Thủ tướng Đức Friedrich Merz, đồng thời là Chủ tịch đảng Liên minh Dân chủ Cơ đốc giáo (CDU), đã chính thức lựa chọn bà Ilse Aigner thuộc đảng Liên minh Xã hội Cơ đốc giáo (CSU) làm ứng viên Tổng thống Liên bang. Bà hiện giữ chức Chủ tịch Nghị viện bang Bayern và có cơ hội trở thành nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử nước Đức nếu giành chiến thắng ngày 30/1/2027.
Thủ tướng Đức Merz, chính thức lựa chọn bà Ilse Aigner làm ứng viên Tổng thống Liên bang - Ảnh Tagessschau
Sau khi nhận được sự tin tưởng, bà Aigner cho biết bản thân rất xúc động trước quyết định này. Bà cũng nêu rõ định hướng nếu đảm nhiệm cương vị nguyên thủ quốc gia: đại diện cho mọi tầng lớp, thúc đẩy sự gắn kết xã hội và góp phần xóa bỏ những rào cản chia rẽ.
Bà nhấn mạnh mong muốn sử dụng tiếng nói của mình một cách rõ ràng, dễ hiểu. Đây cũng là thông điệp chính trị mà nữ chính khách Bayern muốn theo đuổi nếu được Hội nghị Liên bang lựa chọn.
Cuộc bầu cử Tổng thống Đức diễn ra khi nào?
Ngày 30/1/2027, Hội nghị Liên bang (Bundesversammlung) sẽ nhóm họp tại Berlin để bầu người kế nhiệm Tổng thống Frank-Walter Steinmeier, thành viên đảng Dân chủ Xã hội Đức (SPD).
Đây là cơ quan đặc biệt chỉ được triệu tập nhằm thực hiện nhiệm vụ bầu Tổng thống Liên bang. Khác với cuộc bầu cử Quốc hội, sự kiện này không diễn ra bằng hình thức phổ thông đầu phiếu. Người dân Đức không trực tiếp bỏ phiếu chọn nguyên thủ quốc gia.
Thay vào đó, quyền quyết định thuộc về các đại biểu Quốc hội Liên bang và những người đại diện do nghị viện các bang cử ra. Cơ chế này thể hiện nguyên tắc đại diện liên bang, trong đó cả cấp quốc gia và các bang đều tham gia lựa chọn người đứng đầu nhà nước.
Tổng thống Đức có quyền lực như thế nào?
Tổng thống Liên bang là nguyên thủ quốc gia Đức nhưng không trực tiếp điều hành chính phủ. Quyền lực hành pháp hằng ngày chủ yếu thuộc về Thủ tướng và các bộ trưởng liên bang.
Vì vậy, chức vụ Tổng thống phần lớn mang tính đại diện và nghi thức. Tuy nhiên, đây không phải vị trí chỉ xuất hiện trong các sự kiện ngoại giao. Nguyên thủ quốc gia còn thực hiện nhiều nhiệm vụ hiến định và có vai trò trong những thời điểm chính trị quan trọng.
Một trong những nhiệm vụ chính là ký ban hành các đạo luật đã được Quốc hội Liên bang (Bundestag) và Hội đồng Liên bang (Bundesrat) thông qua. Chữ ký của Tổng thống là một bước cần thiết để luật được công bố và có hiệu lực theo quy định.
Trong quá trình thành lập chính phủ, Tổng thống đề xuất ứng viên Thủ tướng để Quốc hội tiến hành bầu chọn. Sau khi Quốc hội bầu Thủ tướng, Tổng thống thực hiện thủ tục bổ nhiệm. Nguyên thủ quốc gia cũng bổ nhiệm và miễn nhiệm các bộ trưởng theo đề nghị của Thủ tướng, phù hợp với Hiến pháp.
Ngoài ra, Tổng thống bổ nhiệm các thẩm phán liên bang, công chức liên bang và sĩ quan quân đội theo thẩm quyền. Ông hoặc bà cũng đại diện nước Đức trong các hoạt động ngoại giao, tiếp đón lãnh đạo nước ngoài và tham gia những chuyến thăm cấp nhà nước.
Trong các thời điểm xảy ra khủng hoảng hoặc xuất hiện tranh luận lớn trong xã hội, phát biểu của Tổng thống có thể góp phần định hướng dư luận. Dù không trực tiếp quyết định chính sách của chính phủ, nguyên thủ quốc gia vẫn có vị trí đặc biệt trong đời sống chính trị và tinh thần của đất nước.
