Lý do Thủ tướng Friedrich Merz thay đổi thái độ với Donald Trump

Gần đây, chính quyền Berlin đã gia tăng cường độ chỉ trích đối với cách hành xử của Hoa Kỳ trên trường quốc tế.

Sự thay đổi đột ngột này không phải là ngẫu nhiên mà xuất phát từ một chuỗi các quyết định đơn phương từ phía Washington. Điều này đặt Thủ tướng Friedrich Merz vào thế khó khi ông phải bảo vệ lợi ích của Đức và châu Âu.

Tổng thống Mỹ Donald Trump trò chuyện cùng Thủ tướng Đức Friedrich Merz trong một cuộc gặp song phương tại Văn phòng Bầu dục vào tháng 3 năm 2026. (Ảnh: picture alliance / ZUMAPRESS.com)

Thông điệp cứng rắn từ Berlin

Thủ tướng Friedrich Merz vừa đưa ra những tuyên bố mạnh mẽ mà dư luận Đức đã chờ đợi từ lâu.

Trong cuộc gặp với người đồng cấp Hà Lan Rob Jetten tại Berlin, ông khẳng định cuộc chiến hiện tại không phải là vấn đề của khối NATO. Với vẻ mặt nghiêm túc, nhà lãnh đạo Đức cảnh báo rằng khu vực Trung Đông và vùng Vịnh không được phép sa lầy vào một cuộc chiến vô tận.

Ông Friedrich Merz nhấn mạnh rằng những mục tiêu quân sự mơ hồ sẽ chỉ dẫn đến những hệ lụy khó lường cho an ninh toàn cầu. Dựa trên những kinh nghiệm xương máu từ quá khứ, ông cho rằng việc dùng bom đạn để lật đổ chính quyền Iran khó có thể mang lại thành công. Đây được xem là một lời khước từ thẳng thừng đối với các kế hoạch quân sự mà ông Donald Trump đang thúc đẩy.

Sự thay đổi này khiến nhiều người liên tưởng đến cựu Thủ tướng Gerhard Schröder, người từng kiên quyết phản đối cuộc chiến tại Iraq năm 2003.

Trước đó, ông Friedrich Merz vốn được xem là một trong số ít các lãnh đạo Liên minh Châu Âu (EU) có mối quan hệ nồng ấm với Tổng thống Mỹ. Dưới đây là năm lý do chính dẫn đến sự phản đối công khai của Thủ tướng Đức đối với ông Donald Trump:

Những bất đồng cốt lõi giữa hai nhà lãnh đạo

• Cách hành xử và ngôn từ của phía Mỹ:

  Tổng thống Donald Trump đã gây áp lực lên NATO khi tuyên bố liên minh này sẽ đối mặt với tương lai tồi tệ nếu không hỗ trợ bảo vệ các tuyến vận tải dầu. Đáp lại, ông Friedrich Merz khẳng định NATO là một liên minh phòng thủ chứ không phải công cụ để can thiệp quân sự. Ông yêu cầu các thành viên trong liên minh cần đối xử với nhau bằng sự tôn trọng tối thiểu thay vì đe dọa.

• Hành động đơn phương thiếu tham vấn:

  Dù từng hy vọng vào sự ổn định tại Iran, Thủ tướng Friedrich Merz hiện đang bày tỏ sự thất vọng lớn. Ông cho rằng việc mở rộng quy mô quân sự mà không có sự đồng thuận của đối tác sẽ gây rủi ro cực lớn cho toàn khu vực. Nhà lãnh đạo Đức yêu cầu cuộc chiến phải chấm dứt sớm bằng một chiến lược rõ ràng, điều mà ông cho rằng phía Mỹ đang thiếu hụt.

• Sự thiếu hụt một kế hoạch chiến lược cụ thể:

  Berlin đặc biệt bức xúc khi Mỹ và Israel tiến hành các chiến dịch quân sự mà không hề tham khảo ý kiến của Đức. Ông Friedrich Merz khẳng định Đức sẽ không tham gia vào bất kỳ hoạt động quân sự nào tại Iran trong bối cảnh hiện tại. Sự thiếu vắng các nghị quyết từ Liên Hợp Quốc hay EU càng khiến tính hợp pháp của các cuộc tấn công này bị đặt dấu hỏi lớn.

• Yêu cầu chia sẻ gánh nặng tài chính:

  Tổng thống Donald Trump liên tục đòi hỏi Đức phải đóng góp nhiều hơn cho ngân sách quốc phòng. Thủ tướng Friedrich Merz phản bác rằng Đức đã và đang nỗ lực duy trì sự hiện diện quân sự tại phía Đông và phía Bắc của NATO. Minh chứng là việc 1.600 binh sĩ Đức vừa tham gia cuộc tập trận quy mô lớn tại Na Uy để khẳng định trách nhiệm của mình.

• Chính sách gây tranh cãi về dầu mỏ Nga:

  Quyết định nới lỏng trừng phạt dầu mỏ Nga của Washington để giảm giá xăng dầu trong nước đã vấp phải sự phản đối quyết liệt từ Berlin. Ông Friedrich Merz cảnh báo đây là một sai lầm chiến lược, tạo cơ hội cho Nga làm suy yếu Ukraine và thử thách sức mạnh của NATO. Đức khẳng định sẽ không đi theo con đường này để bảo vệ các giá trị an ninh chung.

Đằng sau những lời chỉ trích công khai này là một nỗi lo sợ bao trùm về tương lai của Ukraine.

Chính quyền Đức lo ngại rằng sự sa lầy của Mỹ vào cuộc chiến với Iran sẽ khiến Washington bỏ rơi Kiev sau hơn bốn năm chống chọi với xung đột. Thủ tướng Friedrich Merz đang nỗ lực giữ cho trọng tâm của NATO không bị chệch hướng trước những biến động khó lường tại Trung Đông.

Phạm Hương - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC

theo DPA