Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ngày 19/10 kêu gọi Ukraine và Nga tập trung vào mục tiêu chấm dứt cuộc chiến đã kéo dài hơn bốn năm. Phát biểu tại Samarkand, Uzbekistan, ông khẳng định Washington vẫn sẵn sàng đóng vai trò môi giới, nhưng không xác nhận một cuộc gặp thượng đỉnh ba bên giữa Trump, Putin và Tập Cận Bình.
“Đã có những cuộc trao đổi về một cuộc gặp. Tôi không biết nó đã được chốt hay chưa, nhưng tổng thống đã nói rõ rằng ông muốn chiến tranh giữa Ukraine và Nga kết thúc”, ông Rubio nói với phóng viên.
Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio phát biểu trước báo chí tại Quảng trường Registan, ở Samarkand, Uzbekistan, ngày 19 tháng 10 năm 2026. REUTERS/Kylie Cooper/Pool
Thông điệp từ Samarkand
Chuyến công du đưa ông Rubio tới thành phố cổ Samarkand, nơi từng là một điểm quan trọng trên Con đường Tơ lụa. Tại đây, người đứng đầu ngoại giao Mỹ gặp gỡ các quan chức cấp cao thuộc cơ chế C5+1, gồm Hoa Kỳ cùng Uzbekistan, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan và Turkmenistan.
Địa điểm lựa chọn không chỉ phục vụ chương trình ngoại giao khu vực. Trung Á từ lâu nằm trong vùng ảnh hưởng truyền thống của Nga. Tuy nhiên, sau khi Moscow phát động xâm lược Ukraine, nhiều quốc gia trong khu vực đã tìm cách đa dạng hóa quan hệ với phương Tây, Trung Quốc và các đối tác khác.
Sự hiện diện của ngoại trưởng Mỹ tại Samarkand vì thế mang thông điệp kép. Washington muốn củng cố quan hệ với các nước Trung Á, đồng thời cho thấy mình vẫn theo đuổi một lối thoát ngoại giao cho cuộc chiến Ukraine.
Chưa chốt cuộc gặp Trump–Putin–Tập
Câu hỏi được giới báo chí chú ý nhất xoay quanh khả năng diễn ra cuộc gặp giữa ba nhà lãnh đạo Mỹ, Nga và Trung Quốc. Truyền thông Mỹ trước đó đưa tin Tổng thống Putin đã đề xuất hội nghị này để thảo luận về việc chấm dứt chiến tranh Ukraine.
Ông Rubio xác nhận đã có trao đổi về khả năng này, nhưng nói rõ ông không biết mọi arrangements đã hoàn tất hay chưa. Ông cũng nhấn mạnh Tổng thống Trump sẵn sàng xem xét bất kỳ cơ hội nào có thể giúp kết thúc xung đột.
Điều đáng lưu ý là các phương án được nhắc tới không có sự tham gia của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. Điều này đặt ra câu hỏi về chỗ đứng của Kyiv trong bất kỳ thỏa thuận nào được bàn bạc giữa các cường quốc.
Từ phía Nga, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết khả năng tổ chức cuộc gặp đã được đề cập, nhưng chưa có đề xuất cụ thể hay thỏa thuận nào về thời gian, chương trình và nội dung cuộc họp.
Washington muốn giữ vai trò môi giới
Thông điệp của ông Rubio cho thấy chính quyền Mỹ vẫn muốn duy trì vai trò trung gian trong nỗ lực ngừng bắn. Theo ông, Washington sẽ tiếp tục tìm kiếm cơ hội đàm phán, dù tiến triển cho đến nay còn hạn chế.
Ông Rubio cũng cảnh báo về rủi ro leo thang. Theo ông, chiến tranh có thể lan sang quốc gia thứ ba nếu một vụ phá hoại thất bại hoặc một chiếc drone bị tác động bởi chiến tranh điện tử rồi bay lạc vào lãnh thổ láng giềng.
Về quan hệ Mỹ–Ukraine, ngoại trưởng Mỹ bác bỏ nhận định của Tổng thống Zelensky rằng Washington từng tạm dừng chia sẻ tình báo. Ông khẳng định việc chia sẻ thông tin không hề bị gián đoạn và kêu gọi lãnh đạo Ukraine tập trung vào mục tiêu chấm dứt chiến tranh.
Bối cảnh chiến trường vẫn căng thẳng
Trong khi các nỗ lực ngoại giao tiếp diễn, bạo lực trên chiến trường không có dấu hiệu hạ nhiệt. Đêm 18/10, Nga phóng 16 tên lửa đạn đạo vào Kyiv và vùng phụ cận, đồng thời triển khai hơn 200 drone trên nhiều khu vực của Ukraine, theo thông tin từ Tổng thống Zelensky.
Đợt tấn công khiến một phụ nữ thiệt mạng, làm hư hại một nhà ga tàu điện ngầm và gây thiệt hại cho một tòa nhà cư trú 25 tầng. Những vụ việc này cho thấy khoảng cách giữa lời kêu gọi hòa bình và thực tế chiến sự vẫn rất lớn.
Bên cạnh đó, chính quyền Mỹ cũng thực hiện một số bước được xem là nhằm giữ Moscow ở bàn đàm phán. Tổng thống Trump cho biết đã đồng ý một thỏa thuận nhập khẩu diesel từ Nga và miễn một số biện pháp trừng phạt đối với Moscow. Theo ông, những bước này không nên khiến Nga rời xa tiến trình hòa đàm.
Điều kiện cho một nền hòa bình bền vững
Vấn đề cốt lõi không chỉ là việc các bên có ngồi vào bàn đàm phán hay không, mà là họ có thể đạt được thỏa thuận gì. Một lệnh ngừng bắn tạm thời có thể giảm bớt thương vong, nhưng không tự động tạo ra hòa bình lâu dài.
Đối với Ukraine, bất kỳ giải pháp nào cũng phải bảo vệ an ninh quốc gia và không biến sự đầu hàng thành điều kiện để chấm dứt chiến tranh. Kyiv đã chứng minh khả năng tự vệ trong suốt nhiều năm xung đột, và bất kỳ thỏa thuận nào thiếu sự bảo đảm cho Ukraine đều khó có được sự chấp nhận bền vững.
Đối với Nga, Moscow tìm cách bảo toàn những lợi ích mà mình coi là quan trọng, trong khi đối với Mỹ, mục tiêu là ngăn xung đột lan rộng và đưa các bên tới một thỏa thuận có thể duy trì. Sự chênh lệch mục tiêu này giải thích vì sao các cuộc đàm phán tiến triển chậm.
Thông điệp từ Samarkand vì thế vừa là lời kêu gọi, vừa là một thử thách. Mỹ muốn cả Ukraine lẫn Nga dồn tâm sức vào chấm dứt chiến tranh, nhưng một nền hòa bình thực chất chỉ có thể hình thành khi các bên sẵn sàng thỏa hiệp mà không ép nạn nhân của cuộc xâm lược phải từ bỏ những quyền lợi căn bản.
Vũ Bình Minh - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo: Reuters
