Nội các Đức ngày 13/11/2026 thông qua dự thảo cải cách trợ cấp cha mẹ (Elterngeld), với đề xuất tăng mức hỗ trợ tối thiểu lên 330 euro và tối đa lên 1.900 euro mỗi tháng. Thời gian nhận trợ cấp cơ bản vẫn giữ tối đa 14 tháng, nhưng cách tính tiền và phân chia thời gian nghỉ chăm con sẽ thay đổi đáng kể. Nếu hoàn tất thủ tục lập pháp, các quy định mới dự kiến áp dụng từ ngày 1/11/2027.
Bộ trưởng Gia đình Liên bang Karin Prien thuộc đảng CDU là người đề xuất cải cách. Chính phủ muốn điều chỉnh khoản hỗ trợ dành cho các gia đình có con nhỏ, đồng thời khuyến khích cả cha lẫn mẹ trực tiếp tham gia chăm sóc trẻ. Thay đổi này cũng tác động đến kế hoạch tài chính và thời gian trở lại làm việc của nhiều gia đình.

Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨC
Mức trợ cấp tối thiểu và tối đa cùng tăng
Theo dự thảo, mức Elterngeld tối thiểu sẽ tăng từ 300 lên 330 euro mỗi tháng. Mức tối đa tăng từ 1.800 lên 1.900 euro mỗi tháng. Đây là lần điều chỉnh đầu tiên đối với hai mức giới hạn kể từ khi chế độ trợ cấp này được triển khai năm 2007.
Elterngeld là khoản hỗ trợ tài chính của nhà nước dành cho cha mẹ sau khi sinh hoặc nhận nuôi con. Khoản tiền này nhằm bù đắp một phần thu nhập bị mất khi cha mẹ giảm giờ làm hoặc tạm ngừng công việc để chăm sóc trẻ.
Mức trợ cấp thực tế phụ thuộc vào thu nhập ròng trước khi sinh con và các quy định áp dụng cho từng trường hợp. Những người có thu nhập thấp hoặc không có thu nhập trước đó vẫn có thể thuộc diện nhận mức hỗ trợ tối thiểu. Người có thu nhập cao hơn được tính trợ cấp theo tỷ lệ quy định, nhưng không vượt quá giới hạn tối đa.
Việc nâng hai mức giới hạn được xem là bước điều chỉnh sau gần 20 năm. Tuy nhiên, mức tăng 30 euro ở ngưỡng tối thiểu và 100 euro ở ngưỡng tối đa vẫn gây tranh luận. Một số ý kiến cho rằng mức hỗ trợ mới chưa theo kịp sự tăng giá của hàng hóa, tiền thuê nhà và chi phí sinh hoạt trong thời gian qua.
Giữ nguyên thời gian hưởng tối đa 14 tháng
Một điểm quan trọng trong quyết định của Nội các là tiếp tục duy trì thời gian nhận Basiselterngeld tối đa 14 tháng. Trước đó, từng có phương án giảm thời gian hưởng xuống còn 12 tháng nhằm điều chỉnh ngân sách.
Phương án cắt giảm này không được đưa vào dự thảo cuối cùng. Như vậy, các gia đình vẫn có thể tính toán thời gian nghỉ chăm con dựa trên tổng thời gian hỗ trợ tối đa 14 tháng theo những điều kiện áp dụng.
Cha mẹ đơn thân cũng tiếp tục được hưởng trợ cấp tối đa 14 tháng. Quy định này nhằm bảo đảm những người phải một mình đảm nhận trách nhiệm chăm sóc trẻ không bị mất quyền lợi chỉ vì không có người cùng chia sẻ thời gian nghỉ.
Tuy nhiên, 14 tháng không có nghĩa mỗi phụ huynh đều được nhận tiền trong 14 tháng. Thời gian hưởng được phân chia theo các nhóm tháng và điều kiện tham gia của cha mẹ. Cách sắp xếp mới hướng đến việc cả hai người cùng đảm nhận trách nhiệm chăm sóc con.
Bốn tháng được hưởng 80% thu nhập trước đó
Thay đổi lớn nhất nằm ở tỷ lệ tính trợ cấp. Theo dự thảo, trong bốn tháng dành riêng cho mỗi phụ huynh, mức hỗ trợ dự kiến tương đương 80% thu nhập ròng trước khi sinh con.
Đây là tỷ lệ cao hơn mức thông thường khoảng 65% hiện nay. Chính sách này nhằm tạo động lực để người cha cũng nghỉ làm và trực tiếp chăm sóc trẻ, thay vì để phần lớn trách nhiệm tập trung vào người mẹ.
Đối với sáu tháng có thể phân chia linh hoạt, tỷ lệ trợ cấp dự kiến giảm xuống còn 50% thu nhập ròng trước đó. Mức tiền thực nhận vẫn phải tuân thủ giới hạn tối thiểu và tối đa theo quy định.
