NATO đang thu hẹp lịch tổ chức các cuộc họp cấp cao, trong đó có kế hoạch hủy hội nghị thượng đỉnh năm 2027 tại Albania. Liên minh cũng giảm số cuộc họp cấp bộ trưởng giữa lúc bất đồng về quốc phòng, Iran và cuộc chiến tại Ukraine ngày càng rõ rệt.
Thay đổi này đặt ra câu hỏi về khả năng duy trì sự thống nhất chính trị của NATO. Các cuộc họp cấp cao không chỉ mang tính nghi thức mà còn là diễn đàn để các thành viên giải quyết bất đồng, thống nhất kế hoạch quân sự và thể hiện cam kết phòng thủ chung.
NATO điều chỉnh lịch họp cấp cao
Theo kế hoạch mới, NATO sẽ không tổ chức hội nghị thượng đỉnh năm 2027 tại Albania như dự kiến trước đó. Đây là một thay đổi đáng kể đối với lịch hoạt động chính trị của liên minh quân sự gồm các quốc gia Bắc Mỹ và châu Âu.
Không chỉ hội nghị thượng đỉnh, các cuộc họp cấp bộ trưởng cũng bị thu hẹp. NATO đã bỏ qua cuộc họp thường kỳ của các bộ trưởng quốc phòng trong tháng 10 năm nay. Lịch trình hiện tại cũng không có cuộc họp tương tự vào tháng 10/2027.
Ở cấp ngoại trưởng, liên minh dự kiến chỉ tổ chức một cuộc gặp trong năm tới, thay vì hai cuộc như kế hoạch trước đây. Những điều chỉnh liên tiếp cho thấy hoạt động ngoại giao trực tiếp giữa các thành viên đang có sự thay đổi.
Tuy nhiên, việc giảm số cuộc họp không đồng nghĩa NATO ngừng phối hợp. Các đại sứ, lãnh đạo quân sự và nhóm công tác của liên minh vẫn duy trì trao đổi thường xuyên. Những cuộc họp khẩn cấp có thể được tổ chức trực tiếp hoặc trực tuyến khi tình hình đòi hỏi.
Mark Rutte giảm nhẹ ý nghĩa của thay đổi
Tổng thư ký NATO Mark Rutte không xem việc giảm số cuộc họp là dấu hiệu cho thấy liên minh suy yếu. Ông cho rằng NATO nên tổ chức các cuộc gặp khi thực sự cần thiết, thay vì duy trì lịch trình dày đặc chỉ vì thông lệ.
Trong lịch sử, các nhà lãnh đạo NATO từng không nhất thiết gặp nhau hằng năm. Các hội nghị thượng đỉnh thường xuyên hơn chỉ trở thành thông lệ trong những giai đoạn sau, khi nhu cầu phối hợp chính trị và an ninh tăng lên.
Quan điểm của ông Rutte nhấn mạnh tính linh hoạt trong hoạt động của liên minh. Các vấn đề quân sự và ngoại giao vẫn có thể được xử lý thông qua những kênh làm việc thường xuyên, không nhất thiết phải chờ đến hội nghị cấp cao.
Dù vậy, việc giảm các cuộc gặp trực tiếp diễn ra đúng thời điểm NATO phải đối mặt với nhiều thách thức. Những khác biệt về ưu tiên quốc phòng, cách tiếp cận Iran và mức độ hỗ trợ Ukraine khiến nhu cầu đối thoại giữa các đồng minh trở nên cấp thiết.
Những bất đồng có thể ảnh hưởng đến năng lực phối hợp
Các hội nghị thượng đỉnh NATO thường tạo cơ hội để lãnh đạo các nước thành viên trực tiếp xử lý những bất đồng khó giải quyết ở cấp chuyên viên. Đây cũng là nơi các chính phủ thống nhất định hướng chiến lược và đưa ra những cam kết chính trị quan trọng.
