Nghe bài viết
00:00 / 00:00
Không phát được âm thanh trên trình duyệt này. Vui lòng thử lại sau.
Chia sẻ:FacebookZalo
Cuộc gặp giữa Donald Trump, Vladimir Putin và Tập Cận Bình tại Thâm Quyến không tạo ra thỏa thuận chính trị đáng kể, nhưng mang lại lợi ích tuyên truyền cho cả ba nhà lãnh đạo. Những khác biệt căn bản giữa thế giới năm 1945 và hiện tại cũng khiến tham vọng phân chia lại trật tự quốc tế theo mô hình Yalta khó trở thành hiện thực.

 

1 Thuong Dinh Trump That Bai Va Dang Xau Ho  Vi Sao Tong Thong My Co Dien Lai Yalta

ảnh vanityfair

Cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump, Tổng thống Nga Vladimir Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Thâm Quyến không đạt được thỏa thuận chính trị đáng kể. Thay vì tạo ra bước ngoặt ngoại giao, hội nghị chủ yếu mang lại hình ảnh tuyên truyền cho ba nhà lãnh đạo. Những giới hạn về sức mạnh và ảnh hưởng của mỗi nước cũng khiến phép so sánh với Hội nghị Yalta năm 1945 trở nên thiếu cơ sở.

Hội nghị Yalta từng định hình trật tự châu Âu sau Chiến tranh thế giới thứ hai. Tuy nhiên, cuộc gặp tại Thâm Quyến không có khả năng quyết định số phận các quốc gia khác theo cách tương tự. Ukraine và nhiều nước châu Âu hiện có những nguồn lực riêng để bảo vệ lợi ích của mình.

Yalta năm 1945 và những hệ quả kéo dài

2 Thuong Dinh Trump That Bai Va Dang Xau Ho  Vi Sao Tong Thong My Co Dien Lai Yalta

Tháng 2/1945, Tổng thống Mỹ Franklin D. Roosevelt, Thủ tướng Anh Winston Churchill và lãnh đạo Liên Xô Joseph Stalin gặp nhau tại bán đảo Crimea. Mục tiêu là thảo luận việc kết thúc chiến tranh và sắp xếp trật tự quốc tế sau khi phát xít Đức thất bại.

Hội nghị diễn ra trong điều kiện sinh hoạt khó khăn tại một cung điện cũ. Các tướng lĩnh và trợ lý phải ngủ trên những tấm nệm có rệp. Churchill phàn nàn về điều kiện vệ sinh và yêu cầu khử trùng quần áo.

Hệ quả chính trị của Yalta vượt xa những thỏa thuận ngoại giao ban đầu. Nhiều quốc gia Đông Âu không có đại diện tại hội nghị. Sau đó, họ rơi vào phạm vi kiểm soát của Liên Xô và trải qua nhiều thập niên chiếm đóng, đàn áp.

Thỏa thuận nhằm định hình hòa bình vì thế góp phần tạo ra một trật tự đối đầu mới. Sự chia cắt châu Âu sau chiến tranh trở thành một trong những nguyên nhân dẫn đến Chiến tranh Lạnh.

Trump coi trọng nghi thức đón tiếp tại Trung Quốc

Với ông Trump, hình ảnh ngoại giao dường như có ý nghĩa đặc biệt trong chuyến thăm. Trước cuộc gặp ba bên, ông nói với Fox News rằng khoảnh khắc quan trọng nhất đã diễn ra từ hôm trước.

Đó là màn Tập Cận Bình đích thân đón ông tại đường băng, bên cạnh máy bay tổng thống Mỹ. Ông Trump ca ngợi đây là hành động chưa từng có tiền lệ trong hoạt động đón tiếp nguyên thủ tại Trung Quốc.

Tổng thống Mỹ cũng nhấn mạnh sự hoành tráng của nghi thức. Ông kể về tiếng kèn, hàng nghìn người tham dự, trẻ em và binh sĩ đứng chào đón. Ông gọi đây là chiến thắng lớn cho cả Mỹ và Trung Quốc.

Nhà Trắng sau đó công bố video ghi lại màn đón tiếp. Hình ảnh đặt ông Trump ở vị trí trung tâm, đồng thời quảng bá quy mô tổ chức của nước chủ nhà. Tuy nhiên, những nghi thức này không chứng minh được Mỹ đạt lợi ích chiến lược cụ thể.

Putin tận dụng ngoại giao để củng cố hình ảnh

Đối với ông Putin, hội nghị cũng tạo cơ hội khẳng định vị thế quốc tế của Nga. Cuộc chiến tại Ukraine kéo dài gần năm năm, trái với kỳ vọng ban đầu về một chiến thắng nhanh chóng.

Nga đang phải đối mặt với những tổn thất lớn về nhân lực và cơ sở hạ tầng. Ước tính thương vong được nêu lên tới 1,5 triệu người. Các cuộc tấn công của Ukraine cũng gây thiệt hại nghiêm trọng cho ngành lọc dầu Nga.

