Căng thẳng thương mại giữa Mỹ và Canada bước sang nấc mới sau khi Ottawa công bố gói thuế trả đũa quy mô lớn. Mức thuế cao nhất lên tới 50%, nhắm vào một số mặt hàng nhập khẩu từ Mỹ.
Động thái này được Canada đưa ra để đáp lại các chính sách thuế mới từ Washington. Hai nền kinh tế vốn gắn chặt với nhau qua biên giới dài nhất thế giới nay đối mặt nguy cơ xung đột thương mại sâu hơn.
Bộ trưởng Tài chính và Thuế Quốc gia Francois-Philippe Champagne phát biểu tại một cuộc họp báo về phản ứng của Canada đối với thuế quan của Mỹ, tại một công ty lợp mái ở Ottawa, ngày 25 tháng 8 năm 2026.
Justin Tang/Thông tấn xã Canada qua AP
Canada áp thuế tới 50% từ ngày 8/9
Bộ trưởng Tài chính Canada François-Philippe Champagne cho biết các mức thuế mới sẽ có hiệu lực từ ngày 8/9. Gói biện pháp này tác động tới lượng hàng hóa nhập khẩu từ Mỹ trị giá khoảng 27,6 tỷ USD.
Theo thông báo, Canada áp nhiều mức thuế khác nhau, gồm 15%, 25% và 50%, tùy nhóm hàng. Đây là phản ứng trực tiếp trước chính sách thuế của Mỹ, đồng thời là tín hiệu cho thấy Ottawa không muốn chịu sức ép một chiều trong đàm phán.
Chính phủ Canada vẫn để ngỏ khả năng đạt được một thỏa thuận thương mại có lợi cho cả hai bên. Tuy vậy, Ottawa nhấn mạnh việc chờ đàm phán không có nghĩa là đứng yên trước các biện pháp gây bất lợi cho doanh nghiệp và người lao động trong nước.
Washington dọa tăng thuế ô tô, thép và phụ tùng
Ở chiều ngược lại, Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục thể hiện lập trường cứng rắn. Ông bóng gió khả năng nâng thuế nhập khẩu lên 50% đối với ô tô, xe tải, phụ tùng và thép từ tháng 1/2027.
Ông Trump cũng gợi ý các công ty có thể tránh mức thuế này nếu chuyển sản xuất sang Mỹ. Cách tiếp cận này phù hợp với chính sách khuyến khích sản xuất nội địa mà chính quyền Washington đang theo đuổi.
Các tuyên bố từ Mỹ khiến giới doanh nghiệp hai bên biên giới thêm lo ngại. Chuỗi cung ứng trong ngành ô tô, thép, năng lượng và công nghiệp chế tạo giữa Mỹ và Canada đã được xây dựng qua nhiều thập niên, với linh kiện và nguyên liệu thường xuyên qua lại biên giới trước khi thành phẩm đến tay người tiêu dùng.
Ottawa khẳng định không khoanh tay đứng nhìn
Bộ trưởng Thương mại Canada Dominic LeBlanc nhấn mạnh Canada muốn có một thỏa thuận công bằng, nhưng sẽ không khoanh tay đứng nhìn trong lúc chờ kết quả. Thông điệp này cho thấy Ottawa muốn giữ thế chủ động, nhất là khi các quyết định thuế quan từ Washington có thể gây tác động nhanh lên ngành sản xuất Canada.
Với Canada, vấn đề không chỉ nằm ở con số thuế. Đây còn là câu chuyện về vị thế trong quan hệ thương mại với đối tác lớn nhất ở sát biên giới phía nam.
Nếu các biện pháp thuế tiếp tục mở rộng, doanh nghiệp hai nước có thể phải tính lại giá thành, nơi sản xuất và hợp đồng cung ứng. Người tiêu dùng cũng có nguy cơ chịu giá cao hơn ở nhiều nhóm hàng.
Canada là đối tác thương mại lớn thứ hai của Mỹ
Tổng thống Trump từng lập luận rằng Canada đã hưởng lợi quá mức từ Mỹ trong nhiều năm. Ông cũng tuyên bố Mỹ không phụ thuộc vào thương mại với nước láng giềng phía bắc.
Dữ liệu từ Cục Thống kê Dân số Mỹ lại cho thấy bức tranh phức tạp hơn. Canada hiện là đối tác thương mại lớn thứ hai của Mỹ, chỉ sau những đối tác đứng đầu trong hệ thống giao thương toàn cầu của Washington.
Quan hệ kinh tế giữa hai nước không chỉ nằm trên giấy tờ xuất nhập khẩu. Hàng triệu việc làm ở cả Mỹ và Canada gắn với thương mại song phương, từ sản xuất, vận tải, năng lượng đến bán lẻ và dịch vụ hậu cần.
Năng lượng là điểm kết nối khó tách rời
Mỹ và Canada đặc biệt phụ thuộc lẫn nhau trong lĩnh vực năng lượng. Canada hiện là nhà cung cấp dầu thô nước ngoài lớn nhất cho Mỹ, bỏ xa các nguồn cung khác.
Không chỉ dầu thô, khí đốt tự nhiên và điện cũng thường xuyên được vận chuyển qua biên giới chung. Hệ thống này giúp nhiều bang của Mỹ và nhiều tỉnh bang của Canada duy trì nguồn cung ổn định, nhất là trong mùa cao điểm tiêu thụ.
Vì vậy, một cuộc chiến thuế quan kéo dài có thể gây tác động vượt khỏi phạm vi hàng hóa công nghiệp. Nó có thể chạm tới chi phí năng lượng, kế hoạch đầu tư và an ninh chuỗi cung ứng của cả hai nước.
Rủi ro lan rộng nếu hai bên không hạ nhiệt
Việc Canada áp thuế trả đũa và Mỹ dọa tăng thuế nhập khẩu cho thấy hai bên đang bước vào giai đoạn đối đầu rõ nét hơn. Mỗi tuyên bố cứng rắn đều có thể kéo theo phản ứng mới, khiến dư địa thỏa hiệp bị thu hẹp.
Điều đáng chú ý là Mỹ và Canada không phải hai nền kinh tế xa lạ có quan hệ thương mại đơn tuyến. Hai nước là láng giềng, đối tác an ninh, đối tác năng lượng và mắt xích của cùng nhiều chuỗi sản xuất.
Nếu căng thẳng tiếp tục leo thang, thiệt hại có thể không dừng ở các dòng thuế. Doanh nghiệp sẽ mất tính ổn định khi lập kế hoạch, người lao động đứng trước nguy cơ bị ảnh hưởng việc làm, còn người tiêu dùng có thể phải trả giá cao hơn.
Trong lúc hai chính phủ giữ lập trường cứng rắn, thị trường sẽ theo dõi sát các cuộc đàm phán tiếp theo. Một thỏa thuận cân bằng vẫn là lối ra ít tốn kém nhất. Nhưng để đạt được điều đó, cả Washington và Ottawa cần nhiều hơn những tuyên bố mạnh miệng trước công chúng.
Nguyễn Thanh Bình - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
