Tại New York, bên lề kỳ họp Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, Tổng thống Ukraine Zelenskyy và Thủ tướng Úc Anthony Albanese đã ký thỏa thuận về hỗ trợ và hợp tác dài hạn giữa hai nước. Văn kiện đặt nền tảng cho việc duy trì hợp tác quốc phòng, an ninh, năng lượng, nhân đạo và phục hồi Ukraine trong nhiều năm tới.
Hợp tác quốc phòng chuyển sang giai đoạn dài hạn
Điểm đáng chú ý của thỏa thuận là hai bên không chỉ tập trung vào việc tiếp nhận và cung cấp khí tài. Ukraine và Úc sẽ nghiên cứu khả năng hợp tác sản xuất các hệ thống phòng không tiên tiến, tên lửa, máy bay không người lái và những sản phẩm quốc phòng công nghệ cao khác, trong đó có phương án thành lập các liên doanh.
Thỏa thuận cũng khẳng định Úc sẽ tiếp tục hỗ trợ đào tạo lực lượng Ukraine. Canberra duy trì vai trò đối tác hoạt động trong chương trình NSATU của NATO và tiếp tục tham gia các sáng kiến hỗ trợ quốc phòng dành cho Ukraine. Hai nước đồng thời mở rộng khả năng huấn luyện, diễn tập và trao đổi chuyên môn giữa các lực lượng.
Từ viện trợ vũ khí đến chia sẻ công nghệ
Tính đến thời điểm ký thỏa thuận, Úc cho biết đã cung cấp cho Ukraine khoảng 1,6 tỷ đô la Úc, tương đương khoảng 1 tỷ euro, gồm đạn dược, vũ khí dẫn đường, hệ thống phòng không và xe bọc thép. Cam kết mới cho thấy quan hệ quốc phòng giữa hai nước đang được mở rộng từ hỗ trợ trước mắt sang phát triển năng lực lâu dài.
Ukraine cũng có một nguồn kinh nghiệm mà Úc đặc biệt quan tâm: những công nghệ đã được đưa vào thực tế chiến trường. Trong cuộc gặp tại New York, Zelenskyy nhấn mạnh khả năng chia sẻ kinh nghiệm của Ukraine về các hệ thống không người lái hàng hải, robot mặt đất và những ứng dụng công nghệ mới trong chiến tranh hiện đại. Đây là lĩnh vực có ý nghĩa đối với cả năng lực phòng thủ của Ukraine lẫn quá trình nghiên cứu, phát triển năng lực quốc phòng của Úc.
Úc bổ sung 60 triệu đô la hỗ trợ Ukraine
Cùng với việc ký thỏa thuận, chính phủ Úc công bố thêm gói hỗ trợ trị giá 60 triệu đô la. Trong đó, 45 triệu đô la dành cho trang thiết bị của lực lượng quốc phòng Úc để hỗ trợ Ukraine, 10 triệu đô la được dành cho Quỹ hỗ trợ năng lượng Ukraine và 5 triệu đô la cho hoạt động nhân đạo. Sau khoản hỗ trợ mới, tổng giá trị đóng góp của Úc cho Ukraine đã lên gần 1,9 tỷ đô la Úc.
Canberra cũng tuyên bố tham gia Liên minh năng lực hàng hải do Anh và Na Uy dẫn dắt nhằm hỗ trợ phát triển năng lực hải quân Ukraine. Việc tham gia liên minh này tạo thêm một kênh để Úc tiếp cận kinh nghiệm thực tế của Ukraine về hoạt động và công nghệ hàng hải trong điều kiện chiến tranh.
Thỏa thuận kéo dài 10 năm
Văn kiện mới có thời hạn 10 năm kể từ ngày ký. Nội dung không chỉ đề cập đến hỗ trợ quân sự mà còn bao gồm các lĩnh vực như an ninh, chia sẻ thông tin, chống các mối đe dọa lai, bảo vệ cơ sở hạ tầng quan trọng, phục hồi lực lượng Ukraine, hỗ trợ cựu binh và hợp tác trong quá trình tái thiết sau chiến tranh. Presidential Office of Ukraine
Một điểm khác cũng được quy định rõ là nếu sau khi chiến sự chấm dứt xảy ra một cuộc tấn công vũ trang mới nhằm vào Ukraine, hai bên sẽ tham vấn trong vòng 24 giờ để thảo luận những biện pháp hoặc hỗ trợ có thể thực hiện. Các cam kết này vẫn phải tuân thủ luật pháp quốc tế, luật trong nước và những giới hạn về năng lực của Úc.
