Trong những ngày đầu của cuộc xung đột, chính quyền tổng thống Joe Biden đã đưa ra một quyết định chiến lược đầy tranh cãi: từ chối cung cấp tên lửa tầm xa cho Ukraine. Washington khi đó lo ngại rằng việc trang bị cho kyiv khả năng tấn công sâu vào lãnh thổ nga sẽ châm ngòi cho một sự leo thang không thể kiểm soát từ phía tổng thống Vladimir Putin.
Một lập luận đang dần định hình rõ ràng hơn cho rằng, sự từ chối này, dù khó khăn, lại vô tình tạo ra một kịch bản ít rủi ro hơn. Nó buộc Ukraine phải tự lực phát triển khả năng tấn công, đặc biệt là các loại máy bay không người lái, để nhắm vào những mục tiêu quan trọng của nga mà không thể bị quy kết là một cuộc tấn công trực tiếp từ phương tây.
Khi nỗi lo leo thang định hình chiến lược
Vào tháng 2 năm 2023, hy vọng của kyiv về việc tiến hành các cuộc tấn công tầm xa vào lãnh thổ nga đã bị dập tắt. Các cuộc họp với lầu năm góc cho thấy, washington không sẵn lòng cung cấp hệ thống tên lửa chiến thuật lục quân (atacms) cho Ukraine.
Lý do được đưa ra là kho dự trữ atacms của mỹ không đủ để viện trợ. Tuy nhiên, đằng sau đó là mối lo ngại sâu sắc rằng việc cung cấp vũ khí tầm xa sẽ đẩy xung đột lên một nấc thang mới, tạo cớ cho ông Putin đe dọa hoặc thậm chí tấn công lãnh thổ của nato.
Chính sách này nhằm tránh một cuộc đối đầu trực tiếp giữa nga và nato, giữ cho cuộc chiến giới hạn trong biên giới Ukraine.
Sự trỗi dậy của vũ khí tự chế: Ukraine tự lực vươn xa
Ngày nay, Ukraine không còn phụ thuộc vào những tên lửa atacms đó nữa. Với một ngành công nghiệp sản xuất máy bay không người lái đang phát triển mạnh mẽ, kyiv đã tự mình chế tạo các loại vũ khí tầm xa mới, có khả năng vươn tới những mục tiêu chiến lược của nga.
Đây là minh chứng rõ ràng cho thấy điều gì có thể đã xảy ra nếu mỹ và các đồng minh phương tây cung cấp vũ khí tầm xa sớm hơn. Thay vào đó, Ukraine đã tự mình tạo ra một năng lực đáng gờm, thay đổi cục diện chiến trường theo một cách ít ai ngờ tới.
Đáp lại, nga cũng không ngừng tăng cường cả lời lẽ đe dọa và bản chất của các cuộc tấn công trả đũa vào Ukraine.
Đòn giáng vào trái tim moscow: Nhà máy lọc dầu kapotnya rung chuyển
Vào ngày 18 tháng 6 vừa qua, lực lượng Ukraine đã thực hiện một trong những cuộc tấn công tầm xa quan trọng và gây chú ý nhất, nhắm vào nhà máy lọc dầu moscow ở quận kapotnya, phía đông nam thủ đô nga.
Đây là một trong những nhà máy lọc dầu lớn nhất và chiến lược nhất của nga, xử lý khoảng 11,6 triệu tấn dầu thô mỗi năm. Cơ sở này đóng vai trò then chốt trong việc cung cấp nhiên liệu cho moscow và các khu vực lân cận.
Chính quyền nga xác nhận rằng nhiều máy bay không người lái của Ukraine đã bị đánh chặn trên khắp khu vực. Tuy nhiên, ít nhất một chiếc được cho là đã xuyên thủng hệ thống phòng không và tấn công nhà máy lọc dầu, đây là lần thứ hai trong vòng một tuần.
Các báo cáo ban đầu còn cho rằng, chính một trong những tên lửa đánh chặn của nga có thể đã gây ra thiệt hại. Vụ tấn công đã tạo ra một vụ nổ lớn, có thể nhìn thấy từ nhiều dặm xung quanh.
Đoạn video lan truyền rộng rãi trên mạng xã hội cho thấy nắp bình nhiên liệu bay lên không trung hàng trăm mét sau khi một bể chứa bốc cháy. Khói đen dày đặc bao trùm nhà máy lọc dầu, và muội than đen được tìm thấy trên các bệ cửa sổ và đường phố khắp thủ đô nga.
Không chỉ là một đòn giáng mạnh vào cơ sở hạ tầng năng lượng của nga, vụ tấn công còn mang ý nghĩa biểu tượng to lớn. Nhà máy lọc dầu chỉ cách điện kremlin vỏn vẹn 9 dặm, khiến nó trở thành minh chứng rõ ràng và đáng sợ nhất về tầm với và sức mạnh đang lên của Ukraine.