Cách tính mới tạo ra hai nhóm thời gian với mức hỗ trợ khác nhau. Bốn tháng dành riêng cho mỗi người có tỷ lệ trợ cấp cao hơn, trong khi sáu tháng linh hoạt có mức thấp hơn. Vì vậy, các gia đình cần cân nhắc thu nhập của từng người khi lập kế hoạch nghỉ chăm con.
Đối với những gia đình có một người kiếm phần lớn thu nhập, việc người này nghỉ làm có thể gây ảnh hưởng đáng kể đến ngân sách chung. Mức hỗ trợ 50% trong giai đoạn linh hoạt cũng có thể khiến một số gia đình phải tính toán lại chi phí sinh hoạt.
Thưởng Giáng sinh được tính vào thu nhập
Dự thảo còn điều chỉnh cách xác định thu nhập làm căn cứ tính Elterngeld. Tiền thưởng Giáng sinh (Weihnachtsgeld) và một số khoản thu nhập bổ sung sẽ được đưa vào cơ sở tính trợ cấp.
Thay đổi này có thể ảnh hưởng đến mức hỗ trợ của những người lao động nhận thêm khoản thưởng ngoài lương hằng tháng. Tại Đức, nhiều doanh nghiệp trả thưởng Giáng sinh theo hợp đồng lao động, thỏa ước tập thể hoặc chính sách riêng.
Khi các khoản thu nhập bổ sung được tính đến, mức thu nhập làm căn cứ xác định trợ cấp có thể thay đổi. Tuy nhiên, số tiền thực nhận vẫn phụ thuộc vào giới hạn tối thiểu, tối đa và những điều kiện cụ thể của chế độ Elterngeld.
Một điều chỉnh khác liên quan đến việc cha mẹ cùng nhận Basiselterngeld. Dự thảo cho phép hai người đồng thời hưởng khoản trợ cấp này với ít hạn chế nghiêm ngặt hơn so với quy định hiện hành. Điều đó tạo thêm khả năng sắp xếp thời gian chăm con, đặc biệt trong những tháng đầu sau khi trẻ chào đời.
Tranh luận về tác động đối với các gia đình
Bộ Gia đình Liên bang cho rằng cải cách cần khuyến khích cha mẹ chia sẻ trách nhiệm chăm sóc trẻ. Chính phủ cũng muốn tạo điều kiện để phụ nữ quay lại thị trường lao động sau thời gian nghỉ sinh.
Nếu người cha tham gia chăm con nhiều hơn, người mẹ có thêm lựa chọn trong việc trở lại làm việc hoặc duy trì sự nghiệp. Cách phân chia thời gian nghỉ hợp lý cũng giúp các gia đình chủ động hơn trong việc tổ chức cuộc sống sau khi có con.
Tuy nhiên, đề xuất không nhận được sự đồng tình từ tất cả các tổ chức xã hội. Hiệp hội các gia đình đông con cho rằng mô hình mới chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện kinh tế của nhiều hộ gia đình.
Những gia đình chỉ có một người mang lại nguồn thu nhập chính có thể gặp khó khăn khi phải phân chia thời gian nghỉ theo mô hình mới. Việc giảm tỷ lệ trợ cấp xuống 50% trong sáu tháng linh hoạt cũng là vấn đề cần cân nhắc.
Ở chiều ngược lại, tổ chức Caritas đánh giá tích cực mục tiêu khuyến khích cả cha và mẹ cùng tham gia chăm sóc trẻ. Theo hướng tiếp cận này, trách nhiệm gia đình không nên mặc nhiên đặt phần lớn lên vai người mẹ.
Một số ý kiến khác cho rằng mức tăng trợ cấp vẫn chưa đủ bù đắp sự mất giá của đồng tiền kể từ năm 2007. Chi phí nhà ở, thực phẩm, năng lượng và dịch vụ chăm sóc trẻ đã thay đổi đáng kể trong gần hai thập kỷ.
Khi nào các quy định mới có hiệu lực?
Hiện nay, cải cách Elterngeld mới dừng ở giai đoạn dự thảo được Nội các Liên bang thông qua. Quyết định này chưa đồng nghĩa các gia đình có thể lập tức nhận mức trợ cấp mới.
Dự thảo còn phải trải qua các bước tiếp theo trong quy trình lập pháp trước khi trở thành luật chính thức. Chính phủ dự kiến đưa những thay đổi vào áp dụng từ ngày 1/11/2027.
Cho đến khi quy định mới có hiệu lực, các gia đình tại Đức vẫn áp dụng mức trợ cấp và điều kiện hưởng Elterngeld hiện hành. Mức tối thiểu 300 euro, mức tối đa 1.800 euro và những quy định phân chia thời gian đang có hiệu lực chưa thay đổi.
Những gia đình dự kiến sinh con trong năm 2027 cần phân biệt rõ giữa thời điểm Nội các thông qua dự thảo và thời điểm luật mới bắt đầu áp dụng. Mốc ngày 1/11/2027 hiện vẫn là thời điểm dự kiến, phụ thuộc vào quá trình hoàn tất thủ tục lập pháp tại Đức.
Thu Phương - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo: Deutschlandfunk, Chính phủ Liên bang Đức và Bộ Gia đình Liên bang


