Học thuyết Trump và chiến dịch tại Venezuela: Khi quyền lực thay thế luật pháp quốc tế

Theo luật pháp quốc tế, các cuộc tấn công của Mỹ nhằm vào Venezuela là không phù hợp, và nhiều khả năng cũng không phù hợp với cả Hiến pháp Hoa Kỳ. Nền tảng cho những gì chính quyền Trump đang tiến hành tại Mỹ Latinh không phải là luật pháp quốc tế, mà là chiến lược an ninh riêng của họ.

Những quan điểm trái chiều từ phía Đức

Các cuộc tấn công quân sự do Hoa Kỳ thực hiện nhắm vào Venezuela hiện đang trở thành tâm điểm của những cuộc tranh luận gay gắt. Ngay cả trong nội bộ đảng Liên minh Dân chủ Cơ đốc giáo (CDU) của Thủ tướng Friedrich Merz, những đánh giá về sự kiện này cũng vô cùng khác biệt. Sự chia rẽ này cho thấy tính chất phức tạp của vấn đề đối với các đồng minh châu Âu.

Ông Jürgen Hardt, phát ngôn viên chính sách đối ngoại của khối CDU/CSU, đã lên tiếng ủng hộ việc chấm dứt quyền lực của Nicolás Maduro. Theo ông, đây là một tin tức tích cực cho khu vực. Ông lập luận rằng chính quyền Maduro đã đàn áp thô bạo xã hội dân sự và sử dụng hoạt động buôn bán ma túy để gây bất ổn.

Ngược lại, chuyên gia đối ngoại Roderich Kiesewetter lại đưa ra những nhận định thận trọng và lo ngại hơn. Ông cho rằng dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Donald Trump, Hoa Kỳ đang dần rời xa trật tự dựa trên quy tắc. Đây là hệ thống vốn đã định hình và giữ vững hòa bình thế giới kể từ năm 1945.

Ông Kiesewetter nhấn mạnh rằng dù Venezuela thiếu các tiêu chuẩn dân chủ, quốc gia này không thực sự đe dọa sự tồn vong của các nước láng giềng. Ông so sánh trường hợp này với các quốc gia như Iran để thấy sự khác biệt về mức độ nguy hiểm. Điều này đặt ra câu hỏi về tính cấp thiết của một hành động quân sự quy mô lớn.

Khói bốc lên từ một bến tàu sau những tiếng nổ lớn tại cảng La Guaira, Venezuela vào thứ Bảy, ngày 3 tháng 1 năm 2026.

Tính pháp lý của cuộc tấn công theo luật quốc tế

Nếu xem xét kỹ lưỡng, các nhận định từ giới chính khách chủ yếu mang tính định hướng chính trị hơn là dựa trên cơ sở pháp lý vững chắc. Về mặt luật pháp quốc tế, nhiều chuyên gia khẳng định cuộc tấn công này đã vi phạm nghiêm trọng các thỏa thuận chung. Các nhà ngoại giao châu Âu hiện đang nỗ lực nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tuân thủ các quy tắc toàn cầu.

Đại diện cấp cao về chính sách đối ngoại của EU, bà Kaja Kallas, đã khẳng định trên mạng xã hội X về tính thượng tôn pháp luật. Bà cho rằng các nguyên tắc cốt lõi của Hiến chương Liên Hợp Quốc phải được tôn trọng trong mọi hoàn cảnh. Đây là nền tảng để duy trì sự ổn định giữa các quốc gia có chủ quyền.

Hiến chương Liên Hợp Quốc vốn chỉ cho phép các hành động quân sự chống lại quốc gia khác trong những trường hợp ngoại lệ cực kỳ cụ thể. Tuy nhiên, các điều kiện bắt buộc này dường như không tồn tại trong bối cảnh cuộc tấn công vào Venezuela. Điều này tạo ra một tiền lệ đáng lo ngại cho các cuộc xung đột tương lai.