Song song với hỗ trợ là sức ép mới đối với Nga
Úc cũng công bố thêm các biện pháp trừng phạt nhằm vào Nga và những đối tượng liên quan đến hoạt động của hạm đội tàu ngầm trong bóng tối. Chính phủ Úc cho biết tổng số biện pháp trừng phạt liên quan đến Nga của nước này đã lên gần 1.900, trong khi danh sách các tàu thuộc hạm đội ngầm đã mở rộng lên gần 300 chiếc.
Đối với Ukraine, đây là một phần trong nỗ lực duy trì sức ép quốc tế đối với Nga, đồng thời bảo đảm nguồn hỗ trợ cho năng lực phòng thủ và phục hồi của Kyiv. Với Úc, thỏa thuận cũng phản ánh cách Canberra nhìn nhận mối liên hệ giữa an ninh châu Âu và an ninh khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
Thỏa thuận thứ 30 trong khuôn khổ cam kết G7
Thỏa thuận với Úc là thỏa thuận an ninh song phương thứ 30 mà Ukraine ký trong khuôn khổ Tuyên bố chung của G7 về hỗ trợ Ukraine được đưa ra tại Vilnius năm 2023. Danh sách các đối tác trước đó bao gồm Anh, Đức, Pháp, Mỹ, Nhật Bản, Canada, các nước châu Âu và Liên minh châu Âu. Presidential Office of Ukraine
Việc Úc trở thành đối tác thứ 30 cũng cho thấy phạm vi hợp tác an ninh của Ukraine đã vượt ra ngoài không gian châu Âu. Trong văn kiện, hai nước cùng nhấn mạnh mối liên hệ giữa an ninh Euro-Atlantic và Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, đồng thời cam kết duy trì hợp tác trong nhiều lĩnh vực ngay cả khi chiến sự hiện tại kết thúc.
Từ hỗ trợ trước mắt đến năng lực tự chủ
Điểm đáng chú ý nhất của thỏa thuận nằm ở hướng đi dài hạn. Ukraine tiếp tục nhận được viện trợ quân sự, năng lượng và nhân đạo, nhưng song song với đó là các kế hoạch đào tạo, chuyển giao kinh nghiệm, nghiên cứu công nghệ và khả năng sản xuất quốc phòng chung.
Với Ukraine, đây là cơ hội củng cố nền công nghiệp quốc phòng dựa trên những kinh nghiệm tích lũy trong chiến tranh. Với Úc, việc hợp tác với một quốc gia có kinh nghiệm thực tế về máy bay không người lái, robot, phòng không và tác chiến hiện đại có thể cung cấp thêm dữ liệu cho quá trình phát triển năng lực của chính nước này.
Thỏa thuận được ký trong bối cảnh chiến tranh vẫn tiếp diễn, nhưng nội dung của nó đã hướng xa hơn những nhu cầu cấp thời. Đào tạo, công nghệ, sản xuất và phục hồi đang trở thành những trụ cột mới trong quan hệ Ukraine - Úc, tạo ra một khuôn khổ hợp tác được thiết kế để kéo dài cả trong giai đoạn hậu chiến.
Đây cũng là dấu hiệu cho thấy hỗ trợ Ukraine đang ngày càng chuyển từ những gói viện trợ riêng lẻ sang các cơ chế hợp tác có tính dài hạn. Khi năng lực quốc phòng, công nghệ và sản xuất được đặt chung trong một khuôn khổ, quan hệ giữa Kyiv và Canberra sẽ không chỉ dừng ở việc cung cấp thiết bị mà còn hướng tới xây dựng năng lực chung trong nhiều năm tới.
Nguyễn Minh Anh - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo: Presidential Office of Ukraine