Trong lĩnh vực quốc phòng, các thành viên cần phối hợp về ngân sách, trang thiết bị, năng lực quân sự và kế hoạch phòng thủ. Những quyết định này đòi hỏi sự đồng thuận giữa các quốc gia có quy mô kinh tế, lợi ích và ưu tiên an ninh khác nhau.
Vấn đề hỗ trợ Ukraine cũng tạo ra áp lực đáng kể. Khi cuộc chiến bước sang giai đoạn mới, các đồng minh phải tiếp tục xác định mức đóng góp về tài chính, trang thiết bị và những hình thức hỗ trợ khác.
Mỗi quốc gia có thể đánh giá khác nhau về khả năng duy trì viện trợ và những ưu tiên an ninh trong nước. Nếu thiếu những diễn đàn chính trị cấp cao, quá trình giải quyết khác biệt có thể trở nên khó khăn hơn.
Các cuộc họp trực tuyến và trao đổi giữa đại sứ vẫn giúp duy trì hoạt động thường nhật. Tuy nhiên, chúng không phải lúc nào cũng thay thế được những cuộc thảo luận trực tiếp giữa nguyên thủ quốc gia và người đứng đầu chính phủ.
Nga có thể khai thác dấu hiệu chia rẽ
Moscow từ lâu đã yêu cầu NATO quay trở lại các vị thế quân sự trước năm 1997. Yêu cầu này gắn với quan điểm của Nga về việc hạn chế sự mở rộng và hiện diện quân sự của liên minh tại châu Âu.
Những khác biệt trong nội bộ NATO có thể trở thành yếu tố mà Nga tìm cách khai thác. Moscow có thể xem sự thiếu thống nhất về chính sách quốc phòng hoặc hỗ trợ Ukraine là dấu hiệu cho thấy quyết tâm chung của liên minh đang suy giảm.
Điều đó không có nghĩa việc giảm hội nghị tự động làm suy yếu năng lực phòng thủ của NATO. Sức mạnh quân sự của liên minh còn phụ thuộc vào lực lượng thường trực, khả năng triển khai, hệ thống chỉ huy và các cam kết phòng thủ giữa thành viên.
Tuy nhiên, sự thống nhất chính trị vẫn là điều kiện quan trọng để những năng lực này phát huy hiệu quả. Nếu các chính phủ không đạt được đồng thuận về mục tiêu và cách thức hành động, quá trình triển khai các kế hoạch chung có thể gặp trở ngại.
Hỗ trợ Ukraine tiếp tục là phép thử đối với liên minh
Cuộc chiến tại Ukraine đang đặt NATO trước câu hỏi về khả năng duy trì cam kết trong dài hạn. Các đồng minh phải cân nhắc nguồn lực có thể đóng góp, thời gian hỗ trợ và mức độ chia sẻ trách nhiệm giữa các thành viên.
Việc duy trì hỗ trợ không chỉ liên quan đến quyết định cung cấp vũ khí. Các nước còn phải phối hợp về huấn luyện, hậu cần, tài chính và khả năng bảo đảm nguồn cung quân sự trong nhiều năm.
Những khác biệt về mức đóng góp có thể tạo ra căng thẳng giữa các chính phủ. Các cuộc họp cấp cao giúp lãnh đạo trực tiếp trao đổi, điều chỉnh kỳ vọng và tìm kiếm thỏa hiệp trước khi bất đồng ảnh hưởng đến chính sách chung.
Trong khi đó, việc NATO giảm số hội nghị khiến vai trò của các cơ chế phối hợp thường xuyên trở nên lớn hơn. Các đại sứ, quan chức quốc phòng và nhóm chuyên trách sẽ tiếp tục đảm nhiệm phần lớn công việc giữa những cuộc gặp cấp cao.
Thách thức đặt ra là bảo đảm việc tinh giản lịch trình không kéo theo sự suy giảm trong phối hợp chính trị và cam kết an ninh. NATO vẫn cần duy trì khả năng triệu tập các cuộc họp cần thiết để xử lý khủng hoảng, thống nhất kế hoạch phòng thủ và điều phối hỗ trợ Ukraine trong giai đoạn tiếp theo.
Thu Phương - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