Mục tiêu chính của chiến dịch được cho là nhằm thực hiện lệnh bắt giữ ông Maduro. Do đó, các lập luận về lý do nhân đạo cho cuộc tấn công này không thực sự thuyết phục được các nhà quan sát quốc tế. Nhiều người coi đây là một hành động đơn phương nhằm thay đổi thể chế chính trị của một quốc gia.

Lập luận từ chính quyền Mỹ và Điều II Hiến pháp

Chính phủ Hoa Kỳ hiện chưa đưa ra các lập luận dựa trên nền tảng luật pháp quốc tế truyền thống. Thay vào đó, họ tập trung vào việc giải thích hành động của mình dựa trên Hiến pháp Hoa Kỳ. Ngoại trưởng Marco Rubio xác nhận rằng ông Maduro đã bị bắt giữ và sẽ sớm phải đối mặt với tòa án Mỹ.

Thượng nghị sĩ Mike Lee đã dẫn lại lời của ông Rubio để củng cố thêm tính chính danh của chiến dịch. Ông cho rằng hành động này hoàn toàn nằm trong quyền hạn của Tổng thống theo Điều II của Hiến pháp. Lập luận này nhấn mạnh quyền tự vệ và bảo vệ lợi ích quốc gia của người đứng đầu Nhà Trắng.

Theo quan điểm của phía Mỹ, Tổng thống có quyền sử dụng vũ lực để bảo vệ nhân viên Mỹ trước một cuộc tấn công thực tế hoặc đang cận kề. Chiến dịch tại Venezuela vì thế được xem như một hành động cảnh sát mở rộng trên quy mô quốc tế. Mỹ tin rằng họ có nghĩa vụ thực thi công lý vượt ra ngoài biên giới.

Dưới đây là một số điểm mấu chốt trong lập luận mà chính quyền Mỹ đưa ra:

• Bảo vệ an toàn tuyệt đối cho nhân sự Mỹ đang làm nhiệm vụ tại khu vực.
• Ngăn chặn từ xa các mối đe dọa trực tiếp có thể gây nguy hại đến an ninh quốc gia.
• Thực thi công lý đối với các cá nhân bị Mỹ cáo buộc phạm tội hình sự đặc biệt nghiêm trọng.
• Duy trì sự ổn định kinh tế và chính trị tại các khu vực lân cận biên giới Mỹ.

Sự trỗi dậy của Học thuyết Monroe mới

Tuy nhiên, các chuyên gia an ninh như bà Jessica Berlin lại cho rằng cơ sở pháp lý mà Mỹ đưa ra là rất yếu. Điều II Hiến pháp cho phép dùng vũ lực bảo vệ nhân viên Mỹ thực hiện nhiệm vụ hợp pháp. Nó không bao gồm việc bao che cho các hoạt động bất hợp pháp hoặc xâm phạm chủ quyền của quốc gia khác.

Đối với Tổng thống Donald Trump và chính quyền của ông, cuộc tấn công này được coi là hợp lý vì lý do địa chính trị. Venezuela nằm trong phạm vi ảnh hưởng truyền thống mà Mỹ luôn muốn kiểm soát. Washington đang thúc đẩy sự trở lại mạnh mẽ của Học thuyết Monroe dưới một phiên bản hiện đại hơn.

Chiến lược an ninh mới của Mỹ ghi rõ mục tiêu khôi phục sự thống trị tuyệt đối của họ ở Tây Bán cầu. Mỹ muốn bảo vệ quê hương bằng cách duy trì quyền tiếp cận và kiểm soát các khu vực then chốt. Việc chấm dứt chế độ của ông Maduro được coi là một phần của chiến lược tổng thể này.

Hành động này có thể là một bước tiến về nhân quyền cho người dân Venezuela theo cách nhìn của phương Tây. Tuy nhiên, nó lại bị coi là một thảm họa đối với trật tự pháp lý quốc tế lâu nay. Những gì đang diễn ra cho thấy một xu hướng mới, nơi quyền lực cường quốc đang dần thay thế cho các quy tắc chung.

Thành Lộc - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC

Theo DPA/Tagesschau/N-TV

---