Thủ tướng Slovakia Robert Fico ngày 5/11/2026 đến thành phố Lviv của Ukraine, gặp người đồng cấp Serhiy Koretsky và thống nhất mở rộng hợp tác song phương trên nhiều lĩnh vực. Hai chính phủ ký tuyên bố chung, đồng thời công bố các khoản viện trợ năng lượng, hỗ trợ nhân đạo và dự án giao thông, giáo dục mới.
Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh quan hệ giữa Bratislava và Kyiv từng xuất hiện nhiều bất đồng liên quan đến chính sách đối với Nga và cuộc xung đột tại Ukraine. Những cam kết mới cho thấy hai nước vẫn duy trì các kênh hợp tác thực chất, đặc biệt trong những lĩnh vực có ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân.
Tuyên bố chung xác lập lộ trình hợp tác mới
Trong cuộc tham vấn liên chính phủ tại Lviv, Robert Fico và Serhiy Koretsky đã ký Tuyên bố chung về hợp tác giữa Slovakia và Ukraine. Văn kiện ghi nhận những thỏa thuận cụ thể và các dự án hai bên đang chuẩn bị triển khai.
Thủ tướng Ukraine đánh giá đây là cơ sở để các nhóm công tác của hai chính phủ tiếp tục phối hợp. Thay vì chỉ dừng ở những cam kết ngoại giao, tuyên bố tập trung vào các nhiệm vụ có thể chuyển thành chương trình hành động cụ thể.
Những lĩnh vực được ưu tiên gồm năng lượng, vận tải, giáo dục, kiểm soát biên giới và hội nhập châu Âu. Đây đều là những vấn đề có ý nghĩa đối với quá trình phục hồi kinh tế và tăng cường kết nối khu vực của Ukraine.
Slovakia chuyển giao ba đầu máy điện cho Ukraine
Hợp tác đường sắt là một trong những kết quả cụ thể của cuộc gặp. Slovakia cam kết bàn giao ba đầu máy điện cho công ty đường sắt quốc gia Ukraine.
Kyiv dự kiến đưa các phương tiện này vào khai thác trên những tuyến đường sắt sử dụng khổ đường ray tiêu chuẩn châu Âu tại tỉnh Zakarpattia. Theo kế hoạch được công bố, các đầu máy có thể đi vào hoạt động trước khi năm 2026 kết thúc.
Zakarpattia nằm ở miền tây Ukraine, giáp Slovakia và một số quốc gia Trung Âu. Vị trí địa lý này khiến khu vực có vai trò đáng kể đối với hoạt động vận tải xuyên biên giới và kết nối Ukraine với mạng lưới giao thông châu Âu.
Ngoài đường sắt, hai chính phủ còn muốn cải thiện hạ tầng tại các cửa khẩu chung. Các nhóm chuyên môn đang phối hợp xây dựng hệ thống xếp hàng điện tử và cơ chế kiểm soát biên giới chung.
Hai bên cũng lên kế hoạch nâng công suất các cửa khẩu dành cho hành khách và hàng hóa. Những thay đổi này hướng đến việc giảm thời gian chờ đợi, cải thiện lưu thông và hỗ trợ hoạt động thương mại giữa hai nước.
Gói viện trợ 1 triệu euro tập trung vào năng lượng và nhân đạo
Slovakia công bố tổng cộng 1 triệu euro hỗ trợ Ukraine thông qua ba khoản phân bổ riêng biệt. Trong đó, 500.000 euro dành cho lĩnh vực năng lượng, nhằm giúp Ukraine tăng khả năng duy trì nguồn điện.
Với khoản kinh phí này, Slovakia dự kiến cung cấp 54 máy phát điện cho Ukraine vào cuối tháng 11. Thiết bị có thể hỗ trợ các cơ sở và cộng đồng dân cư duy trì hoạt động khi hệ thống điện gặp sự cố hoặc xảy ra tình trạng mất điện.
Đây là vấn đề có ý nghĩa thiết thực đối với Ukraine, nơi hạ tầng năng lượng chịu nhiều sức ép trong thời gian chiến sự. Máy phát điện giúp bổ sung nguồn cung tại những địa điểm cần duy trì các dịch vụ thiết yếu.
Ngoài hỗ trợ năng lượng, Slovakia dành thêm 300.000 euro cho Liên minh hỗ trợ nơi trú ẩn thuộc lĩnh vực bảo vệ dân sự. Khoản tiền này nhằm đóng góp vào các hoạt động xây dựng và hỗ trợ nơi trú ẩn phục vụ người dân.
200.000 euro còn lại được phân bổ để mua sắm thiết bị y tế cho các bệnh viện Ukraine. Ba khoản hỗ trợ tập trung vào những nhu cầu thiết yếu gồm nguồn điện, bảo vệ dân thường và năng lực chăm sóc sức khỏe.
Hai trường trung học song ngữ dự kiến mở cửa năm tới
Giáo dục cũng trở thành một nội dung quan trọng trong chương trình hợp tác. Hai chính phủ ký thỏa thuận liên chính phủ về việc thành lập hai trường trung học song ngữ tại Slovakia và Ukraine.
