cách đánh lạc hướng khỏi trách nhiệm của Nga trong cuộc xâm lược Ukraina. Thay vì tập trung vào chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ Ukraina, Moskva muốn đưa những vấn đề rộng hơn về quyền lực và phạm vi ảnh hưởng vào chương trình nghị sự.

Một trong những mục tiêu được các nhà phân tích cảnh báo là khôi phục vị thế thống trị của Nga tại Đông Âu. Điện Kremlin cũng muốn ngăn NATO tiếp tục mở rộng, đặc biệt là khả năng Ukraina và Gruzia gia nhập liên minh trong tương lai.

Vladimir Medinsky, trưởng đoàn đàm phán Nga tại cuộc gặp ở Abu Dhabi trong tuần được đề cập, từng kêu gọi tổ chức một "Yalta và Potsdam mới". Đây là cách ám chỉ hai hội nghị sau Chiến tranh thế giới thứ hai, khi các cường quốc thắng trận quyết định những nguyên tắc sắp xếp trật tự châu Âu và phạm vi ảnh hưởng của mình.

Việc nhắc lại Yalta và Potsdam cho thấy Moskva muốn thảo luận về một trật tự quốc tế trong đó các cường quốc có vai trò quyết định lớn hơn đối với an ninh của những quốc gia nhỏ hơn. Cách tiếp cận này đi ngược nguyên tắc mỗi quốc gia có quyền tự lựa chọn con đường đối ngoại và liên minh của mình.

Đàm phán an ninh trước ngừng bắn có thể tạo lợi thế cho Moskva

Thời điểm đưa vấn đề an ninh toàn châu Âu vào đàm phán cũng gây nhiều tranh luận. Các nhà phân tích cảnh báo rằng nếu phương Tây thảo luận sửa đổi cấu trúc an ninh trước khi đạt được thỏa thuận ngừng bắn tại Ukraina, Nga có thể giành thêm lợi thế mặc cả.

Điều này đặc biệt đáng lo ngại đối với khả năng hỗ trợ lâu dài của châu Âu dành cho Kyiv. Moskva có thể sử dụng các cuộc thương lượng để gây sức ép, khiến những nước phương Tây phải cân nhắc lại cam kết tài chính và quân sự đối với Ukraina.

Ngoài ra, việc đàm phán lại các nguyên tắc an ninh có thể tạo ra bất đồng giữa Mỹ và châu Âu. Nếu Washington ưu tiên một thỏa thuận với Moskva mà không bảo đảm lợi ích của các đồng minh, sự thống nhất trong NATO có nguy cơ bị suy yếu.

Đối với Ukraina, nguy cơ lớn nằm ở chỗ tương lai an ninh của quốc gia này có thể trở thành một phần trong thỏa thuận giữa các cường quốc. Kyiv có thể phải đối mặt với sức ép liên quan đến quyền lựa chọn liên minh và những bảo đảm an ninh sau chiến tranh.

Washington đề xuất khôi phục đối thoại NATO – Nga

Tuần trước, Jared Kushner trình bày năm mục tiêu mà Mỹ đang xem xét nhằm xây dựng một khuôn khổ an ninh lâu dài cho châu Âu. Các mục tiêu bao gồm duy trì tham vấn an ninh thường xuyên, thiết lập những kênh liên lạc đáng tin cậy trong khủng hoảng và tăng cường minh bạch quân sự.

Hai nội dung còn lại là xây dựng các biện pháp chung nhằm giảm nguy cơ leo thang và tạo nền tảng vững chắc cho ổn định lâu dài tại châu Âu. Kushner đồng thời nhấn mạnh NATO vẫn giữ vai trò trung tâm trong hệ thống phòng thủ tập thể của lục địa.

Một đề xuất khác của các quan chức Mỹ là khôi phục Hội đồng NATO – Nga. Cơ quan này được thành lập năm 2002, nhằm tạo diễn đàn để Nga và các thành viên NATO tham vấn, trao đổi về những vấn đề an ninh chung.

Tuy nhiên, quan hệ giữa hai bên đã xấu đi nghiêm trọng sau nhiều năm căng thẳng. Nga trên thực tế đã từ bỏ cơ chế hợp tác này trong quá trình chuẩn bị cho cuộc xâm lược Ukraina. Vì vậy, việc khôi phục hội đồng không đơn thuần là nối lại một kênh ngoại giao, mà còn đặt ra câu hỏi về điều kiện và mục đích hợp tác.

