Ngày 17/9/2026, Tổng thống Nga Putin ký sắc lệnh đưa tài sản tại Nga của ba tập đoàn phương Tây gồm Auchan, Nestlé và Leroy Merlin vào diện quản lý tạm thời. Quyền quản lý được chuyển cho L.E.V. Management, một doanh nghiệp Nga được đăng ký tại Moskva và gần như không có tên tuổi trên thị trường.
Động thái này nhanh chóng thu hút sự chú ý vì quy mô của các doanh nghiệp bị ảnh hưởng hoàn toàn khác với năng lực tài chính được công bố của đơn vị tiếp nhận quản lý. Đây cũng là một bước đi mới trong cách Moskva kiểm soát tài sản của các tập đoàn nước ngoài vẫn còn hoạt động tại Nga sau khi xung đột Ukraine bùng phát.
Ba tập đoàn phương Tây cùng xuất hiện trong một sắc lệnh
Theo sắc lệnh được công bố ngày 17/9, các tài sản của công ty con Auchan và Nestlé tại Nga được chuyển sang L.E.V. Management để quản lý tạm thời. Phần tài sản liên quan đến mạng lưới Leroy Merlin tại Nga cũng nằm trong quyết định này. Thương hiệu Leroy Merlin tại Nga hiện đã hoạt động dưới tên Lemana Pro.
Đây không phải là lần đầu Nga áp dụng cơ chế quản lý tạm thời đối với tài sản của các doanh nghiệp nước ngoài. Cơ chế này đã được Moskva sử dụng trong những năm gần đây đối với một số tập đoàn phương Tây, trong đó có Danone và Carlsberg.
Điểm đáng chú ý là sắc lệnh lần này không chỉ liên quan đến ba cái tên quen thuộc trong lĩnh vực bán lẻ và thực phẩm. Một số tài sản của doanh nghiệp logistics FM Logistic cũng được đưa vào diện quản lý bởi cùng một công ty Nga.
Auchan có mạng lưới lớn và hàng chục nghìn lao động tại Nga
Auchan là một trong những doanh nghiệp bán lẻ nước ngoài có hoạt động quy mô lớn tại Nga. Hệ thống này từng có hơn 200 cửa hàng và hơn 30.000 nhân viên tại thị trường Nga.
Doanh thu của Auchan tại Nga trong sáu tháng đầu năm được nêu ở mức khoảng 130 tỷ ruble, tương đương khoảng 1,5 tỷ USD. Những con số này cho thấy phạm vi tài sản và hoạt động kinh doanh nằm trong diện quản lý tạm thời không hề nhỏ.
Auchan không rời thị trường Nga sau khi xung đột Ukraine bắt đầu. Công ty con tại Nga tiếp tục vận hành và sau sắc lệnh mới vẫn thông báo rằng các cửa hàng đang hoạt động bình thường trong thời gian chờ thêm thông tin từ phía nhà chức trách.
Nestlé vẫn duy trì nhà máy và hoạt động sản xuất
Nestlé cũng nằm trong danh sách các doanh nghiệp bị ảnh hưởng. Tập đoàn thực phẩm Thụy Sĩ hiện có sáu nhà máy và hơn 7.000 nhân viên tại Nga.
Sau năm 2022, Nestlé đã thu hẹp một phần hoạt động tại Nga, dừng đầu tư và ngừng bán một số thương hiệu. Tuy vậy, doanh nghiệp vẫn duy trì hoạt động của các văn phòng và nhà máy tại nước này.
Sau khi sắc lệnh được ban hành, Nestlé cho biết đã ghi nhận quyết định của Tổng thống Nga và đang đánh giá tình hình cũng như các phương án tiếp theo. Tập đoàn đồng thời khẳng định sẽ thực hiện những bước cần thiết để bảo vệ quyền lợi của mình và duy trì hoạt động kinh doanh, đặc biệt đối với người lao động.
Leroy Merlin đã đổi tên nhưng tài sản vẫn nằm trong diện quản lý
Trường hợp Leroy Merlin có điểm khác biệt. Chủ sở hữu tập đoàn này từng tuyên bố rút khỏi Nga vào năm 2023 và chuyển quyền kiểm soát hoạt động tại thị trường này cho ban lãnh đạo địa phương.
Hệ thống cửa hàng sau đó tiếp tục hoạt động dưới thương hiệu Lemana Pro. Vì vậy, sắc lệnh mới không đơn giản là việc tiếp quản một chuỗi cửa hàng vẫn trực tiếp mang tên Leroy Merlin, mà liên quan đến phần cổ phần và tài sản của các pháp nhân đang vận hành mạng lưới này tại Nga.
Theo các thông tin được công bố về sắc lệnh, phần cổ phần liên quan đến pháp nhân Nga của hệ thống này cũng được đặt dưới quyền quản lý tạm thời của L.E.V. Management.
L.E.V. Management gây chú ý vì quy mô quá nhỏ
Điểm khiến quyết định lần này đặc biệt được quan tâm nằm ở công ty được giao quản lý tài sản. L.E.V. Management được đăng ký tại Moskva vào tháng 10/2024 với vốn điều lệ chỉ 15.000 ruble.
