Đức đã cung cấp hoặc cam kết hỗ trợ Ukraine tổng cộng khoảng 100,9 tỷ euro kể từ khi Nga phát động cuộc chiến toàn diện ngày 24/2. Trong đó, hơn 43,3 tỷ euro dành cho hỗ trợ dân sự và khoảng 57,6 tỷ euro dành cho hỗ trợ quân sự, theo số liệu của Chính phủ Đức tính đến ngày 30/6/2026.
Con số này đưa Đức trở thành một trong những nhà tài trợ song phương lớn nhất của Ukraine. Tuy nhiên, gần 101 tỷ euro không đồng nghĩa với số tiền tương ứng đã được chuyển trực tiếp đến Ukraine.
Tuy nhiên, phân tích của Viện Kinh tế Thế giới Kiel cho thấy một phần đáng kể khoản tiền này được chi ngay tại Đức hoặc mới là cam kết cho những năm tiếp theo.
Một phần đáng kể được sử dụng để hỗ trợ người tị nạn tại Đức, trong khi nhiều khoản viện trợ quân sự vẫn đang chờ thực hiện.
Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨC
Hai trụ cột hỗ trợ trị giá hơn 100 tỷ euro
Các số liệu được Chính phủ Đức công bố trong văn bản trả lời chất vấn của đảng Lựa chọn vì nước Đức (AfD) tại Quốc hội Liên bang. Tổng giá trị hỗ trợ được chia thành hai nhóm chính, gồm viện trợ dân sự và viện trợ quân sự.
Hỗ trợ dân sự vượt 43,3 tỷ euro. Khoản tiền này bao gồm nhiều hình thức khác nhau, từ hỗ trợ nhân đạo, chăm sóc người tị nạn đến các chương trình liên quan đến ổn định và phục hồi tại Ukraine.
Hỗ trợ quân sự đạt khoảng 57,6 tỷ euro. Đức dành nguồn lực cho việc cung cấp vũ khí, trang thiết bị quốc phòng và các chương trình hỗ trợ quân sự. Tuy nhiên, tổng số này bao gồm cả những khoản đã thực hiện lẫn ngân sách được bố trí cho các năm tiếp theo.
Điều đó có nghĩa là không phải toàn bộ 100,9 tỷ euro đã được chi trả hoặc chuyển đến Ukraine. Đây là tổng giá trị các khoản hỗ trợ đã cung cấp và những khoản đã được dành ngân sách hoặc cam kết thực hiện.
Vì sao không phải toàn bộ tiền hỗ trợ đến Ukraine?
Viện Kinh tế Thế giới Kiel (IfW Kiel) đã phân tích chi tiết các khoản hỗ trợ của Đức và chỉ ra sự khác biệt giữa tổng giá trị được công bố với số tiền thực sự dành cho Ukraine.
Theo phân tích này, khoảng 35,9 tỷ euro trong khoản hỗ trợ dân sự được chi tiêu ngay tại Đức. Phần lớn số tiền phục vụ việc chăm sóc, hỗ trợ sinh hoạt và bảo đảm chỗ ở cho người Ukraine đang sinh sống tại nước này.
Những khoản chi này có liên quan đến chính sách tiếp nhận người tị nạn của Đức. Người Ukraine được hưởng các hình thức hỗ trợ xã hội và dịch vụ thiết yếu theo quy định áp dụng tại Đức. Chính quyền liên bang, các bang và địa phương phải dành ngân sách để tổ chức nơi ở, hỗ trợ sinh hoạt và cung cấp các dịch vụ cần thiết.
Vì vậy, dù được tính trong tổng hỗ trợ dành cho Ukraine và người dân Ukraine, khoản tiền này không đồng nghĩa với viện trợ trực tiếp cho ngân sách hoặc hoạt động quốc phòng của Chính phủ Ukraine.
Phân tích của IfW Kiel cũng xác định khoảng 22 tỷ euro trong tổng hỗ trợ quân sự là các khoản dành cho tương lai. Đây là những cam kết và nguồn lực được bố trí để thực hiện các chương trình cung cấp vũ khí trong những năm tới, có thể kéo dài đến năm 2030 hoặc sau đó.
Những khoản này gắn với quá trình sản xuất, đặt hàng và bàn giao trang thiết bị quân sự. Do đó, thời điểm công bố cam kết hỗ trợ không nhất thiết trùng với thời điểm Ukraine nhận được vũ khí.