Trường thứ nhất sử dụng hai ngôn ngữ Ukraina và Anh, đặt tại Slovakia. Trường thứ hai giảng dạy bằng tiếng Slovakia và tiếng Anh, đặt tại Ukraine. Cả hai cơ sở dự kiến bắt đầu hoạt động từ năm học tiếp theo.
Các trường này được kỳ vọng tạo thêm điều kiện học tập cho học sinh hai nước. Đặc biệt, mô hình tại Slovakia có ý nghĩa đối với trẻ em Ukraine đang sinh sống ở nước ngoài do chiến tranh.
Việc duy trì ngôn ngữ và bản sắc văn hóa là một vấn đề được chính phủ Ukraine quan tâm. Các cơ sở giáo dục song ngữ có thể giúp học sinh tiếp cận môi trường học tập quốc tế, đồng thời duy trì mối liên hệ với ngôn ngữ và văn hóa của cộng đồng mình.
Hợp tác tài chính gắn với quá trình gia nhập EU
Trong lĩnh vực hội nhập châu Âu, hai bên trao đổi về việc mở hai nhóm đàm phán còn lại trong tiến trình Ukraine gia nhập Liên minh châu Âu (EU). Đây là một phần trong lộ trình đàm phán mà Kyiv muốn tiếp tục thúc đẩy.
Slovakia là thành viên EU và có kinh nghiệm trong quá trình chuyển đổi, đàm phán để gia nhập khối. Vì vậy, việc duy trì trao đổi với Bratislava có thể hỗ trợ Ukraine trong những vấn đề liên quan đến thủ tục và yêu cầu hội nhập.
Hai chính phủ cũng xem xét khả năng khởi động Chiến lược vĩ mô của EU dành cho vùng Carpathia. Sáng kiến này hướng đến việc tăng cường phối hợp giữa các quốc gia trong khu vực về phát triển kinh tế, hạ tầng và những dự án có lợi ích chung.
Một nội dung khác liên quan đến Công cụ SAFE của châu Âu. Ukraine và Slovakia dự kiến ký Thỏa thuận khung về hợp tác tài chính, tạo cơ sở triển khai các dự án phục hồi ngành năng lượng Ukraine.
Tổng giá trị những dự án năng lượng đang được lên kế hoạch vượt 100 triệu euro. Các dự án dự kiến triển khai trong khuôn khổ Cơ chế đầu tư Ukraine, nhằm hỗ trợ quá trình khôi phục và phát triển hạ tầng năng lượng.
Slovakia tham gia liên minh hồi hương trẻ em Ukraine
Kyiv đặc biệt đánh giá cao quyết định của Bratislava trở thành thành viên chính thức của Liên minh quốc tế về hồi hương trẻ em Ukraine. Liên minh này tập trung thúc đẩy các nỗ lực quốc tế nhằm đưa những trẻ em Ukraine bị đưa trái phép sang Nga trở về.
Quyết định của Slovakia được đưa ra sau những bất đồng với một số quốc gia EU về trách nhiệm và nghĩa vụ quốc tế liên quan đến vấn đề trẻ em Ukraine. Vì vậy, động thái này có ý nghĩa ngoại giao bên cạnh giá trị nhân đạo.
Trước chuyến thăm Lviv, chính sách của chính phủ Robert Fico đối với Ukraine từng gây tranh luận trong nội bộ châu Âu. Slovakia đã chấm dứt việc viện trợ vũ khí từ kho dự trữ quân đội cho Kyiv, dù hoạt động mua bán vũ khí và một số hình thức hỗ trợ phi quân sự vẫn tiếp tục.
Chuyến thăm lần này vì thế thu hút sự quan tâm của giới quan sát. Kyiv Post nhận định cuộc gặp có thể đánh dấu sự điều chỉnh trong cách tiếp cận ngoại giao trước đây của ông Fico đối với Ukraine, vốn được xem là nghiêng về phía Nga.
Những cam kết song phương cần được chuyển thành hành động
Các thỏa thuận tại Lviv cho thấy Slovakia và Ukraine vẫn có nhiều lợi ích chung trong các lĩnh vực kinh tế, giao thông, năng lượng và giáo dục. Tuy nhiên, những cam kết được công bố có thời hạn và mức độ triển khai khác nhau.
Trong thời gian tới, 54 máy phát điện dự kiến được chuyển đến Ukraine trước khi tháng 11 kết thúc. Ba đầu máy điện được kỳ vọng hoạt động tại Zakarpattia vào cuối năm 2026, trong khi hai trường song ngữ dự kiến khai giảng vào năm học tiếp theo.
Thỏa thuận tài chính liên quan đến các dự án năng lượng trị giá hơn 100 triệu euro vẫn cần được cụ thể hóa. Việc thực hiện các dự án này sẽ phụ thuộc vào những bước tiếp theo trong hợp tác giữa hai chính phủ và các cơ chế tài chính châu Âu.
Những kết quả tại Lviv chưa đồng nghĩa với việc mọi bất đồng chính trị giữa Bratislava và Kyiv đã được giải quyết. Tuy nhiên, các thỏa thuận về viện trợ, hạ tầng và hội nhập EU tạo thêm những cơ sở hợp tác cụ thể giữa hai nước.
Phạm Hương - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo: Kyiv Post
