Chi phí chăm sóc người già tại Đức đang là một vấn đề nhức nhối, đặc biệt khi mức tăng nhanh chóng khiến nhiều người cao tuổi và gia đình họ phải đối mặt với gánh nặng tài chính khổng lồ. Lương hưu và các khoản trợ cấp từ bảo hiểm chăm sóc (Pflegeversicherung) dường như không còn đủ sức trang trải những khoản phí ngày càng phình to.
Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨC
Trong bối cảnh đó, “Hilfe zur Pflege” – một hình thức hỗ trợ xã hội – nổi lên như một cứu cánh cuối cùng. Tuy nhiên, để nhận được sự hỗ trợ này, người dân cần phải chủ động nộp hồ sơ sớm và hiểu rõ những khoản chi phí mà họ vẫn phải tự gánh vác.
Khoản tự chi trả vượt ngưỡng 3.300 euro mỗi tháng
Theo số liệu mới nhất từ Hiệp hội các quỹ bảo hiểm y tế thay thế Đức (vdek), từ ngày 1/7/2026, một người sống trong viện dưỡng lão phải tự chi trả trung bình khoảng 3.364 euro mỗi tháng trong năm đầu tiên.
Con số này đã tăng thêm 256 euro chỉ trong vòng một năm, cho thấy tốc độ tăng chi phí đáng báo động.
Điều đáng nói là mức trung bình này che giấu một sự chênh lệch đáng kể giữa các bang và ngay cả giữa các cơ sở chăm sóc.
Những chi phí này không chỉ bao gồm dịch vụ chăm sóc trực tiếp. Hóa đơn còn tổng hợp cả tiền ăn ở, chi phí đầu tư cho cơ sở vật chất và cả chi phí đào tạo nhân lực.
Vì sao bảo hiểm chăm sóc không thanh toán toàn bộ?
Bảo hiểm chăm sóc dài hạn (Pflegeversicherung) ở Đức được thiết kế không phải để chi trả toàn bộ mà chỉ hỗ trợ một phần chi phí. Đối với dịch vụ chăm sóc nội trú, quỹ bảo hiểm (Pflegekasse) sẽ thanh toán một khoản cố định dựa trên mức độ phụ thuộc (Pflegegrad) của người được chăm sóc.
Theo thông tin từ Bộ Y tế Liên bang, các mức hỗ trợ hiện hành hàng tháng là 805 euro cho Pflegegrad 2, 1.319 euro cho Pflegegrad 3, 1.855 euro cho Pflegegrad 4 và 2.096 euro cho Pflegegrad 5.
Ngoài ra, người ở viện còn được hưởng một khoản phụ cấp hiệu suất (Leistungszuschlag) giúp giảm bớt phần chi phí chăm sóc phải gánh.
Tỷ lệ hỗ trợ này tăng dần theo thời gian: 15% trong 12 tháng đầu, 30% sau 12 tháng, 50% sau 24 tháng và 75% sau 36 tháng.
Tuy nhiên, một điểm dễ gây nhầm lẫn là khoản hỗ trợ theo thời gian này chỉ áp dụng cho phần chi phí liên quan trực tiếp đến chăm sóc. Tiền ăn ở và chi phí đầu tư của cơ sở vẫn phải được thanh toán đầy đủ.
Do đó, dù có ở viện lâu hơn và được hưởng tỷ lệ hỗ trợ cao hơn, tổng hóa đơn cá nhân hàng tháng vẫn có thể ở mức rất đáng kể.
Khi lương hưu không đủ: “Hilfe zur Pflege” hỗ trợ thế nào?
Trong trường hợp các khoản tiền từ Pflegekasse, lương hưu, thu nhập cá nhân và tài sản có thể sử dụng không đủ để trang trải chi phí chăm sóc cần thiết, người cao tuổi có thể nộp đơn xin Hilfe zur Pflege tại Cơ quan Xã hội (Sozialamt).
Đây là một hình thức hỗ trợ xã hội theo Bộ luật Xã hội XII (SGB XII), và việc xét duyệt sẽ dựa trên hoàn cảnh cá nhân cụ thể của từng trường hợp. Cơ quan chức năng sẽ kiểm tra cẩn thận nhu cầu chăm sóc, tổng thu nhập, tài sản hiện có và các quyền lợi ưu tiên khác mà người nộp đơn có thể được hưởng.
Điều quan trọng là có những khoản tài sản và thu nhập được bảo vệ, và cách tính toán có thể khác nhau tùy thuộc vào hoàn cảnh gia đình.
Vì vậy, người dân không nên vội vàng kết luận rằng mình phải bán hết tài sản hay chắc chắn không đủ điều kiện. Thay vào đó, việc tìm kiếm tư vấn chuyên môn và yêu cầu quyết định bằng văn bản từ Sozialamt là rất cần thiết.