Dữ liệu doanh nghiệp được các phương tiện truyền thông Nga dẫn lại cho thấy công ty có quy mô nhân sự rất nhỏ. Trong năm 2024 và 2025, doanh nghiệp chỉ có một nhân viên và không có mạng lưới văn phòng hay chi nhánh đáng kể.
Quy mô này tạo ra sự tương phản rõ rệt với những tài sản mà L.E.V. Management được giao quản lý. Một bên là các tập đoàn quốc tế có hàng nghìn nhân viên, nhà máy, cửa hàng và mạng lưới phân phối rộng khắp. Bên còn lại là một công ty mới thành lập với nguồn vốn rất hạn chế.
Thông tin về chủ sở hữu thực sự của L.E.V. Management cũng không được công khai đầy đủ. Tổng giám đốc được đăng ký là Andrei Krayushkin. Một số phương tiện truyền thông độc lập của Nga cho rằng người này có thông tin cá nhân trùng với một quan chức cấp cao thuộc Bộ Nội vụ Nga, nhưng mối liên hệ này không được xác nhận độc lập trong các thông tin chính thức về sắc lệnh.
Quản lý tạm thời chưa đồng nghĩa với quốc hữu hóa ngay lập tức
Một điểm cần phân biệt là sắc lệnh của Putin nói đến việc đưa tài sản vào diện quản lý tạm thời, chứ không trực tiếp tuyên bố hoàn tất quá trình quốc hữu hóa toàn bộ các doanh nghiệp này.
Quyền sở hữu pháp lý và quyền quản lý vì thế là hai vấn đề cần được tách biệt. Tuy nhiên, trong những trường hợp trước đây, cơ chế quản lý tạm thời từng trở thành bước mở đầu cho việc thay đổi quyền kiểm soát hoặc chuyển giao tài sản cho các chủ sở hữu mới tại Nga.
Chính vì vậy, việc các tài sản có tiếp tục được trả lại cho chủ sở hữu ban đầu hay sẽ đi đến một hình thức chuyển giao khác vẫn là câu hỏi chưa có lời giải ngay sau sắc lệnh ngày 17/9.
Moskva đưa ra nhiều lý do cho chính sách kiểm soát tài sản phương Tây
Việc siết quyền kiểm soát tài sản của các doanh nghiệp đến từ những quốc gia mà Moskva xem là không thân thiện diễn ra trong bối cảnh quan hệ giữa Nga và phương Tây tiếp tục căng thẳng vì cuộc chiến tại Ukraine.
Điện Kremlin cho biết yếu tố liên quan đến các quốc gia không thân thiện là một trong những điều được cân nhắc khi đưa ra quyết định. Nga đã nhiều lần phản ứng trước các biện pháp trừng phạt của phương Tây bằng việc tăng quyền kiểm soát đối với tài sản của doanh nghiệp nước ngoài.
Ngoài yếu tố chính trị, các cuộc tranh luận tại châu Âu về việc sử dụng tài sản Nga bị phong tỏa cũng làm gia tăng nguy cơ xuất hiện những biện pháp đáp trả về kinh tế. Các chuyên gia được truyền thông quốc tế dẫn lời cho rằng việc kiểm soát tài sản của doanh nghiệp châu Âu tại Nga có thể được xem như một phần trong chuỗi biện pháp đối ứng giữa hai bên.
Doanh nghiệp và người lao động đứng trước nhiều bất định
Ngay sau quyết định của Moskva, các doanh nghiệp liên quan phải đối mặt với câu hỏi về quyền kiểm soát hoạt động, tài sản và kế hoạch kinh doanh trong thời gian tới. Nestlé cho biết đang đánh giá tình hình, trong khi phía Auchan đã yêu cầu được giải thích rõ hơn về phạm vi và tác động của sắc lệnh.
Đối với người lao động tại Nga, diễn biến này cũng có ý nghĩa trực tiếp. Chỉ riêng Auchan và Nestlé đã sử dụng hàng chục nghìn lao động tại thị trường Nga. Hoạt động của các cửa hàng, nhà máy và chuỗi cung ứng vì vậy có thể chịu ảnh hưởng nếu quyền quản lý thay đổi sâu hơn trong thời gian tới.
Ở thời điểm hiện tại, chưa thể khẳng định việc quản lý tạm thời sẽ dẫn đến một cuộc chuyển giao quyền sở hữu hoàn toàn. Điều đã rõ là quyền kiểm soát đối với một lượng tài sản lớn của các tập đoàn phương Tây tại Nga đã bước sang một giai đoạn mới.
Với Auchan, Nestlé và hệ thống từng mang thương hiệu Leroy Merlin, vấn đề không còn chỉ nằm ở việc tiếp tục kinh doanh tại Nga. Sắc lệnh mới đặt ra câu hỏi lớn hơn về quyền sở hữu, quyền quản lý và tương lai của các tài sản phương Tây còn lại tại thị trường này. Những diễn biến tiếp theo sẽ quyết định đây chỉ là một biện pháp quản lý tạm thời hay là bước mở đầu cho một thay đổi lâu dài về quyền kiểm soát.
Nguyễn Cẩm Chi - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
