Italy kêu gọi châu Âu tự xây dựng nền quốc phòng riêng
Bộ trưởng quốc phòng Italy, Guido Crosetto, vừa lên tiếng kêu gọi các nước châu Âu nhanh chóng thành lập một liên minh quân sự mới. Ông nhấn mạnh rằng châu lục này cần có một hệ thống phòng thủ của riêng mình, giữa bối cảnh an ninh toàn cầu đang thay đổi nhanh chóng.
Trong cuộc phỏng vấn với truyền thông Mỹ ngày 5/6, ông Crosetto khẳng định: "Chúng ta phải xây dựng một nền quốc phòng của riêng lục địa châu Âu." Ông đề xuất mời 27 quốc gia thành viên EU cùng 13 nước khác, bao gồm Anh, Na Uy, Thổ Nhĩ Kỳ và Ukraine, tham gia liên minh này.
Nguyên tắc tự nguyện và không thay thế NATO
Ông Crosetto nhấn mạnh rằng liên minh mới sẽ hoạt động dựa trên nguyên tắc "tham gia tự nguyện". Đây không phải là giải pháp thay thế cho NATO, mà là một cơ chế bổ sung nhằm "củng cố trụ cột châu Âu" bên trong tổ chức này.
Theo ông, thế giới đã thay đổi và NATO cũng cần mở rộng phạm vi kết nạp thành viên ra ngoài châu Âu và Bắc Mỹ. Ông đề xuất mời thêm Australia, Brazil, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc. "NATO được thành lập để mang lại an toàn và ổn định cho một phần thế giới. Giờ đây chúng ta cần một tổ chức có thể mang lại an toàn và ổn định cho toàn thế giới. Liên minh không thể cứ mãi là câu lạc bộ của những nước phát triển", ông nói.
Bộ trưởng quốc phòng Italy Guido Crosetto tại cuộc họp báo ở Berlin, Đức tháng 11/2025. Ảnh: AFP
Phản ứng trước áp lực từ Mỹ và cuộc chiến Ukraine
Đề xuất này khó có thể triển khai trong tương lai gần. Nhưng nó cho thấy châu Âu đang chủ động hơn trong việc củng cố năng lực quốc phòng. Nguyên nhân đến từ cuộc chiến ở Ukraine và nhiều năm đầu tư chưa tương xứng cho quân đội. Nó cũng phản ánh mức độ nghiêm túc mà các lãnh đạo châu Âu nhìn nhận những chỉ trích từ Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ông Trump liên tục yêu cầu châu Âu tự gánh vác nhiều trách nhiệm hơn và ra lệnh giảm bớt hiện diện quân sự tại đây.
Ý tưởng này sẽ làm thay đổi đáng kể cách châu Âu tổ chức hệ thống phòng thủ tập thể. Nó hình thành một cấu trúc quốc phòng do châu Âu dẫn dắt, song song với liên minh NATO hiện do Mỹ giữ vai trò trung tâm. Kể từ sau Thế chiến II, Mỹ luôn là nước bảo đảm an ninh cho các đồng minh châu Âu. Cho đến khi ông Trump yêu cầu họ phải thay đổi.
Đặc nhiệm Bulgaria, Mỹ và Romania diễn tập gần thủ đô Sofia của Bulgaria tháng 3/2024. Ảnh: US Army
Ukraine là tuyến đầu then chốt
Ông Crosetto lần đầu đưa ra đề xuất này trong thư gửi các bộ trưởng quốc phòng châu Âu cùng lãnh đạo EU và NATO hồi tháng 4. Trong thư, ông nhấn mạnh an ninh của châu Âu vượt ra ngoài biên giới EU. Nó cần sự tham gia đầy đủ của mọi đối tác cùng chung lợi ích chiến lược và trách nhiệm. Theo ông, đây phải là "dự án thực sự mang tầm lục địa".
Ông cũng lưu ý vai trò của Ukraine, hiện chưa phải thành viên EU hay NATO. Ông cho rằng quốc gia này sẽ tiếp tục là "tuyến đầu then chốt của an ninh châu Âu".
Một số lãnh đạo châu Âu khác cũng từng đưa ra ý tưởng tương tự. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron từ lâu đã thúc đẩy khái niệm "tự chủ chiến lược" cho châu Âu trong lĩnh vực quân sự. Ủy viên quốc phòng EU Andrius Kubilius từng đề xuất thành lập quân đội thống nhất của châu Âu.
Vị trí các nước thành viên NATO cùng năm gia nhập. Đồ họa: NWEGEO
Hồi tháng 1/2024, ngoại trưởng Italy Antonio Tajani cũng cho rằng các nước châu Âu cần thành lập lực lượng quân đội chung. "Nếu muốn trở thành người gìn giữ hòa bình trên thế giới, chúng ta cần có lực lượng quân đội của châu Âu. Đây là điều kiện tiên quyết cơ bản để có thể xây dựng chính sách đối ngoại hiệu quả của châu Âu", ông Tajani nhận định.
Italy hiện đã hợp tác với Pháp, Đức, Ba Lan và Anh để hình thành cơ chế hợp tác quân sự mới, quy mô nhỏ hơn và không có sự tham gia của Mỹ.
Đề xuất của Italy là một bước đi cho thấy châu Âu đang dần thay đổi tư duy về an ninh. Giữa lúc căng thẳng với Nga leo thang và mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương trở nên phức tạp, các nước châu lục này đang tìm kiếm một tiếng nói chung mạnh mẽ hơn. Liệu một liên minh quân sự mới có thành hình hay không vẫn còn là câu hỏi lớn. Nhưng rõ ràng, châu Âu đang bắt đầu nghĩ đến việc tự bảo vệ mình, thay vì chỉ trông chờ vào những đồng minh truyền thống.
Nguyễn Thanh Bình - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo NY Times, Reuters
Ý kiến bạn đọc