Nvidia ngày 8/11 thông báo thành lập ủy ban độc lập để điều tra cáo buộc Alice Huang, một doanh nhân Trung Quốc, được tình báo nước này tuyển mộ nhằm tiếp cận CEO Jensen Huang. Vụ việc được quan tâm tại Mỹ vì đan xen nghi vấn thu thập thông tin nội bộ, chuyển hướng chip AI và kiểm soát xuất khẩu.
Công ty cho biết chưa có lý do để tin bí mật công nghệ Nvidia hoặc an ninh quốc gia Mỹ bị xâm phạm. Những cáo buộc hiện dựa trên đánh giá tình báo được công bố qua báo chí, chưa phải kết luận điều tra đầy đủ.
Các mốc chính của vụ việc
Một bản ghi nhớ mật được cho là đã lưu hành trong giới hoạch định chính sách cấp cao của chính quyền Tổng thống Donald Trump từ mùa xuân năm 2025.
Tài liệu dẫn thông tin tình báo rằng một nữ doanh nhân Trung Quốc có quan hệ gần gũi với Jensen Huang đã được Bộ An ninh Quốc gia Trung Quốc tuyển mộ.
Cuối tháng 10/2026, những thông tin đầu tiên về việc ông Huang bị xem là mục tiêu của hoạt động tình báo Trung Quốc được công bố. Ngày 4/11, ba chủ tịch ủy ban thuộc Hạ viện Mỹ gửi thư yêu cầu ông dự một buổi họp kín ngày 18/11.
Các nghị sĩ muốn ông Huang giải trình về mối quan hệ với Alice Huang và biện pháp Nvidia dùng để bảo vệ công ty trước nguy cơ gián điệp nước ngoài. Ngày 7/11, thông tin được công bố thêm, nêu cáo buộc bà Huang bị tuyển mộ để thu thập dữ liệu và tác động đến chính sách bán chip.
Ngày 8/11, Nvidia cho biết sẽ lập một ủy ban độc lập, có luật sư bên ngoài hỗ trợ, để xem xét vụ việc. Công ty nói Jensen Huang vẫn tiếp tục điều hành Nvidia và hợp tác đầy đủ với cuộc điều tra.
Megaspeed nằm ở giao điểm của hai nghi vấn
Alice Huang, còn được gọi là Huang Le, từng giữ vị trí điều hành tại Megaspeed, doanh nghiệp trung tâm dữ liệu và điện toán đám mây có trụ sở ở Singapore. Công ty này từng mua lượng lớn chip AI của Nvidia.
Giới chức Mỹ chú ý đến Megaspeed vì nghi vấn doanh nghiệp giúp đưa chip thuộc diện hạn chế xuất khẩu sang Trung Quốc. Lượng chip công ty được cho là đã mua trong hai năm qua lên tới hơn 4,8 tỷ USD.
Do đó, các nghi vấn về Alice Huang gắn với hai vấn đề riêng nhưng có liên hệ: khả năng chip bị chuyển trái phép và nguy cơ thông tin nội bộ của Nvidia bị khai thác. Singapore xác nhận đang điều tra liên quan đến Megaspeed, nhưng bác bỏ thông tin chính phủ nước này từng gọi bà Huang là điệp viên hoặc mở cuộc điều tra riêng về cáo buộc tình báo.
Việc điều tra Megaspeed không đồng nghĩa các cáo buộc tình báo đã được xác nhận. Cần phân biệt hoạt động điều tra doanh nghiệp với kết luận về vai trò cá nhân của bà Huang.
Vì sao thông tin của Nvidia có giá trị chiến lược
Jensen Huang đứng đầu một công ty giữ vị trí then chốt trên thị trường chip AI. Các dòng H100, H200 và Blackwell được dùng trong quá trình huấn luyện những mô hình trí tuệ nhân tạo hiện đại.
Mỹ liên tục siết kiểm soát xuất khẩu chip tiên tiến sang Trung Quốc từ năm 2022. Nvidia từng thiết kế các phiên bản có hiệu năng điều chỉnh để tuân thủ quy định, trong khi chính sách tiếp tục thay đổi và khiến hoạt động kinh doanh tại Trung Quốc trở nên nhạy cảm.
Người đứng đầu Nvidia có thể nắm thông tin về kế hoạch sản phẩm, định hướng kinh doanh, khách hàng, chuỗi cung ứng và quan điểm của công ty về xuất khẩu. Theo cáo buộc được nêu trong đánh giá tình báo, việc tiếp cận ông Huang có thể nhằm tìm hiểu những thông tin đó.
Hai mục tiêu bị cáo buộc
Thông tin được công bố mô tả hai mục tiêu. Thứ nhất là thu thập thông tin về hoạt động, định hướng và kế hoạch chip AI của Nvidia thông qua tiếp xúc trực tiếp, một hình thức tình báo con người.
Thứ hai là tìm cách tác động để Nvidia thúc đẩy bán các dòng chip AI tiên tiến hơn sang Trung Quốc. Nếu có thật, nỗ lực này sẽ liên quan không chỉ đến quyết định thương mại của doanh nghiệp mà còn đến chính sách kiểm soát công nghệ của Washington.
Những nội dung trên vẫn là cáo buộc dựa trên thông tin tình báo. Chưa có kết luận công khai đầy đủ xác nhận bà Huang thực hiện nhiệm vụ như vậy, hoặc Nvidia thay đổi chính sách bán hàng vì tác động từ bên ngoài.
Điều tra chưa đồng nghĩa có vi phạm
Đến nay, chưa có bằng chứng công khai cho thấy bí mật công nghệ Nvidia bị đánh cắp hoặc an ninh quốc gia Mỹ bị xâm phạm. Việc ông Huang bị xem là mục tiêu cũng không chứng minh ông biết hoặc tham gia hoạt động bị cáo buộc.
Ủy ban độc lập của Nvidia sẽ xem xét vụ việc với sự hỗ trợ của luật sư bên ngoài. Quốc hội Mỹ dự kiến nghe ông Huang trình bày kín vào ngày 18/11 về mối quan hệ với bà Huang và các biện pháp bảo vệ công ty.
Vụ việc cũng đặt ra câu hỏi về vai trò của doanh nghiệp trung gian tại nước thứ ba trong chuỗi cung ứng chip. Khi hàng hóa và đối tác hoạt động xuyên biên giới, việc kiểm soát khách hàng, đường đi của sản phẩm và quyền tiếp cận thông tin doanh nghiệp trở thành những vấn đề an ninh đáng quan tâm.
Kết quả điều tra sẽ giúp làm rõ liệu các cáo buộc có căn cứ hay không và liệu có dấu hiệu rò rỉ thông tin hoặc vi phạm kiểm soát xuất khẩu. Trong lúc chờ kết quả, Nvidia nói chưa thấy dấu hiệu bí mật công nghệ hay an ninh Mỹ bị tổn hại.
Thanh Mai - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo: The New York Times, Reuters và CBS News