Một quyền hạn khác là ân xá đối với những người bị tòa án liên bang kết án. Quyền này thuộc thẩm quyền của Tổng thống theo các quy định pháp luật hiện hành.
Những điều kiện để trở thành Tổng thống Liên bang
Hiến pháp Đức quy định ứng viên Tổng thống phải đáp ứng một số điều kiện cơ bản. Trước hết, người đó phải từ đủ 40 tuổi trở lên và mang quốc tịch Đức.
Ứng viên cũng phải có quyền tham gia bầu cử Quốc hội Liên bang. Quy định này xác định những tiêu chuẩn tối thiểu về độ tuổi, quốc tịch và quyền chính trị đối với người đứng đầu nhà nước.
Ứng viên không nhất thiết phải đang giữ một chức vụ chính trị. Điều đó có nghĩa một công dân đáp ứng đủ điều kiện vẫn có thể được đề cử, dù không phải nghị sĩ, bộ trưởng hay người đứng đầu một cơ quan nhà nước.
Theo Điều 54 Hiến pháp Đức (Grundgesetz), ứng viên không phải trình bày chương trình tranh cử hoặc tham gia tranh luận trực tiếp tại phiên họp bầu Tổng thống. Hội nghị Liên bang tập trung vào thủ tục đề cử và bỏ phiếu kín để lựa chọn người đảm nhiệm chức vụ.
1.260 đại biểu tham gia quyết định
Hội nghị Liên bang dự kiến năm 2027 có tổng cộng 1.260 thành viên. Một nửa trong số đó là 630 nghị sĩ Quốc hội Liên bang. Nửa còn lại gồm 630 đại diện do nghị viện các bang lựa chọn.
Nhóm đại diện từ các bang không chỉ gồm các chính trị gia cấp bang và địa phương. Các nghị viện bang cũng có thể lựa chọn những nhân vật có ảnh hưởng trong xã hội tham gia hội nghị.
Cách tổ chức này giúp các bang có tiếng nói trực tiếp trong quá trình lựa chọn Tổng thống. Thành phần Hội nghị Liên bang vì thế có thể rộng hơn cơ cấu nghị sĩ Quốc hội, phản ánh sự tham gia của nhiều lực lượng chính trị và xã hội.
Phiên họp bầu cử sẽ do Chủ tịch Quốc hội Liên bang Julia Klöckner, thành viên CDU, chủ trì. Địa điểm tổ chức là phòng họp toàn thể của Quốc hội Liên bang tại Berlin, nơi diễn ra các phiên họp quan trọng của cơ quan lập pháp Đức.
Bỏ phiếu kín và quy định qua ba vòng
Việc lựa chọn Tổng thống được tiến hành bằng hình thức bỏ phiếu kín. Các đại biểu tự quyết định lựa chọn của mình, không phải công khai lá phiếu trước hội nghị.
Ở vòng bỏ phiếu thứ nhất và thứ hai, ứng viên phải giành được đa số tuyệt đối. Điều đó đồng nghĩa người được chọn cần nhận hơn một nửa tổng số phiếu hợp lệ theo quy định của cuộc bầu cử.
Nếu không ứng viên nào đạt ngưỡng này sau hai vòng, Hội nghị Liên bang sẽ tiến hành vòng bỏ phiếu thứ ba. Tại vòng cuối, người nhận được nhiều phiếu nhất sẽ giành chiến thắng theo nguyên tắc đa số tương đối.
Quy trình ba vòng cho phép các đại biểu tiếp tục tìm kiếm sự đồng thuận khi chưa có ứng viên nào đạt đủ sự ủng hộ ban đầu. Đồng thời, quy định ở vòng cuối giúp cuộc bầu cử có thể đi đến kết quả ngay cả khi không xuất hiện đa số tuyệt đối.
Đối với bà Ilse Aigner, cuộc bỏ phiếu ngày 30/1/2027 sẽ quyết định liệu Đức có lần đầu tiên có một nữ Tổng thống Liên bang hay không. Người chiến thắng sẽ kế nhiệm Frank-Walter Steinmeier, kết thúc quá trình lựa chọn nguyên thủ quốc gia theo cơ chế Hội nghị Liên bang.
Cẩm Chi - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo ARD
