Sức ép công khai từ Tổng thống Mỹ Donald Trump không làm Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky suy yếu về mặt chính trị.
Ngược lại, khảo sát của Viện Xã hội học Quốc tế Kyiv (KIIS) công bố ngày 20 tháng 10 cho thấy mức tín nhiệm với ông tăng mạnh từ 43% lên 57% chỉ sau vài ngày.
Kết quả này được ghi nhận sau khi Washington công bố thỏa thuận diesel với Nga và tiếp tục gây áp lực buộc Ukraine thay đổi lập trường.
Điều đáng chú ý là phản ứng của người dân đi ngược với kỳ vọng rằng áp lực từ Mỹ sẽ làm suy giảm vị thế của Zelensky.
Con số tăng đột biến
KIIS phỏng vấn 1.031 người trưởng thành từ ngày 8 đến ngày 16 tháng 10, sử dụng mẫu số điện thoại di động được chọn ngẫu nhiên tại các vùng Ukraine do chính phủ kiểm soát. Đây là khảo sát qua điện thoại có hỗ trợ máy tính, phủ khắp các khu vực nằm dưới quyền kiểm soát của Kyiv.
Trong hai ngày đầu, từ 8 đến 9 tháng 10, chỉ 43% người được hỏi nói rằng họ tin tưởng Zelensky.
Tỷ lệ không tin tưởng ông lên tới 52%.
Từ ngày 10 đến 16 tháng 10, sau khi thỏa thuận diesel Mỹ-Nga được công bố và áp lực lên Ukraine gia tăng, tỷ lệ tín nhiệm nhảy lên 57%. Tỷ lệ không tin tưởng giảm còn 39%.
Như vậy, mức tín nhiệm tăng 14 điểm phần trăm trong cùng một đợt khảo sát. Đây là mức tăng rõ rệt, dù cần lưu ý rằng hai nhóm trả lời được hỏi ở hai thời điểm khác nhau.
Bức tranh tổng thể
Nếu tính trên toàn bộ mẫu khảo sát từ 8 đến 16 tháng 10, 54% người Ukraine nói họ tin tưởng Zelensky. Trong số này, 22% tin tưởng hoàn toàn và 32% tin tưởng ở mức độ nhất định.
Ngược lại, 41% không tin tưởng tổng thống. Có 24% hoàn toàn không tin tưởng, trong khi 17% chỉ không tin tưởng ở mức độ nhất định.
KIIS nhận định rằng mức tín nhiệm trung bình trong tháng không thay đổi nhiều so với cuối tháng 8 và đầu tháng 9. Tuy nhiên, sự tăng vọt giữa đợt khảo sát cho thấy một hiệu ứng “đoàn kết quanh lá cờ” khi quốc gia chịu áp lực từ bên ngoài.
Áp lực đến từ Washington
Bối cảnh của con số này là mối quan hệ ngày càng căng thẳng giữa Kyiv và Washington. Trump đã công bố thỏa thuận diesel với Tổng thống Nga Vladimir Putin vào ngày 9 tháng 10.
Bộ Tài chính Mỹ cũng cho phép các giao dịch liên quan đến diesel có nguồn gốc Nga đến ngày 7 tháng 4 năm 2027.
Sau đó, Washington gây áp lực buộc Ukraine ngừng tấn công các nhà máy lọc dầu của Nga, trong khi không đưa ra sự nhượng bộ tương ứng cho Kyiv.
Trump cũng nhiều lần chỉ trích Zelensky và gợi ý rằng Ukraine nên tìm người khác để đàm phán thay mặt mình.
Thông điệp từ phía Nga và một phần từ Nhà Trắng dường như hướng tới việc làm suy yếu Zelensky, thậm chí thay đổi người đứng đầu cuộc đàm phán từ phía Ukraine. Nhưng khảo sát cho thấy người dân Ukraine không chấp nhận kịch bản đó.
Hiệu ứng đoàn kết
Đây không phải lần đầu áp lực từ Mỹ tạo ra phản ứng ngược tại Ukraine. Sau cuộc tranh cãi tại Phòng Bầu dục đầu năm, mức tín nhiệm với Zelensky cũng tăng từ 57% lên 68%.
Khi Trump gọi Zelensky là “nhà độc tài” và tuyên bố chỉ có 4% người Ukraine ủng hộ ông, KIIS lại ghi nhận 67% người được hỏi tin tưởng tổng thống Ukraine.
Mẫu hình lặp lại cho thấy các tuyên bố công kích cá nhân có thể củng cố, thay vì làm suy giảm, vị thế của Zelensky trong dư luận trong nước.
Với nhiều người Ukraine, sức ép nhắm vào Zelensky không chỉ là vấn đề cá nhân của ông.
Họ xem đó là áp lực đặt lên cả quốc gia đang chiến đấu. Chính điều này giúp giải thích sự tăng vọt nhanh của mức tín nhiệm.
Thông điệp từ Kyiv
Trước sức ép đó, Zelensky đã có lập trường cứng rắn. Ông khẳng định sẽ không bao giờ chấp nhận bất kỳ quyết định nào giữa Mỹ và Nga liên quan đến Ukraine nếu Ukraine không có tiếng nói.
Lập trường này phù hợp với tâm lý công chúng mà khảo sát phản ánh. Người dân có thể chưa đồng thuận với mọi chính sách của chính quyền, nhưng họ không muốn số phận đất nước được quyết định trong một cuộc thương lượng mà họ bị đặt ngoài bàn đàm phán.
Trong khi đó, tình hình mặt trận vẫn căng thẳng.
Đức đã cung cấp hệ thống Skyranger 4x4 để tạo vùng cấm drone, với tốc độ bắn được nêu là từ 1.000 đến 1.250 phát mỗi phút, nhằm đối phó với các UAV Shahed từng gây thương vong ở Kharkiv.
Ý nghĩa chính trị
Kết quả khảo sát đặt ra một câu hỏi rõ ràng cho Washington: việc gây áp lực công khai lên Zelensky liệu có đạt được mục tiêu chính trị hay chỉ củng cố thêm vị thế của ông tại Ukraine?
Với con số 57% tín nhiệm sau đợt áp lực mới, câu trả lời từ dư luận Ukraine có vẻ nghiêng về phương án sau. Áp lực càng lớn, nhu cầu đoàn kết trong nước càng rõ nét.
Điều đó không có nghĩa Zelensky không phải đối mặt với thách thức. Chiến tranh kéo dài, tổn thất nhân mạng và gánh nặng kinh tế vẫn là những áp lực thực tế đối với bất kỳ lãnh đạo nào. Nhưng ít nhất trong thời điểm nhạy cảm này, người dân Ukraine đang gửi một thông điệp thống nhất: họ muốn tự quyết định tương lai của mình.
Áp lực từ bên ngoài có thể thay đổi lịch đàm phán, thay đổi ngôn từ ngoại giao và thậm chí thay đổi các thỏa thuận năng lượng.
Nhưng nó khó thay đổi nhanh một thực tế chính trị nội địa: khi quốc gia cảm thấy bị đẩy vào thế yếu, người dân thường siết chặt hơn quanh người lãnh đạo của họ.
Nguyễn Minh Anh - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
