Nga vừa lên tiếng chỉ trích mạnh mẽ tổng thống Mỹ Donald Trump, cáo buộc Washington đã rút lại thỏa thuận quan trọng về Ukraine từng đạt được tại hội nghị thượng đỉnh Alaska năm 2025. Đây là một động thái làm dấy lên nhiều câu hỏi về cam kết ngoại giao giữa hai cường quốc.
Thỏa thuận Alaska: Lời hứa bị lãng quên?
Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov vừa công khai bày tỏ sự bất bình trước những gì ông mô tả là sự đơn phương rút lại cam kết từ phía Mỹ liên quan đến vấn đề Ukraine.
Theo lời ông Lavrov, một thỏa thuận quan trọng đã được thiết lập trong khuôn khổ hội nghị thượng đỉnh tại Alaska vào tháng 8 năm 2025, giữa các nhà lãnh đạo Nga và Mỹ. Phía Nga cho biết đã chấp nhận các đề xuất từ Washington sau quá trình xem xét kỹ lưỡng.
Tuy nhiên, kể từ thời điểm đó, Moskva cho rằng không có bất kỳ tiến triển nào đáng kể. Ông Lavrov nhấn mạnh sự thất vọng khi Mỹ dường như đã không thúc đẩy Ukraine chấp nhận các điều khoản đã được đưa ra.
"Chúng tôi đã và đang tiếp tục tiến hành dựa trên giả định rằng vấn đề Ukraine đã được giải quyết vào tháng 8 năm 2025 tại Anchorage, xét theo quan điểm của Liên bang Nga," ông Lavrov phát biểu. "Chúng tôi đã chấp nhận đề xuất của Hoa Kỳ." Ông cũng phê phán vai trò của Mỹ như một bên trung gian, cho rằng việc Washington tỏ ra thờ ơ và không gây áp lực lên Ukraine sau khi Moskva đã đồng ý với đề xuất là điều khó hiểu.
Những điều khoản bí ẩn và sự phản đối từ Kyiv
Mặc dù các chi tiết chính thức của cuộc họp kín tại Alaska chưa bao giờ được công bố rộng rãi, song những thông tin rò rỉ và các bản dự thảo đã hé lộ nhiều điểm gây tranh cãi.
Một bản dự thảo ban đầu gồm 28 điểm, do cố vấn tài chính của Tổng thống Putin, Kirill Dmitriev, đưa ra vào tháng 11 năm 2025, được cho là đã đóng gói lại các mục tiêu chiến tranh của Điện Kremlin. Đáng chú ý, bản dự thảo này được cho là đã được soạn thảo mà không có sự tham gia trực tiếp của Ukraine.
Tổng thống Trump được cho là đã đưa ra tối hậu thư cho Kyiv, yêu cầu họ chấp nhận thỏa thuận này trong vòng một tuần trước Lễ Tạ ơn.
Sau đó, bản dự thảo được thu hẹp còn 20 điểm nhưng vẫn không đạt được kết quả cuối cùng. Trước hội nghị, Tổng thống Trump từng gây chú ý với đề xuất "trao đổi lãnh thổ", trong đó Ukraine sẽ nhượng lại các vùng Donetsk và Luhansk, đồng thời đóng băng đường ranh giới tại Kherson và Zaporizhzhia. Đổi lại, Ukraine sẽ nhận được các vùng lãnh thổ từ Kharkiv và Sumy.
Tuy nhiên, hội nghị thượng đỉnh đã không mang lại thỏa thuận ngừng bắn hay bất kỳ lệnh trừng phạt nào được áp dụng như Tổng thống Trump từng đe dọa áp dụng lên Tổng thống Putin nếu không đạt được thỏa thuận.
Kyiv đã kịch liệt phản đối các đề xuất này, cho rằng chúng sẽ cho phép Nga giữ lại một phần lãnh thổ Ukraine mà họ chưa chiếm được, trong khi chỉ từ bỏ một phần nhỏ lãnh thổ đang chiếm đóng.
Sau thượng đỉnh: Tuyên bố mơ hồ và mục tiêu chưa thay đổi
Sau hội nghị thượng đỉnh, Tổng thống Trump đã mô tả cuộc gặp với Tổng thống Putin là "vô cùng hiệu quả", dù thừa nhận có "một vài trở ngại đáng kể". Tổng thống Putin cũng có những phát biểu khá mơ hồ về kết quả và đã mời Tổng thống Trump đến Moscow cho một cuộc gặp tiềm năng.
Mặc dù có một số điều chỉnh, các chủ đề cốt lõi của thỏa thuận dường như vẫn được giữ nguyên. Bao gồm yêu cầu về lãnh thổ và đặc biệt là lệnh cấm Ukraine gia nhập NATO. Vấn đề kiểm soát khu vực Donetsk và Luhansk (Donbas) ở miền đông Ukraine, nơi Nga đã kiểm soát gần như toàn bộ Luhansk nhưng chưa chiếm được Donetsk, tiếp tục là một điểm nóng.
Việc chiếm đóng Donbas là một phần trong các mục tiêu chiến tranh chính thức của Nga năm 2022 và gần đây lại được nhấn mạnh, đặc biệt trong bối cảnh triển vọng nối lại các cuộc đàm phán hòa bình.
Tổng thống Trump và các cộng sự dường như đã đồng ý với yêu cầu cấm Ukraine gia nhập NATO, liên tục cho rằng nỗ lực này là không thực tế.
Điểm này từng được đưa vào bản dự thảo 28 điểm nhưng đã bị loại bỏ trong phiên bản 20 điểm sửa đổi. Các vấn đề khác được đề cập bao gồm công nhận Crimea bị chiếm đóng, giới hạn quân số của Ukraine, và những thuật ngữ mơ hồ như "phi phát xít hóa" Ukraine.
Tuy nhiên, những vấn đề này ngày càng ít được truyền thông Nga và Điện Kremlin quan tâm khi cuộc xung đột kéo dài.
Bài học từ ván cờ địa chính trị
Điều đáng nói là Nga đã tiến hành thỏa thuận với Mỹ về Ukraine mà không có sự tham gia của chính Ukraine.
Điều này cho thấy, cả Mỹ và Nga dường như đã xem Ukraine như một quân cờ trên bàn cờ địa chính trị, thảo luận về lợi ích riêng mà có lẽ chưa thực sự thấu hiểu hết tinh thần quật cường của quốc gia này.
Chính tinh thần độc lập và ý chí tự chủ của Ukraine đã làm lung lay mọi toan tính riêng tư. Đây là minh chứng rõ ràng cho thấy sự phụ thuộc vào ngoại lực hay sự ngoan ngoãn đi theo sự dẫn dắt bên ngoài thường dẫn đến những thiệt thòi.
Ngược lại, dù có thể ở thế yếu hơn, nhưng nếu một quốc gia vẫn làm chủ được con đường đi của mình, kiên định với lựa chọn đã đưa ra, thì cuối cùng họ có thể giành chiến thắng.
Cuộc chiến tại Việt Nam trong quá khứ và cuộc xung đột tại Ukraine hiện nay là những bài học đắt giá, nhắc nhở tất cả các quốc gia về tầm quan trọng của độc lập và tự chủ trong mọi quyết sách.
Nguyễn Thanh Bình - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Ý kiến bạn đọc