Ngày 8/11/2026, Moldova chính thức cấp điện cho đường dây truyền tải cao thế 400 kV Vulcănești–Chișinău, nối trực tiếp hệ thống điện của nước này với Romania và lưới điện châu Âu. Tuyến dài khoảng 158 km tạo ra một hành lang nhập điện mới, đi vòng qua khu vực Transnistria ly khai và giảm sự phụ thuộc vào hạ tầng năng lượng do Nga kiểm soát.
Tổng thống Moldova Maia Sandu và Ủy viên châu Âu phụ trách Mở rộng Marta Kos dự lễ vận hành tại Chișinău. Bộ trưởng Năng lượng Dorin Junghietu cho biết đường dây cùng các trạm biến áp liên quan đã được cấp điện, sau khi hoàn thành các thử nghiệm kỹ thuật, kiểm tra an toàn và thủ tục nghiệm thu.
Tuyến điện mới đi vòng qua Transnistria
Đường dây Vulcănești–Chișinău chạy từ miền nam Moldova đến thủ đô, kết nối trạm biến áp Vulcănești với trạm biến áp Chișinău. Đây là tuyến 400 kV, tức mức điện áp siêu cao dùng để truyền tải lượng điện lớn trên khoảng cách xa.
Điểm then chốt là tuyến không đi qua cụm năng lượng Cuciurgan ở Transnistria, vùng ly khai bên bờ trái sông Dniester và có quan hệ chặt chẽ với Nga. Trước đây, các tuyến cung cấp điện của Moldova phụ thuộc đáng kể vào hạ tầng đi qua khu vực này, khiến nước này dễ chịu áp lực chính trị khi quan hệ với Moskva căng thẳng.
Theo Bộ Năng lượng Moldova, tuyến mới mở thêm một đường vận chuyển điện từ Romania và thị trường châu Âu vào nước này. Công suất truyền tải ước đạt hơn một nửa mức tiêu thụ điện của Moldova vào giờ cao điểm, giúp giảm rủi ro mất điện khi một tuyến hoặc một nguồn cung gặp gián đoạn.
Giảm rủi ro bị “đánh điện” chính trị
Tổng thống Maia Sandu gọi dự án là bước đi nhằm đối trọng áp lực chính trị từ Moskva. Bà cho rằng Nga đã dùng năng lượng như công cụ gây sức ép trong nhiều thập kỷ, còn Moldova trước đây dễ tổn thương vì chỉ có ít nguồn cung và ít tuyến vận chuyển.
“Độc lập năng lượng nghĩa là chúng ta có thể tự quyết định mua điện ở đâu, mà không chịu áp lực hay tống tiền”, bà Sandu phát biểu tại lễ khai trương. Bà cũng cho biết Moldova hiện không còn mua khí đốt của Nga.
Đối với Moldova, đường dây mới không chỉ là công trình kỹ thuật. Nước này từng phụ thuộc nặng vào khí đốt và điện năng từ phía Nga, cũng như vào hạ tầng truyền tải đi qua Transnistria. Khi các tuyến này bị hạn chế hoặc gián đoạn, Moldova đối mặt nguy cơ thiếu điện, tăng chi phí nhập khẩu và mất quyền đàm phán về giá cả.
Việc kết nối trực tiếp với Romania và lưới điện châu Âu cho phép Moldova đa dạng hóa nguồn nhập khẩu. Ủy viên châu Âu Marta Kos nói Moldova giờ đây có thể mua năng lượng ở nơi có giá thấp nhất, đồng thời tăng cường kết nối khu vực và điều kiện hội nhập vào thị trường năng lượng châu Âu.
Dự án kéo dài hơn một thập kỷ
Công trình được tài trợ bằng khoản vay 61 triệu euro từ Ngân hàng Thế giới, được phê duyệt vào tháng 9. Các cuộc thảo luận và chuẩn bị cho dự án bắt đầu từ năm 2013, cho thấy quá trình xây dựng hạ tầng liên kết điện khu vực đòi hỏi thời gian và sự phối hợp giữa nhiều bên.
Việc thi công hoàn thành vào tháng 11. Sau đó, dự án trải qua thử nghiệm kỹ thuật, kiểm tra an toàn và nghiệm thu. Trạm biến áp Vulcănești hoàn thành vào tháng 6/2026, trong khi trạm biến áp Chișinău được kiểm định trong những tuần trước khi tuyến chính thức vận hành.
Đường dây và hai trạm biến áp hiện đại hóa tại Vulcănești và Chișinău được xem là một trong những khoản đầu tư lớn nhất vào hạ tầng năng lượng của Moldova. Hệ thống này giúp tăng công suất truyền tải, đa dạng hóa tuyến cung cấp và giảm nguy cơ mất kết nối với lưới điện bên ngoài.
Hai tuyến kết nối Romania nữa đang chuẩn bị
Moldova đang chuẩn bị thêm hai dự án liên kết điện với Romania nhằm củng cố hướng tiếp cận thị trường châu Âu.
Tuyến Bălți–Suceava có tổng mức đầu tư khoảng 77 triệu euro, do Ngân hàng Tái thiết và Phát triển châu Âu, Ngân hàng Đầu tư châu Âu cùng khoản viện trợ 15 triệu euro từ Liên minh châu Âu tài trợ.
Tuyến thứ hai dự kiến nối Strășeni của Moldova với Gutinaș của Romania. Dự án này sẽ sử dụng nguồn viện trợ không hoàn lại từ Hoa Kỳ, với gói tài trợ 130 triệu USD.
Hai công trình này, cùng đường dây Vulcănești–Chișinău, thuộc chiến lược đa dạng hóa nguồn cung và tăng khả năng chống chịu của hệ thống điện Moldova. Bên cạnh liên kết với Romania, nước này cũng đang phát triển kết nối với Ukraine và đầu tư vào sản lượng điện tái tạo trong nước cùng hiện đại hóa lưới điện.
Đường dây Vulcănești–Chișinău đã đi vào giai đoạn vận hành và kiểm định tiếp theo. Với tuyến mới, Moldova có thêm một tuyến nhập điện từ châu Âu không phụ thuộc vào Transnistria, trong khi hai dự án kết nối Romania tiếp theo đang được triển khai.
Lê Hải Yến - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo: Berliner Zeitung/ Moldova 1 và IPN