Cầu Kerch nối Nga với bán đảo Crimea trở thành một mục tiêu quan trọng. Công trình này do Nga xây dựng và từng được ông Putin trực tiếp tham dự lễ khánh thành. Ukraine đã tấn công cây cầu ba lần trong những ngày gần đây.

Các cuộc tấn công phá hủy hoàn toàn tuyến giao thông đường bộ và ít nhất tạm thời làm gián đoạn đường sắt. Những diễn biến này cho thấy Nga vẫn gặp khó khăn trong bảo vệ các công trình chiến lược.

Hình ảnh ông Putin ngồi cùng lãnh đạo Mỹ và Trung Quốc giúp Điện Kremlin truyền đi thông điệp khác. Moscow muốn chứng minh Nga vẫn là cường quốc có tiếng nói trong những vấn đề quốc tế, bất chấp các tổn thất trên chiến trường.

Tập Cận Bình củng cố vị thế chủ nhà

Trung Quốc thu được lợi ích ngoại giao rõ ràng từ việc tổ chức hội nghị. Ông Tập Cận Bình kiểm soát chương trình đón tiếp và bối cảnh xuất hiện của hai nhà lãnh đạo còn lại.

Những hình ảnh này giúp Bắc Kinh quảng bá vai trò trung tâm của Trung Quốc trong quan hệ quốc tế. Đồng thời, chúng truyền đi thông điệp về sự suy giảm ảnh hưởng của Mỹ và mức độ phụ thuộc ngày càng lớn của Nga vào Trung Quốc.

Tuy nhiên, nền kinh tế Trung Quốc cũng đang đối mặt với nhiều khó khăn. Thị trường bất động sản suy yếu, ngành công nghiệp chế biến chịu tổn thất và thất nghiệp kéo dài. Những vấn đề này đặt ra giới hạn cho tham vọng mở rộng ảnh hưởng của Bắc Kinh.

Nga cũng phụ thuộc đáng kể vào sự hỗ trợ kinh tế và công nghệ từ Trung Quốc. Quan hệ này giúp Moscow duy trì khả năng chống chịu trước sức ép quốc tế. Đổi lại, Bắc Kinh có thêm đòn bẩy trong quan hệ với Điện Kremlin.

Trật tự thế giới hiện nay khác năm 1945

Khác biệt lớn nhất giữa Yalta và Thâm Quyến nằm ở tương quan quyền lực quốc tế. Năm 1945, ba cường quốc có khả năng quyết định nhiều vấn đề lãnh thổ và chính trị tại châu Âu. Những quốc gia nhỏ hơn thường không có tiếng nói tương xứng.

Ngày nay, khả năng áp đặt một trật tự tương tự đã suy giảm. Mỹ không còn nắm giữ những đòn bẩy có thể buộc Ukraine chấp nhận các điều kiện hòa bình. Dù Washington ngừng viện trợ quân sự và tài chính, Kyiv vẫn tiếp tục chiến đấu nhờ nguồn lực trong nước và hỗ trợ từ châu Âu.

Nga cũng khó mở rộng quyền kiểm soát đối với châu Âu. Tổng sản phẩm quốc nội cộng lại của các nước châu Âu lớn hơn nhiều so với nền kinh tế Nga. Trong khi đó, Trung Quốc chưa đạt được vị thế thống trị châu Á như tham vọng của ông Tập.

Công nghệ quân sự hiện đại càng làm thay đổi cán cân sức mạnh. Ukraine sử dụng các hệ thống vũ khí do nước này tự phát triển để tấn công những mục tiêu chiến lược của Nga. Những công nghệ đó chưa tồn tại khi Moscow bắt đầu cuộc xâm lược toàn diện năm 2022.

Iran cũng sử dụng công nghệ máy bay không người lái của Nga trong các cuộc tấn công nhằm vào căn cứ và mục tiêu của Mỹ tại vùng Vịnh. Những diễn biến này cho thấy công nghệ mới có thể giúp các đối thủ yếu hơn gây thiệt hại đáng kể cho cường quốc.

Thực tế đó phản ánh đặc điểm của các cuộc xung đột bất đối xứng hiện nay. Sức mạnh kinh tế và quân sự truyền thống không còn bảo đảm chiến thắng trước những đối thủ có công nghệ phù hợp và chiến thuật linh hoạt.

Cuộc gặp tại Thâm Quyến vì thế không thể tái hiện vai trò lịch sử của Yalta. Ba nhà lãnh đạo có thể sử dụng hình ảnh chung để củng cố vị thế trong nước và quảng bá ảnh hưởng quốc tế. Tuy nhiên, họ không thể tự quyết định tương lai của Ukraine hay áp đặt một trật tự mới lên toàn thế giới.

Thành Lộc - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC

Lan tỏa bài viết này

ở Đức nên biết

- Báo điện tử tại Đức từ năm 1995 -

TIN NHANH | THỰC TẾ | TỪ NƯỚC ĐỨC

Chuyên mục: KHỞI NGHIỆP

banner chuyen muc khoi nghiep o duc 300x200

Cộng đồng quan tâm

Hỏi đáp pháp luật