Một cú xoay chiều bất ngờ ở Washington
Vào thứ Năm, ngày 4/6, Hạ viện Mỹ đã thông qua gói 'Ukraine Support Act' với tỷ lệ phiếu 226-195. Điều đáng chú ý là 18 nghị sĩ Cộng hòa đã bỏ phiếu cùng với gần như toàn bộ đảng Dân chủ (207 phiếu) để đẩy dự luật này vượt qua, bất chấp sự phản đối từ lãnh đạo Cộng hòa và Nhà Trắng.
Theo USA Today, đây là lần Hạ viện 'lại vượt mặt lãnh đạo Cộng hòa' để thông qua viện trợ cho Ukraine, cho thấy một vết nứt rõ rệt trong nội bộ đảng Cộng hòa về chính sách đối ngoại của Tổng thống Donald Trump.
Chi tiết gói viện trợ và trừng phạt
Washington Examiner cho biết con số viện trợ bổ sung là 1,3 tỷ USD, trong khi AP tóm tắt là gói 'khoảng 1 tỷ USD'. Số tiền này chủ yếu dành cho đạn pháo, phòng không và duy trì thiết bị đã chuyển trước đó cho Ukraine.
Bên cạnh viện trợ, Hạ viện cũng phê chuẩn các biện pháp nhắm vào 'các phân khúc chủ chốt của nền kinh tế Nga'. CNN mô tả cụ thể là 'đánh mạnh vào dầu và khí đốt của Nga'. Văn bản dựa trên H.R.2548 - 'Sanctioning Russia Act of 2025' - cho phép chặn giao dịch tài chính, cấm nhập khẩu năng lượng Nga và áp đặt trừng phạt thứ cấp nếu Moscow từ chối đàm phán hòa bình, vi phạm thỏa thuận, hoặc mở thêm cuộc xâm lược.
Vì sao gọi là 'giáng đòn' vào Trump?
18 nghị sĩ Cộng hòa đã 'thách thức Trump', công khai chống lại đường lối của tổng thống cùng đảng Cộng hòa, theo cách diễn đạt của Washington Examiner và Fox News. Họ đi ngược chiến lược đàm phán của Trump, người luôn muốn cắt giảm viện trợ trực tiếp cho Ukraine, thay vào đó là áp lực ngoại giao và thỏa thuận ngừng bắn nhanh.
Lãnh đạo Cộng hòa cảnh báo dự luật sẽ 'làm suy yếu các cuộc đàm phán' mà Trump đang thúc đẩy với Moscow. CNN nhấn mạnh đây là 'biện pháp ủng hộ Ukraine lớn đầu tiên' được Hạ viện thông qua dưới thời Trump 2.0, cho thấy vết nứt trong đảng Cộng hòa về chính sách đối ngoại của Trump.
Reuters tóm tắt thẳng thắn: Hạ viện ủng hộ trừng phạt Nga và viện trợ Ukraine là 'dấu hiệu mới nhất cho thấy một số đảng viên Cộng hòa sẵn sàng thách thức lãnh đạo đảng và đẩy lùi Tổng thống Donald Trump'.
Con đường phía trước còn nhiều chông gai
Dự luật đã được chuyển lên Thượng viện, nơi phe Cộng hòa chiếm đa số sít sao hơn. Tuy nhiên, Thượng viện cũng đang chia rẽ giữa nhóm 'diều hâu' ủng hộ Ukraine và nhóm trung thành với Trump. Washington Examiner lưu ý gói này 'đối mặt với tỷ lệ trở thành luật thấp', vì cần liên minh lưỡng đảng để vượt ngưỡng filibuster 60 phiếu.
Nhà Trắng đã ám chỉ khả năng phủ quyết, vì Trump cho rằng các lệnh trừng phạt mới sẽ 'làm phức tạp' nỗ lực hòa đàm mà ông đang thúc đẩy với Putin. Nếu Thượng viện thông qua, Trump sẽ phải chọn: ký và chấp nhận thất bại chính trị, hoặc phủ quyết và đối mặt với cuộc bỏ phiếu vượt phủ quyết. Điều mà 18 phiếu Cộng hòa ở Hạ viện cho thấy không phải là không thể.
CNN cũng nói số phận ở Thượng viện 'không chắc chắn', chưa rõ có đủ 60 phiếu không, dù một nhóm Cộng hòa ở Thượng viện vốn ủng hộ Ukraine từ trước.
So sánh với các gói thời Biden
Tinh thần của gói Hạ viện 2025-2026 khác hẳn với các gói thời Biden. Dưới thời Biden (2022-2024), các lệnh trừng phạt được áp dụng để 'bóp nghẹt' cỗ máy chiến tranh Nga càng nhanh càng tốt, viện trợ Ukraine gần như mở, không gắn điều kiện đàm phán. Hàng chục tỷ USD mỗi gói bổ sung, hơn 2.500 cá nhân/tổ chức Nga vào danh sách SDN, và G7 áp trần giá dầu Nga 60 USD/thùng.
Ngược lại, gói hiện tại của Hạ viện chỉ khoảng 1-1,3 tỷ USD một lần, tập trung vào đạn pháo và phòng không. Các biện pháp trừng phạt có điều kiện, chỉ kích hoạt mạnh nếu Nga từ chối hòa đàm, vi phạm thỏa thuận, hoặc xâm lược thêm. Mục đích là ép cả Nga lẫn Ukraine vào bàn đàm phán, thay vì để Ukraine thắng trên chiến trường.
Vì sao Hạ viện gọi đây là 'đòn' vào Trump? Vì gói này gần với triết lý của Biden dùng tiền, vũ khí và trừng phạt tối đa để Ukraine thắng trên chiến trường. Trump muốn dùng trừng phạt như con bài mặc cả, và hạn chế viện trợ để ép Kyiv ngồi xuống. 18 nghị sĩ Cộng hòa bỏ phiếu thuận cho thấy ngay trong đảng cũng có người muốn quay lại mô hình 'Biden phiên bản nhẹ'.
Dự luật được phe Dân chủ tại Hạ viện đệ trình nhiều tháng trước, nhưng không hội đủ số phiếu cần thiết để đưa ra bỏ phiếu. Đến ngày 4/6, một số nghị sĩ Cộng hòa đã ủng hộ nỗ lực của phe Dân chủ, ký đơn buộc ban lãnh đạo Hạ viện phải đưa ra biểu quyết. Trong cuộc bỏ phiếu, 18 nghị sĩ Cộng hòa và một nghị sĩ độc lập, vốn thường đứng về phe Cộng hòa, đã ủng hộ đạo luật.
Đây được xem là dấu hiệu mới nhất cho thấy sự rạn nứt trong khối ủng hộ gần như tuyệt đối mà đảng Cộng hòa từng dành cho các chính sách của Donald Trump, người đã phản đối viện trợ cho Ukraine kể từ khi lên nhậm chức nhiệm kỳ hai.
Cuộc chiến này không chỉ diễn ra trên chiến trường Ukraine, mà còn ở ngay tại thủ đô Washington. Kết quả cuối cùng sẽ phụ thuộc vào việc liệu các nghị sĩ Cộng hòa có tiếp tục đi ngược lại đường lối của tổng thống hay không, và liệu Trump có sẵn sàng sử dụng quyền phủ quyết để bảo vệ chiến lược của mình hay không.
Phạm Hương - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Ý kiến bạn đọc