Trong tháng 7, ít nhất 9 trung tâm logistics và kho hàng của tập đoàn Wildberries đã hứng các cuộc tập kích bằng máy bay không người lái (UAV) của Ukraine. Kho hàng của Wildberries tại vùng Ryazan, Tambov, Moskva đến St. Petersburg liên tiếp bị tấn công, gây ra nhiều vụ cháy lớn và thiệt hại được ước tính lên tới hàng tỷ USD.
Theo giới phân tích, những mục tiêu mới này cho thấy Kiev đang mở rộng chiến lược gây thiệt hại kinh tế cho Nga, không chỉ tập trung vào các hạ tầng năng lượng, lọc dầu và kho nhiên liệu của nước này.
Wildberries được thành lập năm 2004 bởi Tatyana Kim, hiện là nữ tỷ phú giàu nhất nước Nga. Từ một doanh nghiệp bán quần áo trực tuyến, công ty đã phát triển thành nền tảng thương mại điện tử lớn nhất nước này và nhiều quốc gia láng giềng. Tập đoàn được mệnh danh là "phiên bản Amazon của nước Nga", hiện xử lý khoảng một nửa tổng doanh số thương mại điện tử tại nước này.
Wildberries sở hữu hơn 200 trung tâm logistics với tổng diện tích khoảng 5,2 triệu m2 và tiếp tục mở rộng sang Belarus, Kazakhstan cũng như bán đảo Crimea. Hàng triệu sản phẩm từ điện tử, thực phẩm, mỹ phẩm, quần áo đến đồ gia dụng được bán thông qua hàng trăm nghìn người bán trên nền tảng. Quy mô đó khiến hệ thống kho vận của công ty trở thành mắt xích đặc biệt quan trọng trong nền kinh tế Nga.
Kho hàng của Wildberries tại tỉnh Ryazan bị tập kích ngày 29/7. Ảnh: Reuters
Theo các tuyên bố từ giới chức Ukraine, kho hàng của tập đoàn Wildberries trở thành mục tiêu tấn công của họ vì lý do cả kinh tế lẫn quân sự.
Cung cấp vật tư quân sự
Tổng thống Volodymyr Zelensky nói rằng những kho hàng Wildberries bị tấn công đều có liên quan đến việc cung cấp linh kiện UAV, thiết bị dẫn đường và nhiều thành phần kỹ thuật khác cho quân đội Nga. Trang web của Wildberries cho thấy nhiều sản phẩm của họ có thể được sử dụng cho mục đích quân sự như áo giáp chống đạn, mũ bảo hiểm, bộ đàm và nhiều thiết bị lưỡng dụng khác, bên cạnh hàng triệu mặt hàng tiêu dùng thông thường.
Các nhà phân tích cho rằng chính sách mua sắm của quân đội Nga chủ yếu tập trung vào vũ khí và đạn dược, trong khi nhiều đơn vị hoặc binh sĩ tự mua các vật dụng như đồng phục, máy phát điện, UAV, thiết bị thông tin liên lạc và phương tiện thông qua các nền tảng thương mại điện tử.
Bà Tatyana Kim, người sáng lập Wildberries. Ảnh: Moskva News Agency
Theo chuyên gia Peter Dickinson thuộc Hội đồng Thái Bình Dương, trước đây Wildberries từng có chuyên mục mang tên "Mọi thứ cho Chiến dịch Quân sự Đặc biệt", cung cấp gần 250.000 sản phẩm phục vụ quân sự hoặc có thể sử dụng trong chiến tranh. Ông cho rằng Ukraine muốn cắt đứt nguồn cung này nhằm hạn chế khả năng tiếp tế cho quân đội Nga.
Phía Nga bác bỏ hoàn toàn cáo buộc này. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov khẳng định Wildberries không phục vụ quân đội và cáo buộc Ukraine cố tình tấn công mục tiêu dân sự.
Ý đồ kinh tế
Tuy nhiên, động lực chính thúc đẩy Kiev tập kích hạ tầng của Wildberries nhiều khả năng là gây thiệt hại kinh tế cho Nga.
Khác với các cuộc tấn công nhằm vào nhà máy lọc dầu, việc tập kích Wildberries tác động trực tiếp tới hoạt động thương mại và hàng triệu doanh nghiệp phụ thuộc vào nền tảng này.
Thương mại điện tử hiện chiếm khoảng 26% tổng doanh số bán lẻ tại Nga và riêng Wildberries xử lý gần một nửa khối lượng giao dịch này. Cùng với đối thủ Ozon, hai nền tảng tạo ra lượng hoạt động kinh tế tương đương khoảng 8,5% GDP Nga. Khoảng 4 triệu việc làm, tương đương hơn 5% lực lượng lao động Nga, phụ thuộc trực tiếp hoặc gián tiếp vào hai doanh nghiệp này.