Số liệu từ Cục Thống kê Liên bang Đức (Destatis) cho thấy, tính đến cuối năm 2024, có khoảng 329.655 người nhận Hilfe zur Pflege, trong đó khoảng 270.640 người được hỗ trợ tại các cơ sở chăm sóc.
Con cái có phải trả chi phí chăm sóc cho cha mẹ?
Theo quy định hiện hành, khi Sozialamt chi trả Hilfe zur Pflege, con cái trưởng thành thường chỉ bị xem xét nghĩa vụ cấp dưỡng nếu tổng thu nhập hằng năm của họ vượt quá 100.000 euro. Ngưỡng này được áp dụng riêng cho từng người con, không cộng gộp thu nhập của các anh chị em với nhau.
Tuy nhiên, việc vượt ngưỡng 100.000 euro không có nghĩa là người con sẽ tự động phải trả toàn bộ phần chi phí còn thiếu.
Cơ quan xã hội vẫn phải tiến hành kiểm tra nghĩa vụ cấp dưỡng theo luật dân sự, đánh giá khả năng tài chính thực tế và các khoản thu nhập, tài sản được bảo vệ của người con.
Những ai nhận được yêu cầu cung cấp thông tin nên kiểm tra kỹ phạm vi các câu hỏi và cân nhắc tìm kiếm tư vấn chuyên môn nếu hồ sơ của mình có nhiều điểm phức tạp.
Cần làm gì ngay khi thấy không đủ khả năng thanh toán?
Đối mặt với nguy cơ không đủ khả năng chi trả chi phí chăm sóc, việc hành động sớm và có kế hoạch là vô cùng quan trọng. Dưới đây là những bước cần thực hiện ngay lập tức:
- Yêu cầu bảng chi phí chi tiết: Hãy đảm bảo bạn nhận được một bản phân tích rõ ràng, tách bạch giữa các khoản chi phí chăm sóc (Pflegekosten), tiền ăn ở (Unterkunft), tiền ăn uống (Verpflegung), chi phí đầu tư của cơ sở (Investitionskosten) và phí đào tạo nhân lực (Ausbildungsumlage).
- Kiểm tra lại Pflegegrad: Nếu tình trạng sức khỏe hoặc nhu cầu chăm sóc thay đổi, bạn có thể đề nghị đánh giá lại Pflegegrad. Điều này giúp đảm bảo bạn không bỏ lỡ những quyền lợi hỗ trợ cao hơn.
- Đối chiếu Leistungszuschlag: Hãy kiểm tra xem tỷ lệ hỗ trợ phụ cấp hiệu suất (Leistungszuschlag) đang được áp dụng có phù hợp với thời gian bạn đã sống trong cơ sở chăm sóc hay không.
- Nộp hồ sơ sớm cho Sozialamt: Ngay khi nhận thấy có khả năng thiếu hụt tài chính, hãy liên hệ với Cơ quan Xã hội (Sozialamt) để nộp hồ sơ xin Hilfe zur Pflege. Đừng chờ đợi đến khi các khoản nợ tích lũy.
- Chuẩn bị đầy đủ giấy tờ: Tập hợp các tài liệu cần thiết như quyết định Pflegegrad, hợp đồng và hóa đơn từ viện dưỡng lão, chứng từ lương hưu, sao kê tài khoản ngân hàng, thông tin bảo hiểm và các hồ sơ tài sản khác.
- Tìm kiếm tư vấn độc lập: Các trung tâm tư vấn chăm sóc (Pflegeberatung), điểm hỗ trợ chăm sóc (Pflegestützpunkt), trung tâm bảo vệ người tiêu dùng (Verbraucherzentrale) hoặc các tổ chức tư vấn xã hội có thể cung cấp sự hỗ trợ quý giá trong việc kiểm tra hóa đơn và hướng dẫn làm hồ sơ.
Cải cách có sớm giảm gánh nặng hay không?
Chính phủ liên bang Đức hiện đang tích cực thảo luận về các đề xuất cải tổ hệ thống bảo hiểm chăm sóc (Pflegeversicherung). Bộ Y tế cho biết, từ năm 2028, dự kiến sẽ có một cơ chế điều chỉnh quyền lợi hằng năm để thích ứng với chi phí. Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, vẫn chưa có phương án cụ thể nào nhằm giới hạn cứng khoản tự chi trả trong chăm sóc nội trú.
Tóm lại, trong ngắn hạn, người cần chăm sóc vẫn phải dựa vào sự kết hợp linh hoạt giữa các khoản hỗ trợ từ Pflegeversicherung, thu nhập và tài sản cá nhân, trợ cấp xã hội và – trong một số trường hợp nhất định – cả nghĩa vụ cấp dưỡng từ con cái.
Vì vậy, việc lập kế hoạch tài chính sớm, chủ động tìm hiểu và kiểm tra đầy đủ các quyền lợi của mình vẫn là yếu tố then chốt, chứ không chỉ đơn thuần là nhìn vào số tiền lương hưu hàng tháng.
Thu Phương - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Ý kiến bạn đọc