Trước đó, Bộ Ngoại giao Nga từng gợi ý các thành viên NATO có thể ký những hiệp ước không xâm lược riêng lẻ với Moskva. Các nhà phân tích cảnh báo cách tiếp cận này có thể làm suy yếu nguyên tắc phòng thủ tập thể của liên minh.

Theo nguyên tắc cốt lõi của NATO, một cuộc tấn công nhằm vào một thành viên có thể được xem là cuộc tấn công nhằm vào toàn bộ liên minh. Nếu từng quốc gia thành viên tự thương lượng những cam kết an ninh riêng với Nga, tính thống nhất của cơ chế phòng thủ chung có thể bị ảnh hưởng.

Moskva tiếp tục thúc đẩy các yêu cầu từ năm 2021

Những yêu cầu hiện nay của Điện Kremlin không phải lần đầu xuất hiện trong quan hệ giữa Nga và phương Tây. Steve Rosenberg, biên tập viên BBC tiếng Nga, nhận định Moskva đang đưa trở lại bàn đàm phán những đề xuất gây tranh cãi từng công bố vào tháng 12/2021.

Khi đó, Nga đưa ra các dự thảo hiệp ước với Mỹ và NATO, yêu cầu phương Tây bảo đảm liên minh không tiếp tục mở rộng về phía đông. Moskva muốn có cam kết rằng Ukraina và Gruzia sẽ không bao giờ trở thành thành viên NATO.

Ngoài vấn đề mở rộng liên minh, các dự thảo còn yêu cầu NATO rút cơ sở hạ tầng quân sự khỏi những quốc gia Trung và Đông Âu gia nhập liên minh sau khi Liên Xô tan rã. Đây là những yêu cầu có thể làm thay đổi sâu sắc cấu trúc phòng thủ của châu Âu.

Nếu được chấp nhận, các điều kiện này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến quyền tự quyết về an ninh của nhiều quốc gia từng thuộc khối Đông Âu. Những nước này gia nhập NATO sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc nhằm tìm kiếm các bảo đảm an ninh và củng cố quan hệ với phương Tây.

Cam kết của Mỹ với NATO trở thành vấn đề then chốt

Các cuộc thảo luận hiện nay đặt châu Âu trước một lựa chọn khó khăn. Một khuôn khổ đối thoại với Nga có thể giúp duy trì liên lạc và giảm nguy cơ tính toán sai lầm. Tuy nhiên, việc nhượng bộ những yêu cầu liên quan đến quyền tự quyết của các quốc gia sẽ tạo ra tiền lệ đáng lo ngại.

Một yếu tố khác là lập trường của Tổng thống Mỹ Donald Trump đối với NATO. Điện Kremlin có thể tìm cách khai thác những khác biệt giữa Washington và các thủ đô châu Âu để làm suy yếu cam kết phòng thủ chung.

Vì vậy, vấn đề không chỉ nằm ở khả năng đạt được thỏa thuận hòa bình giữa Nga và Ukraina. Cách thức xử lý các yêu cầu của Moskva còn có thể quyết định tương lai quan hệ xuyên Đại Tây Dương, vai trò của NATO và nguyên tắc an ninh tại châu Âu.

Trong giai đoạn tiếp theo, các cuộc thương lượng tại Abu Dhabi và những đề xuất về cơ chế đối thoại NATO – Nga sẽ tiếp tục là những vấn đề được theo dõi. Chưa có thỏa thuận ngừng bắn nào được xác lập trong các dữ kiện được nêu, trong khi những bất đồng về cấu trúc an ninh châu Âu vẫn chưa được giải quyết.

Minh Hoa - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC

Theo: Financial Times, BBC

Lan tỏa bài viết này

ở Đức nên biết

- Báo điện tử tại Đức từ năm 1995 -

TIN NHANH | THỰC TẾ | TỪ NƯỚC ĐỨC

Chuyên mục: KHỞI NGHIỆP

banner chuyen muc khoi nghiep o duc 300x200

Cộng đồng quan tâm

Hỏi đáp pháp luật