Đầu năm nay, chính phủ Nga cũng đã mua 5% cổ phần Wildberries, cho thấy vai trò ngày càng lớn của công ty trong chiến lược kinh tế quốc gia.
UAV Ukraine liên tục lao xuống nhà kho của Wildberries tại St. Petersburg ngày 24/7. Video: X/Woofer
Theo chuyên gia Sergei Semko của Data Insight, chỉ riêng việc các kho Wildberries tại vùng Moskva và Tambov bốc cháy đã gây thiệt hại lượng hàng trị giá khoảng 2,9 tỷ USD. Một số đánh giá khác cho rằng khoảng 10% năng lực kho vận của Wildberries đã bị phá hủy chỉ trong tháng 7.
Nhà thiết kế thời trang Nga Viktoria Terekhova cho biết bà vừa chuyển gần như toàn bộ bộ sưu tập quần áo trẻ em mùa hè tới kho của Wildberries tại Elektrostal thì cơ sở này bị tập kích. Terekhova mất khoảng 12.000 sản phẩm, tương đương 45% tổng lượng hàng tồn kho của công ty. Trước đó, khoảng 4.000 sản phẩm khác của bà cũng bị phá hủy tại các trung tâm Wildberries ở miền nam.
Oleg Kondratyev, đồng sáng lập thương hiệu thời trang Airbase của Nga, cho biết số hàng trị giá khoảng 5 triệu ruble (hơn 62.700 USD) của mình tại kho hàng của Wildberries đã bị thiêu rụi trong các vụ tập kích. Doanh nghiệp hiện không thể trả nợ ngân hàng vì doanh số bán hàng qua Wildberries đã chững lại.
Mối quan hệ với ngân hàng quốc doanh
Denys Shtilerman, đồng sáng lập và giám đốc thiết kế của hãng sản xuất vũ khí Fire Point của Ukraine, nhận định Wildberries bị nhắm tới còn vì mối quan hệ với ngân hàng quốc doanh VTB.
Ông mô tả Wildberries là doanh nghiệp "vay nợ lớn nhất nước Nga" và cho rằng nếu công ty này sụp đổ, nhiều ngân hàng cũng sẽ chịu ảnh hưởng nghiêm trọng.
Tập đoàn Nga được cho là đang nợ khoảng 1.300 tỷ ruble (hơn 16,3 tỷ USD). Khoảng 1/3 số nợ này là của Sberbank, ngân hàng lớn nhất nước Nga.
Nhà kinh tế Konstantin Sonin nhận định nếu Wildberries phải bồi thường thiệt hại lớn cho các doanh nghiệp, chính phủ Nga có thể hỗ trợ bằng các khoản vay ưu đãi thông qua Sberbank. Ngân hàng này sẽ phải chịu lỗ từ các khoản vay đó, buộc Ngân hàng Trung ương Nga can thiệp, tăng áp lực lạm phát với nền kinh tế.
Ảnh chụp từ vệ tinh ngày 24/7 cho thấy khói bốc lên từ nhà kho của Wildberries tại St. Petersburg sau loạt tập kích. Ảnh: Reuters
Việc chuyển sang tấn công Wildberries cho thấy Kiev muốn gây áp lực trực tiếp lên doanh nghiệp và người dân Nga, khiến họ cảm nhận rõ hơn "phí tổn chiến tranh" và tạo sức ép buộc Moskva quay lại bàn đàm phán, hoặc chí ít là giảm cường độ tập kích các thành phố Ukraine, theo Sonin.
Dù vậy, nhà nghiên cứu Natalya Kovaleva thuộc viện nghiên cứu Chatham House, trụ sở tại Anh, cho rằng còn quá sớm để đánh giá chiến lược này có đạt hiệu quả hay không.
Doanh nghiệp và nền kinh tế Nga trong hơn 4 năm qua đã liên tục thích nghi với nhiều cú sốc, từ các lệnh trừng phạt của phương Tây làm đứt gãy chuỗi cung ứng, thuế tăng khiến lợi nhuận thu hẹp, gián đoạn Internet và khủng hoảng nhiên liệu gần đây làm chi phí vận tải tăng.
Tổng thống Nga Vladimir Putin ngày 22/7 khẳng định nền kinh tế và các ngành chủ chốt "đang duy trì ổn định bất chấp những nỗ lực từ bên ngoài nhằm gây bất ổn ở ngành nhiên liệu, năng lượng và một số ngành kinh tế khác".
Theo CBC, Independent, TVP, CNBC
Ý kiến bạn đọc