Sự khác biệt giữa tiền đã chi, tiền được sử dụng tại Đức và các cam kết trong tương lai khiến việc đánh giá quy mô viện trợ thực tế trở nên phức tạp hơn. Khi phân tích tổng ngân sách, cần phân biệt rõ các khoản đã giải ngân với những khoản mới được bố trí hoặc dự kiến thực hiện.
Đức tiếp tục sử dụng lợi nhuận từ tài sản Nga bị phong tỏa
Ngoài ngân sách liên bang, Đức còn sử dụng lợi nhuận phát sinh từ các tài sản của Ngân hàng Trung ương Nga bị phong tỏa để tài trợ những dự án mua sắm phục vụ Ukraine.
Cụ thể, khoản kinh phí được sử dụng theo cơ chế này đạt 100 triệu euro trong năm 2024 và 217,5 triệu euro trong năm 2025. Tổng cộng, hai năm mang lại 317,5 triệu euro phục vụ các dự án liên quan đến Ukraine.
Cơ chế này gắn với việc phong tỏa tài sản Nga sau khi chiến tranh bùng phát. Các tài sản bị phong tỏa và lợi nhuận phát sinh từ chúng là hai vấn đề pháp lý khác nhau. Đức sử dụng phần lợi nhuận theo các cơ chế đã được thiết lập, thay vì đơn giản chuyển giao toàn bộ tài sản gốc của Ngân hàng Trung ương Nga.
Trong văn bản trả lời chất vấn, Chính phủ Đức cho biết các đợt kiểm toán không phát hiện thiếu sót đáng kể.
Đây là thông tin liên quan đến quá trình kiểm soát việc sử dụng nguồn kinh phí dành cho các dự án mua sắm.
Berlin cảnh báo hậu quả nếu Nga giành chiến thắng
Chính phủ Đức khẳng định chi phí an ninh mà châu Âu phải đối mặt nếu Nga giành chiến thắng quân sự tại Ukraine sẽ vượt xa chi phí hỗ trợ hiện nay. Berlin vì thế tuyên bố sẽ tiếp tục hỗ trợ Ukraine chừng nào còn cần thiết.
Lập trường này phản ánh cách Đức nhìn nhận cuộc chiến không chỉ là vấn đề an ninh của Ukraine. Kết quả chiến tranh còn liên quan trực tiếp đến môi trường an ninh châu Âu, khả năng phòng thủ của các quốc gia thành viên Liên minh châu Âu và vai trò của NATO trong khu vực.
Tuy nhiên, quy mô hỗ trợ ngày càng lớn cũng tạo thêm sức ép đối với ngân sách Đức. Berlin phải cân đối giữa chi tiêu quốc phòng, các chương trình an sinh trong nước và những cam kết tài chính quốc tế.
Friedrich Merz yêu cầu các nước EU chia sẻ gánh nặng
Tháng 11/2026, Thủ tướng Đức Friedrich Merz gửi thư khẩn tới Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa, yêu cầu các quốc gia thành viên Liên minh châu Âu chia sẻ công bằng hơn trách nhiệm tài chính dành cho Ukraine.
Ông Merz cho rằng Đức không thể tiếp tục gánh phần lớn trách nhiệm trong khi mức đóng góp giữa các nước thành viên còn chênh lệch. Berlin muốn các cuộc thảo luận về ngân sách EU trong tương lai gắn với những cam kết đóng góp cụ thể và công bằng từ tất cả thành viên.
Đề xuất này xuất hiện khi nhu cầu tài chính của Ukraine tiếp tục tăng, trong khi khả năng duy trì viện trợ dài hạn trở thành vấn đề cần giải quyết ở cấp độ châu Âu. Đức muốn các nước thành viên cùng tham gia bảo đảm nguồn lực, thay vì để một số quốc gia chịu phần lớn chi phí.
Vấn đề phân chia trách nhiệm tài chính cũng có ý nghĩa đối với các cuộc đàm phán ngân sách dài hạn của EU. Những cam kết hỗ trợ Ukraine trong các năm tiếp theo sẽ phải được tính đến khi các nước thành viên thảo luận về ưu tiên chi tiêu chung.
Với tổng hỗ trợ được công bố ở mức 100,9 tỷ euro tính đến ngày 30/6/2026, Đức tiếp tục duy trì cam kết lớn đối với Ukraine. Trong khi đó, yêu cầu chia sẻ trách nhiệm tại EU cho thấy Berlin đang thúc đẩy một cơ chế tài trợ chung cho giai đoạn tiếp theo.
Lê Hải Yến - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo: Viện Kinh tế Thế giới Kiel (IfW Kiel)
