Quân đội Nga đã tập trung 47 máy bay ném bom chiến lược tại căn cứ không quân Ukrainka, thuộc vùng Amur ở Viễn Đông. Động thái này diễn ra sau những cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào các sân bay quân sự Nga, đặc biệt là căn cứ Engels-2 tại vùng Saratov.
Đến ngày 7/11/2026, lực lượng tại Ukrainka gồm 37 máy bay Tu-95MS và 10 chiếc Tu-160M.
Chỉ còn một máy bay Tu-95MS được ghi nhận tại căn cứ Olenya. Đây là đợt điều chuyển quy mô đặc biệt lớn, nhằm đưa phần lớn lực lượng không quân chiến lược Nga ra xa khu vực chiến sự.
Ảnh: Bộ Quốc phòng Liên bang Nga.
Gần như toàn bộ lực lượng ném bom chiến lược tập trung tại Ukrainka
Hoạt động điều chuyển bắt đầu từ đầu tháng 11. Chuyên gia tình báo nguồn mở AviVector, chuyên theo dõi hoạt động hàng không quân sự, là người đầu tiên phát hiện sự tập trung bất thường này.
Trong thông tin công bố ngày 7/11, AviVector thống kê 37 chiếc Tu-95MS và 10 chiếc Tu-160M đang hiện diện tại căn cứ Ukrainka. Trong khi đó, căn cứ Olenya chỉ còn một chiếc Tu-95MS. Những máy bay cuối cùng trong đợt điều chuyển, gồm chín chiếc, đã đến căn cứ Viễn Đông vào đầu tháng 11.
Các thông tin này sau đó được The Moscow Times xác nhận. Theo những dữ liệu được công bố, hoạt động điều chuyển liên quan đến nhiều căn cứ không quân khác nhau, trong đó có Engels-2 và Olenya.
Ukrainka nằm tại huyện Seryshevsky, vùng Amur, thuộc khu vực Viễn Đông của Nga. Khoảng cách từ căn cứ này đến biên giới Ukraine vượt quá 6.000 km. Vị trí địa lý xa xôi khiến căn cứ nằm ngoài phạm vi tiếp cận thông thường của nhiều phương tiện tấn công mà Ukraine sử dụng.
Ngược lại, Engels-2 tại vùng Saratov nằm cách Ukraine khoảng 700 km. Đây là một trong những căn cứ quan trọng của lực lượng không quân tầm xa Nga, nơi thường xuyên bố trí các máy bay ném bom chiến lược.
Engels-2 trở thành mục tiêu của các cuộc tập kích
Nguyên nhân chính thúc đẩy Nga điều chuyển máy bay được cho là nguy cơ các căn cứ không quân gần Ukraine tiếp tục bị tấn công. Engels-2 từng nhiều lần trở thành mục tiêu của các cuộc tập kích bằng máy bay không người lái.
Khoảng cách tương đối gần chiến trường khiến các máy bay tại đây dễ bị đe dọa hơn. Đặc biệt, máy bay ném bom chiến lược thường có kích thước lớn, cần đường băng và khu vực đỗ chuyên dụng. Chúng cũng không thể dễ dàng di chuyển ngay khi xuất hiện cảnh báo tấn công.
Ngay trước đợt điều chuyển đến Ukrainka, Ukraine đã tiến hành một cuộc tấn công thành công nhằm vào một căn cứ không quân gần Engels. Ít nhất hai máy bay ném bom Tu-95MS bị phá hủy trong cuộc tập kích này.
Những tổn thất như vậy gây ảnh hưởng đáng kể đến năng lực không quân chiến lược Nga. Tu-95MS là dòng máy bay ném bom sử dụng động cơ cánh quạt, có khả năng mang tên lửa hành trình tầm xa. Nga hiện không còn sản xuất mới dòng máy bay này, khiến những chiếc bị phá hủy khó có thể được thay thế.
Việc mất một máy bay không chỉ làm giảm số lượng phương tiện sẵn sàng chiến đấu. Nga còn mất đi một hệ thống vũ khí có giá trị lớn, được tích lũy qua nhiều năm vận hành và bảo dưỡng.
Tu-95MS và Tu-160M giữ vai trò gì trong không quân Nga?
Tu-95MS và Tu-160M là hai dòng máy bay ném bom chiến lược chủ lực của Nga. Cả hai đều có khả năng mang tên lửa hành trình tầm xa, cho phép lực lượng không quân Nga thực hiện các cuộc tấn công từ khoảng cách lớn.
Tu-95MS là máy bay ném bom chiến lược sử dụng động cơ tuabin cánh quạt. Dòng máy bay này có thiết kế từ thời Chiến tranh Lạnh nhưng vẫn được Nga duy trì trong biên chế. Khả năng hoạt động đường dài giúp Tu-95MS tiếp tục đảm nhiệm những nhiệm vụ quan trọng.
Trong khi đó, Tu-160M là máy bay ném bom chiến lược siêu âm, có thiết kế cánh cụp cánh xòe. Máy bay có kích thước lớn, tốc độ cao và khả năng mang nhiều loại vũ khí tầm xa. Đây là một trong những phương tiện không quân có giá trị cao nhất trong kho vũ khí chiến lược của Nga.
Hai dòng máy bay đảm nhiệm vai trò quan trọng trong năng lực răn đe và tấn công tầm xa. Vì vậy, bảo vệ chúng khỏi các cuộc tập kích vào sân bay có ý nghĩa trực tiếp đối với khả năng duy trì hoạt động của không quân Nga.
Khoảng cách an toàn chưa đồng nghĩa với khả năng bảo vệ tuyệt đối
Việc đưa máy bay đến Ukrainka giúp Nga tạo khoảng cách lớn hơn với các khu vực Ukraine có thể tổ chức tập kích. Tuy nhiên, dữ liệu trinh sát vệ tinh cho thấy những máy bay tại đây đang đỗ ngoài trời, không có công trình bảo vệ và không được ngụy trang.
Các máy bay được bố trí trực tiếp trên khu vực sân đỗ rộng, thay vì nằm trong những nhà chứa kiên cố. Điều này khiến chúng vẫn có thể đối mặt với rủi ro nếu căn cứ bị tấn công bằng phương tiện đủ tầm hoạt động.
Khoảng cách hơn 6.000 km là lợi thế địa lý đáng kể, nhưng không thể tự động bảo đảm an toàn tuyệt đối. Khả năng bảo vệ còn phụ thuộc vào hệ thống phòng không, hoạt động giám sát, biện pháp cảnh giới và mức độ bảo vệ cơ sở hạ tầng quân sự.
Việc tập trung 47 máy bay tại cùng một căn cứ cũng tạo ra một vấn đề khác. Nếu xảy ra một cuộc tấn công gây thiệt hại lớn tại Ukrainka, số lượng phương tiện có nguy cơ bị ảnh hưởng có thể rất đáng kể.
Động thái điều chuyển cho thấy Nga đang thay đổi cách bố trí lực lượng không quân chiến lược trước nguy cơ các sân bay quân sự tiếp tục bị Ukraine tập kích. Tính đến ngày 7/11/2026, phần lớn số máy bay Tu-95MS và Tu-160M được ghi nhận tại Ukrainka, trong khi căn cứ Olenya chỉ còn một chiếc Tu-95MS.
Phạm Hương - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo: The Moscow Times, AviVector
