Giữa tháng 6 vừa qua, một yêu cầu bất ngờ từ Kyiv đã đặt Minsk vào tình thế khó xử. Ukraine yêu cầu Belarus phải đóng cửa ngay lập tức các trạm chuyển tiếp biên giới, vốn được quân đội Nga sử dụng để dẫn đường cho các máy bay không người lái của họ. Kèm theo đó là lời cảnh báo đanh thép: nếu Belarus không thực hiện trong vòng một tuần, Ukraine sẽ tự mình vô hiệu hóa các trạm này.
Phản ứng của Belarus diễn ra nhanh chóng đến ngạc nhiên. Các trạm chuyển tiếp đã ngừng hoạt động ngay sau đó. Tối 21/6, dịch vụ di động tại khu vực biên giới bị gián đoạn, và những chiếc UAV của Nga cũng không còn bay dọc theo đường biên giới.
Lukashenko đích thân vào cuộc: Thông điệp hòa bình và nhượng bộ
Đáng chú ý, Tổng thống Belarus, ông Alexander Lukashenko, đã đích thân tham gia vào quá trình đàm phán. Tại một cuộc gặp với các quan chức Nga, ông thẳng thắn thừa nhận đã tiếp đón đại diện của Tổng thống Zelenskyy tại Minsk sau tối hậu thư. Ông Lukashenko khẳng định Belarus không hề muốn bị cuốn vào cuộc chiến và kêu gọi Kyiv ngừng "la hét, gây ồn ào", thay vào đó hãy tìm kiếm các thỏa thuận "thực chất".
Việc ông Lukashenko trực tiếp can thiệp, thay vì để các cơ quan an ninh xử lý như trước đây, cho thấy Minsk đã coi tối hậu thư của Ukraine là một mối đe dọa an ninh rất nghiêm trọng. Để thể hiện thiện chí, ông còn bất ngờ ra lệnh mở ba cửa khẩu biên giới, cho phép người dân Ukraine sang hái nấm và quả mọng trong rừng Belarus.
Nỗi lo chiến tranh và sự thật về năng lực quân sự Belarus
Có lẽ điều bất ngờ nhất là sự khiêm tốn hiếm thấy của ông Lukashenko khi ông thừa nhận rằng nếu Ukraine tấn công Belarus, toàn bộ lãnh thổ và hạ tầng của nước này sẽ vô cùng mong manh. Belarus nằm ngay trong tầm tấn công của Ukraine, và người dân Belarus không hề muốn chiến tranh.
Chính vì sự dễ bị tổn thương này, Belarus miễn cưỡng tham gia vào cuộc chiến cùng Nga. Ông Lukashenko thậm chí còn gửi lời xin lỗi đến Tổng thống Zelenskyy vì những cáo buộc sử dụng ma túy trước đó. Dù không nói ra, nhưng có một sự thật hiển nhiên sau 5 năm xung đột bùng nổ: Belarus không khỏi nể phục sức kháng cự và sự lớn mạnh đáng kinh ngạc của nền quốc phòng Ukraine. Trong khi đó, lực lượng quân sự của Belarus vẫn còn nhiều khiếm khuyết, chủ yếu mang tính biểu tượng và phụ thuộc nặng nề vào sự bảo trợ của Nga.
Thuyết phục Kremlin: Lợi ích chiến lược cho cả Nga
Những nhượng bộ này dường như đã được Tổng thống Putin miễn cưỡng chấp thuận trong cuộc gặp kín với ông Lukashenko tại Valdai. Lập luận của nhà lãnh đạo Belarus rất thực tế: đó là sự cân bằng giữa lợi ích và rủi ro, không chỉ cho Belarus mà còn cho chính nước Nga.
Ông Lukashenko đã thuyết phục Putin rằng các cột chuyển sóng, dù mang lại lợi thế đáng kể, nhưng không phải là yếu tố quyết định đối với quân đội Nga. Ngược lại, nếu Belarus bị lôi kéo trực tiếp vào cuộc chiến, nước này sẽ mất đi vai trò là hậu phương an toàn cho Nga.
Hiện tại, Belarus đang hỗ trợ Nga xây dựng các trạm tiếp sóng khác, đặt các cơ sở quân sự, và các doanh nghiệp Belarus đang tích cực hỗ trợ tổ hợp công nghiệp quốc phòng Nga. Đặc biệt, hai nhà máy lọc dầu lớn của Belarus đang cung cấp nhiên liệu quan trọng cho thị trường Nga đang khan hiếm. Mất đi vai trò này sẽ gây thiệt hại lớn hơn cho Nga.
Vị thế khó xử của Belarus: Giữa hai ngã đường
Trên thực tế, những nhượng bộ của ông Lukashenko cho Ukraine chưa phải là quá lớn. Trong tối hậu thư của mình, Kyiv còn đề nghị Belarus chấm dứt việc hỗ trợ công nghiệp quốc phòng Nga và ngừng bán nhiên liệu cho Nga. Điều này cho thấy Belarus đang bị kẹt giữa hai cường quốc láng giềng từng được coi là "đàn anh" của mình: Đại Nga và Tiểu Nga (Ukraine).
Với vị thế là một quốc gia nhỏ hơn, Belarus buộc phải "ăn thèm vác nặng", chịu sự sai khiến và phải giữ thái độ khiêm nhường với cả hai bên. Mối quan hệ phức tạp này sẽ diễn biến ra sao, và Belarus sẽ tìm được lối đi nào trong bối cảnh địa chính trị đầy biến động, vẫn còn là một câu hỏi lớn cần thời gian để giải đáp.
Phạm Hương - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Ý kiến bạn đọc