Đại diện cấp cao về Ngoại giao và Chính sách An ninh của Liên minh châu Âu, Kaja Kallas, ngày 20/10 đã đưa ra một lời cáo buộc rất nặng: các nhà đàm phán Mỹ đã cố gắng ép Ukraina đầu hàng trong suốt khoảng một năm rưỡi qua. Theo bà, Ukraina chưa chấp nhận các điều khoản do Tổng thống Nga Vladimir Putin đưa ra là nhờ sự ủng hộ bền bỉ từ châu Âu.
Phát biểu trong một cuộc tranh luận tại Nghị viện châu Âu ở Strasbourg, bà Kallas cho rằng châu Âu không còn lựa chọn nào khác ngoài việc tiếp tục đứng cạnh Ukraina. Thông điệp của bà đến đúng thời điểm quan hệ giữa Washington và Kyiv đang gặp nhiều căng thẳng, trong khi các nỗ lực đàm phán hòa bình vẫn tiếp diễn.
Châu Âu là điểm tựa của Ukraina
“Mặc dù các nhà đàm phán Mỹ đã cố gắng thúc đẩy Ukraina đầu hàng trong gần hai năm, hay chính xác là một năm rưỡi qua, lý do Ukraina chưa đầu hàng theo các điều khoản của Putin là vì châu Âu đã ủng hộ Ukraina,” bà Kallas khẳng định.
Theo quan điểm của người đứng đầu ngoại giao EU, sự hỗ trợ từ châu Âu không chỉ mang tính quân sự. Đó còn là hỗ trợ chính trị, tài chính và kinh tế, giúp Kyiv duy trì khả năng phòng thủ cũng như vị thế trong các cuộc đàm phán.
Bà nhấn mạnh rằng việc rút lại sự ủng hộ vào lúc này sẽ tạo khoảng trống nguy hiểm. Với Ukraina, đó có thể là mất đi phương tiện để bảo vệ chủ quyền. Với châu Âu, đó có thể là một hòa bình ngắn hạn nhưng không bền vững.
EU muốn có ghế tại bàn đàm phán
Kaja Kallas cũng nhắc lại “kế hoạch tối đa” mà bà từng trình bày với các bộ trưởng ngoại giao EU về sự tham gia của khối này vào tiến trình hòa bình giữa Ukraina và Nga. Ý tưởng cốt lõi rất đơn giản: nếu Nga đưa ra những yêu cầu tối đa, châu Âu cũng phải đưa ra yêu cầu tối đa của mình.
“Nếu Nga đưa ra những yêu cầu và đòi hỏi tối đa, chúng ta cũng phải đưa ra những yêu cầu tối đa của mình để cân bằng các cuộc đàm phán này,” bà nói.
Lập luận này gắn trực tiếp với quyền lực thực tế của EU. Nga mong muốn được dỡ bỏ các lệnh trừng phạt, nhưng quyết định về vấn đề này thuộc về Liên minh châu Âu. Vì vậy, theo bà Kallas, EU không thể đứng ngoài bàn đàm phán.
“Chúng ta phải rất, rất rõ ràng rằng chúng ta cũng có những yêu cầu đối với Nga. Chúng ta không cho đi những điều này một cách miễn phí, bởi đây không chỉ là về hòa bình, mà còn là về một nền hòa bình lâu dài và công bằng,” bà nhấn mạnh.
Khủng hoảng trong quan hệ Ukraina - Hoa Kỳ
Lời cảnh báo của bà Kallas diễn ra trong bối cảnh quan hệ giữa Ukraina và Hoa Kỳ ngày càng phức tạp. Gần đây, Washington đã tạm đình chỉ một số lệnh trừng phạt đối với Nga và đồng ý mua nhiên liệu diesel của Nga. Tổng thống Mỹ Donald Trump kỳ vọng bước đi này sẽ giúp hạ giá nhiên liệu.
Đồng thời, có thông tin cho rằng Hoa Kỳ đang trì hoãn chuyển giao các tên lửa quan trọng cho hệ thống phòng không Patriot của Ukraina. Những loại tên lửa này đã được thanh toán theo chương trình PURL, nhưng Lầu Năm Góc vẫn chưa phê duyệt việc giao hàng.
Vấn đề này đặc biệt nhạy cảm, bởi hệ thống Patriot được xem là một trong những lá chắn then chốt của Ukraina trước các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo của Nga. Sự chậm trễ, dù lý do là gì, đều khiến Kyiv lo ngại về độ tin cậy của sự hỗ trợ từ Mỹ.
Trong khi đó, Tổng thống Trump đã cáo buộc Tổng thống Ukraina Volodymyr Zelensky không sẵn lòng đạt được thỏa thuận hòa bình với Nga. Đây là lần nữa Washington và Kyiv công khai bất đồng về cách thức chấm dứt chiến tranh.
Vấn đề không chỉ là ngừng bắn
Điểm mấu chốt trong lập luận của bà Kallas là sự khác biệt giữa “dừng chiến sự” và “hòa bình thực chất”. Một thỏa thuận có thể kết thúc tiếng súng, nhưng nếu nó buộc Ukraina chấp nhận những điều kiện bất lợi mà không có bảo đảm an ninh đáng tin cậy, nguy cơ xung đột bùng phát trở lại vẫn còn đó.
Đối với Brussels, các lệnh trừng phạt không phải là món quà có thể trao tự do cho Moskva. Chúng là công cụ gây áp lực, và việc nới lỏng phải gắn với những nhượng bộ cụ thể từ phía Nga.
Thông điệp của EU vì thế khá rõ: châu Âu sẵn sàng tham gia tìm kiếm giải pháp hòa bình, nhưng không chấp nhận một tiến trình mà trong đó Ukraina bị đẩy vào thế yếu và Nga được hưởng lợi mà không phải trả giá. Câu hỏi đặt ra là Washington có sẵn sàng để châu Âu cùng ngồi vào bàn đàm phán hay không.
Trong giai đoạn tới, cách Hoa Kỳ xử lý các vấn đề về vũ khí, trừng phạt và vai trò của châu Âu sẽ quyết định mức độ tin tưởng giữa các đồng minh. Với Ukraina, điều quan trọng không chỉ là chiến tranh kết thúc, mà là kết thúc theo cách bảo vệ được nền độc lập và tương lai của đất nước.
Thu Phương - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo: RBC
