Ảnh: Bundesregierung
Thủ tướng Đức Friedrich Merz đã gửi thư tới Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa, nêu rõ Berlin chỉ ủng hộ ngân sách dài hạn của Liên minh châu Âu (EU) giai đoạn 2028–2034 nếu mọi quốc gia thành viên cam kết cùng tài trợ Ukraine từ năm 2027.
Trong thư, ông Merz nhấn mạnh rằng một cam kết tập thể, không có ngoại lệ và bảo đảm mức đóng góp công bằng, là điều kiện tiên quyết để giải quyết vấn đề tài chính cho Ukraine. Ông cũng yêu cầu đưa chủ đề này thành ưu tiên trong chương trình họp trưa của cuộc họp không chính thức các nhà lãnh đạo EU tại Dublin.
Yêu cầu chia sẻ gánh nặng
Theo lập trường của Thủ tướng Đức, các cuộc đàm phán về ngân sách EU bảy năm phải tạo ra một giải pháp được tất cả thành viên ủng hộ. Giải pháp đó cần bảo đảm nguồn tài chính vững chắc, đa năm cho Ukraine bắt đầu từ năm 2028, bao gồm cả nghĩa vụ lãi đã phát sinh từ các khoản vay trước đó.
Ông Merz cho rằng việc hỗ trợ Ukraine là một phần của an ninh châu Âu không thể tách rời. Động thái này cho thấy Đức muốn ngăn các quốc gia thành viên tiếp tục xin miễn trừ khỏi các gói hỗ trợ chung cho Kyiv.
Đức là một trong những nước đóng góp lớn nhất vào ngân sách EU. Vì vậy, lập trường của Berlin có thể tạo áp lực đáng kể trong quá trình thương lượng ngân sách dài hạn, vốn thường đòi hỏi sự đồng thuận giữa các chính phủ thành viên.
Khoảng trống 70 tỷ euro
Ủy ban châu Âu ước tính Ukraine sẽ thiếu khoảng 70 tỷ euro nguồn tài chính trong năm 2027. Khoảng trống này xuất hiện khi chiến sự và các cuộc không kích của Nga tiếp tục gây áp lực lên ngân sách, cơ sở hạ tầng và nhu cầu chi tiêu quốc phòng của Ukraine.
EU đã cam kết gánh khoảng hai phần ba số tiền trên, tương đương gần 45 tỷ euro. Tuy nhiên, cơ chế huy động nguồn vốn cụ thể vẫn chưa được thống nhất.
Ủy ban châu Âu đang xem xét các phương án tài chính, trong đó có khả năng phát hành công trái chung. Mục tiêu là đạt được thỏa thuận trước cuối năm.
Trước đó, EU đã phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine cho giai đoạn 2026. Khoản 70 tỷ euro mới được xem là nhu cầu bổ sung, ngoài nguồn tài chính đã được cam kết.
Bốn nước ngần ngại
Vấn đề gây tranh cãi là một số quốc gia thành viên không muốn tham gia đóng góp thêm. Hungary, Slovakia, Bulgaria và Cộng hòa Séc đã bày tỏ ngần ngại hoặc không sẵn sàng đóng góp vào gói hỗ trợ tài chính mới cho Kyiv.
Thủ tướng Bulgaria Rumen Radev và Thủ tướng Slovakia Robert Fico đã tuyên bố không tiếp tục tham gia gói hỗ trợ tài chính mới của EU dành cho Ukraine. Hungary, Slovakia và Cộng hòa Séc trước đó cũng đã chọn không tham gia hạn mức tín dụng chung hỗ trợ Kyiv, đổi lấy sự đồng thuận cần thiết để thông qua quyết định.
Cách tiếp cận này tạo ra bất đồng về nguyên tắc chia sẻ gánh nặng trong EU. Trong khi một số nước muốn duy trì sự đoàn kết tài chính đối với Ukraine, các nước khác lo ngại về chi phí, nghĩa vụ nợ chung và mức độ tham gia vào các gói viện trợ dài hạn.
Ngân sách EU chịu áp lực
Ngân sách dài hạn EU, hay Khung tài chính đa năm (Multiannual Financial Framework), là kế hoạch chi tiêu chung của khối trong bảy năm. Giai đoạn 2028–2034 sẽ quyết định nguồn lực dành cho nông nghiệp, vùng kém phát triển, nghiên cứu, biên giới, quốc phòng và các chương trình đối ngoại.
Việc Thủ tướng Đức gắn sự ủng hộ của Berlin với cam kết tài trợ Ukraine làm tăng stakes của các cuộc đàm phán. Nếu không có sự nhất trí, Đức có thể gây khó khăn cho việc thông qua ngân sách EU trong các vấn đề tài chính khác.
Ông Merz cho rằng không thể tách rời việc giải quyết nhu cầu tài chính của Ukraine khỏi các cuộc thảo luận về ngân sách tương lai. Theo ông, mọi vấn đề có hàm ý tài chính đều cần được xem xét trên cơ sở một cam kết chung của các quốc gia thành viên.
Bước tiếp theo
Các nhà lãnh đạo EU dự kiến thảo luận vấn đề này tại cuộc họp không chính thức tại Dublin, diễn ra vào thứ Năm và thứ Sáu. Trước cuộc họp, ông Merz đề nghị Chủ tịch Hội đồng châu Âu đưa việc tài trợ Ukraine vào ưu tiên của phiên họp trưa.
Trọng tâm của các cuộc đàm phán là làm sao huy động khoảng 45 tỷ euro còn lại cho Ukraine trong năm 2027, đồng thời xây dựng khuôn khổ tài chính ổn định từ năm 2028. Kết quả sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng Ukraine duy trì chi tiêu công, phục hồi hạ tầng và đáp ứng nhu cầu quốc phòng trong thời gian tới.
Thành Lộc - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