Phản ứng của điện kremlin: Những lời đe dọa không ngừng
Phản ứng của nga hoàn toàn không gây ngạc nhiên: những lời đe dọa leo thang mạnh mẽ. Phát biểu với các phóng viên tại một sự kiện ở kazan sau vụ tấn công, ngoại trưởng nga sergei lavrov đã cam kết sẽ có một cuộc trả đũa quy mô lớn và liên tục.
Ông lavrov nhấn mạnh: “Không phải ngẫu nhiên mà nga đã tuyên bố cách đây một thời gian, sau một vụ tấn công khủng bố khác của kyiv, rằng chúng tôi sẽ tiến hành các cuộc tấn công nhóm quy mô lớn một cách thường xuyên nhằm vào các mục tiêu mà tình trạng của chúng ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sẵn sàng chiến đấu của lực lượng vũ trang Ukraine”.
Đối với điện kremlin, tình hình này là một sự sỉ nhục lớn. Một quân đội nhỏ hơn, không còn phụ thuộc nhiều vào vũ khí phương tây như trước đây, lại đang gây ra hỗn loạn ngay trong biên giới của mình. Điều này đặc biệt đáng lo ngại khi cuộc chiến ban đầu được dự đoán chỉ là một “chiến dịch quân sự đặc biệt” kéo dài vài tuần.
Dù nga đã đáp trả các cuộc tấn công tầm xa của Ukraine bằng các đợt tấn công tên lửa và máy bay không người lái vào các thành phố lớn của Ukraine trong những tuần gần đây, nhưng tất cả đều không thể ngăn cản được kyiv.
Kịch bản bất ngờ: Liệu đây có phải là kết quả tốt nhất?
Các cuộc tấn công này đã được chuẩn bị trong nhiều năm, và Ukraine đã phải chịu tổn thất nặng nề trong quá trình xây dựng một cơ sở sản xuất và hạ tầng hậu cần đủ mạnh để hỗ trợ các cuộc tấn công tầm xa như vậy.
Tuy nhiên, việc Ukraine có thể gây ra nhiều thiệt hại cho nga hiện nay, mà không cần dựa vào vũ khí của phương tây hay sự cho phép tiến hành các cuộc tấn công, có lẽ lại là một kết quả tốt nhất cho bối cảnh địa chính trị phức tạp hiện tại.
Nếu chính quyền tổng thống Biden ít lo lắng hơn về việc leo thang, cung cấp và cho phép sử dụng vũ khí tầm xa ngay từ đầu, thì sự trả đũa của nga có thể đã không bị giới hạn trong phạm vi Ukraine. Các quan chức điện kremlin đã nhiều lần cảnh báo rằng phương án sử dụng vũ khí hạt nhân vẫn là một khả năng được cân nhắc nếu chủ quyền lãnh thổ của nga bị đe dọa.
Dù đây là cách mô tả mơ hồ về các “lằn ranh đỏ” của ông Putin, nhưng không khó để hình dung rằng việc vũ khí phương tây tấn công vào moscow — sau khi mỹ và các cường quốc châu âu “bật đèn xanh” cho Ukraine — sẽ bị điện kremlin coi là hành động leo thang không thể chấp nhận được.
Nếu kịch bản đó xảy ra, khó có thể đoán được nga sẽ phản ứng ra sao. Ngay cả khi không phải là một cuộc tấn công hạt nhân hạn chế, thì đó rất có thể là một hình thức tấn công quân sự nhắm vào lãnh thổ hoặc cơ sở hạ tầng của nato.
Tuy nhiên, khi Ukraine đang gây áp lực nặng nề lên nền kinh tế nga bằng các đợt tấn công dồn dập bằng chính vũ khí của mình, ông Putin không thể quy kết đây là hành động leo thang trực tiếp từ phương tây. Ông ta không thể đe dọa tấn công nato mà không phải gánh chịu hậu quả khó lường.
Đồng thời, ông ta cũng không thể kỳ vọng phương tây sẽ dễ dàng nhượng bộ các yêu sách của mình. Kyev có thể tiếp tục duy trì áp lực, và chắc chắn moscow sẽ tiếp tục các biện pháp đáp trả.
Cuộc xung đột này đã và đang định hình lại nhiều chiến lược, và trong bối cảnh hiện tại, khả năng thay đổi lớn vẫn còn khó đoán chừng nào cả ông Putin và tổng thống Zelenskyy vẫn còn nắm quyền.
Jack Buckby | National Security Journal
Phạm Hương - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC biên dịch
Ý kiến bạn đọc