Tây Âu đã trải qua một giai đoạn thời tiết nóng dồn dập hiếm thấy trong mùa hè 2026. Từ tháng 5 đến cuối tháng 7, khu vực này liên tiếp hứng chịu bốn đợt nắng nóng. Theo Cơ quan Khí hậu Copernicus của EU, tần suất dày như vậy trong một khoảng thời gian ngắn được xem là bất thường đối với Tây Âu.
Điểm đáng chú ý nằm ở nhịp nối tiếp của các đợt nóng. Đợt nóng mạnh trong tháng 5 vừa lùi đi chưa lâu, một đợt khác đã xuất hiện vào nửa cuối tháng 6. Sang đầu tháng 7, nhiệt độ lại tăng rõ rệt. Sau đó, khu vực tiếp tục đối mặt thêm một đợt nóng mới.
Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨC
Với người dân, những con số nhiệt độ cao trong từng ngày đã đủ gây áp lực. Nhưng với giới khí hậu, vấn đề lớn hơn nằm ở khoảng nghỉ quá ngắn giữa các đợt nóng. Đất, cây cối, nguồn nước và môi trường đô thị gần như không có đủ thời gian để hạ nhiệt và phục hồi.
Nhiệt độ tháng 6 và tháng 7 lập mức cao kỷ lục
Dữ liệu khí hậu cho thấy tháng 6 và tháng 7/2026 là hai tháng 6-7 nóng nhất từng được ghi nhận tại Tây Âu kể từ khi chuỗi dữ liệu khí hậu bắt đầu. Nhiệt độ trung bình trong hai tháng này đạt 21,62°C.
Mức này cao hơn 2,79°C so với trung bình giai đoạn tham chiếu 1991-2020. Đây là chênh lệch lớn nếu xét trên quy mô cả khu vực và trong khoảng thời gian kéo dài hai tháng.
Riêng tháng 6/2026, nhiệt độ trung bình tại Tây Âu đạt 20,74°C. Con số này cao hơn 3,06°C so với mức tham chiếu. Điều đó cho thấy tháng 6 không chỉ nóng cục bộ trong vài ngày, mà nóng trên diện rộng và kéo dài đủ lâu để đẩy nền nhiệt trung bình lên rất cao.
Tại Đức, Cơ quan Thời tiết Đức DWD đánh giá đợt nóng từ ngày 18 đến 28/6 là một sự kiện đặc biệt nghiêm trọng. Trong giai đoạn này, DWD từng phải duy trì cảnh báo nóng trong một khoảng thời gian dài chưa từng có.
Vì sao các đợt nóng dễ nối tiếp nhau
Nguyên nhân trực tiếp đến từ các hệ thống áp cao tồn tại lâu trên khu vực. Những hệ thống này giữ khối không khí nóng nằm lại trên Tây Âu, hạn chế sự xáo trộn khí quyển và làm giảm khả năng xuất hiện mưa giải nhiệt.
Khi lượng mưa ít đi, đất khô nhanh hơn. Đất còn đủ ẩm có thể giúp làm mát không khí nhờ quá trình bốc hơi nước. Đây là cơ chế tự nhiên quan trọng, đặc biệt trong những ngày nắng mạnh.
Nhưng khi đất đã cạn ẩm, cơ chế làm mát này suy yếu rõ rệt. Năng lượng mặt trời khi đó không còn được dùng nhiều cho bốc hơi nước, mà chuyển trực tiếp thành nhiệt. Không khí sát mặt đất vì vậy nóng lên nhanh hơn.
Một vòng lặp bất lợi hình thành. Nắng nóng làm đất khô. Đất khô làm giảm khả năng làm mát. Nhiệt độ tiếp tục tăng. Hạn hán trở nên nghiêm trọng hơn. Khi vòng lặp này kéo dài, mỗi đợt nóng sau có thể bắt đầu trên nền môi trường vốn đã khô và nóng từ trước.
Đức không nóng đồng đều ở mọi khu vực
Dù con số bốn đợt nắng nóng được ghi nhận cho Tây Âu nói chung, điều này không có nghĩa mọi địa phương tại Đức đều trải qua bốn đợt nóng với cường độ giống nhau. Tác động của nắng nóng thay đổi theo vùng, tùy địa hình, độ ẩm đất, hướng gió và mức độ đô thị hóa.
Dữ liệu cho thấy miền Tây Nam Đức nóng hơn rõ rệt so với miền Đông Bắc. Điều này phù hợp với thực tế rằng các đợt nóng tại châu Âu thường không phủ đều như một tấm chăn, mà tạo ra những vùng chịu tác động nặng hơn hẳn các khu vực lân cận.
Ở những nơi đất đã khô, cây xanh thiếu nước và đô thị giữ nhiệt mạnh, cảm giác nóng có thể gay gắt hơn nhiều so với nhiệt độ đo được tại trạm khí tượng. Ban đêm cũng trở nên khó chịu hơn nếu mặt đường, bê tông và nhà cửa tiếp tục tỏa nhiệt sau một ngày nắng.
Xu hướng đáng lo trong khí hậu ấm lên
Cơ quan Môi trường Liên bang Đức nhận định, khi khí hậu tiếp tục ấm lên, các đợt nắng nóng tại châu Âu có xu hướng xuất hiện thường xuyên hơn, mạnh hơn và kéo dài hơn. Nhận định này không chỉ dựa trên một mùa hè riêng lẻ, mà phù hợp với xu thế khí hậu dài hạn đã được ghi nhận trong nhiều năm.
Điều khiến mùa hè 2026 tại Tây Âu gây chú ý là sự dồn dập. Bốn đợt nóng trong ba tháng khiến khả năng chống chịu của tự nhiên và xã hội bị thử thách liên tục. Nông nghiệp chịu sức ép từ đất khô. Hệ thống y tế phải lưu ý nhóm dễ tổn thương. Các đô thị phải đối mặt với nguy cơ quá nhiệt, nhất là tại khu vực ít cây xanh.
Nắng nóng không còn là câu chuyện của vài ngày oi bức. Khi các đợt nóng nối nhau, tác động tích lũy mới là điều đáng ngại. Tây Âu mùa hè 2026 cho thấy một thực tế rõ ràng: thích ứng với khí hậu nóng hơn không thể chỉ dựa vào cảnh báo ngắn hạn, mà cần chuẩn bị lâu dài cho đất, nước, đô thị và sức khỏe cộng đồng.
Lê Hải Yến - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Ý kiến bạn đọc