Tổng thống Phần Lan Alex Stubb, một chính khách có mối quan hệ đặc biệt với Ukraine và cả Tổng thống Donald Trump, đã đưa ra những nhận định sâu sắc về cuộc xung đột Nga-Ukraine. Sinh ra ở Karelia, vùng đất từng bị Liên Xô chiếm đoạt, ông Stubb luôn coi trọng việc trực tiếp đến Kyiv để nắm bắt tình hình và truyền tải thông điệp hỗ trợ mạnh mẽ.
Trong cuộc phỏng vấn với báo Ukraine Pravda, vị tổng thống từng giữ chức thủ tướng này đã chia sẻ những phân tích thẳng thắn, không chỉ về diễn biến chiến trường mà còn về tâm lý của Nga và tương lai hội nhập của Ukraine vào châu Âu.
Từ bài học lịch sử Phần Lan đến thực tại Ukraine
Phần Lan, quốc gia có lịch sử đối đầu phức tạp với Nga, hiểu rõ hơn ai hết cái giá của sự độc lập. Tổng thống Stubb thường xuyên đến thăm Ukraine, cho thấy sự đồng cảm sâu sắc với tình cảnh của Kyiv. Ông nhận thấy tình hình hiện tại đã có những cải thiện đáng kể so với hơn hai năm rước, đặc biệt là về khía cạnh quân sự.
Ông Stubb nhấn mạnh, cuộc tấn công của Ukraine trong khoảng 8-9 tháng qua rất mạnh mẽ. Với khả năng thực hiện các cuộc tấn công tầm xa vào những mục tiêu chiến lược của Nga như nhà máy lọc dầu ở St. Petersburg hay Moscow, các trung tâm hậu cần hoặc nhà máy sản xuất máy bay không người lái Shahed, Ukraine đang gây ra thiệt hại đáng kể. Theo ước tính, khoảng 30.000 đến 35.000 binh sĩ Nga bị loại khỏi vòng chiến mỗi tháng.
Mùa đông sắp đến, và Phần Lan đang nỗ lực cung cấp năng lượng cho Ukraine, bao gồm điện và máy phát điện diesel từ các công ty như Wärtsilä. Đây là sự chuẩn bị cần thiết cho những kịch bản xấu nhất.
Áp lực nội tại có thể buộc Putin dừng chiến?
Tổng thống Stubb tin rằng việc Tổng thống Putin chấm dứt cuộc chiến sẽ không đến từ áp lực kinh tế hay số lượng binh lính Nga thiệt mạng – con số được cho là đã vượt quá một triệu người. Điều thực sự có thể thay đổi suy nghĩ của ông Putin là khi người dân Nga quay lưng lại với cuộc chiến.
Các cuộc thăm dò đáng tin cậy cho thấy khoảng 65% người Nga muốn chấm dứt chiến tranh. Lý do chính là các cuộc tấn công của Ukraine vào nhà máy lọc dầu đã dẫn đến việc phân phối xăng dầu theo định mức, giá cả tăng cao và thậm chí việc tắt internet. Những vấn đề này tạo ra mối đe dọa trực tiếp đến chế độ của Putin.
Ông Stubb dự đoán Putin sẽ tiếp tục huy động lực lượng, nhưng không dám chắc liệu một cuộc nổi dậy hay bạo loạn có thể xảy ra ở Nga hay không. Dù vậy, ông khẳng định, cái giá mà Ukraine phải trả cho cuộc chiến là vô cùng lớn, nhưng đây là cuộc đấu tranh để bảo vệ nền độc lập, chủ quyền và bản sắc của đất nước.
Ba trụ cột cho chiến thắng của Kyiv
Theo Tổng thống Phần Lan, Ukraine cần tập trung vào ba hướng chính để đạt được chiến thắng:
- Hỗ trợ liên tục: Ưu tiên hàng đầu là tiếp tục cung cấp cho Ukraine các phương tiện cần thiết để tiến hành chiến tranh, bao gồm hỗ trợ tài chính và quân sự. Hệ thống phòng không, đặc biệt là tên lửa Patriot, là yếu tố then chốt hiện nay.
- Chính sách trừng phạt: Tiếp tục trừng phạt các công ty Nga cung cấp linh kiện cho ngành công nghiệp chiến tranh, đặc biệt là máy bay không người lái và tên lửa.
- Đàm phán: Dù có nhiều cuộc đàm phán công khai, ông Stubb cho rằng cần có thêm các cuộc đàm phán hậu trường. Tuy nhiên, Putin hiện chưa sẵn sàng cho một cuộc đàm phán thực sự, đây là một chiến thuật điển hình của Nga.
Đồng hành cùng Ukraine: Vai trò của Phần Lan và tầm nhìn NATO, EU
Là người đứng đầu một quốc gia nhỏ, Tổng thống Stubb xem vai trò của mình là hỗ trợ, cung cấp thông tin giữa Ukraine, Mỹ và nếu cần, cả Nga. Ông nhận thấy Mỹ đang chiếm ưu thế trong các cuộc đàm phán, đóng vai trò bảo trợ, nhưng châu Âu không thể đứng ngoài cuộc.
Ukraine rất tôn trọng kinh nghiệm của Phần Lan, bởi hoàn cảnh hai nước có nhiều điểm tương đồng. Năm 1939, Nga tấn công Phần Lan trong Chiến tranh Mùa đông, kéo dài 105 ngày. Ukraine hiện đã chiến đấu hơn 1.600 ngày với bốn mùa đông khắc nghiệt. Phần Lan đã giữ vững độc lập, dù phải trả giá bằng một phần lãnh thổ, không như các quốc gia Baltic đã mất độc lập vào thời điểm đó. Tuy nhiên, Tổng thống Stubb khẳng định, Ukraine sẽ không và không nên lặp lại lịch sử này – đất nước này sẽ bảo toàn được lãnh thổ của mình sau cuộc chiến.
Phần Lan, với sự hiểu biết sâu sắc về lịch sử chủ nghĩa đế quốc Nga, có sự đồng cảm mạnh mẽ với người Ukraine. Ông Stubb cho rằng Ukraine có thể học được từ Phần Lan sự kiên cường và nỗ lực không ngừng. Ngược lại, tinh thần kiên cường và khả năng phục hồi của người Ukraine khiến cả thế giới ngưỡng mộ.
Một điểm tương đồng đáng chú ý là tỷ lệ thương vong giữa Nga và Ukraine, cũng như giữa Liên Xô và Phần Lan trong quá khứ, đều ở mức 8/1. Tỷ lệ này là không bền vững đối với Nga về lâu dài, và họ biết điều đó. Vấn đề chỉ là khi nào họ mới thừa nhận sự thật này.
EU không phải thiên đường, nhưng là đích đến tất yếu
Tổng thống Stubb khẳng định Ukraine có những lằn ranh đỏ của riêng mình, và châu Âu sẽ tuân theo, ủng hộ. Đồng thời, châu Âu cũng có lằn ranh đỏ của mình: không thể bàn về an ninh châu Âu mà không có sự tham gia của chính châu Âu. Ông tin rằng Ukraine và châu Âu là một đội.
Tổng thống Phần Lan nhận định, Ukraine cuối cùng nên trở thành thành viên của Liên minh châu Âu và NATO. Nền tảng giá trị của Ukraine nằm ở châu Âu, và đất nước này đã chứng minh mong muốn trở thành một phần của lục địa này, đối lập với nỗ lực của Nga biến Ukraine thành một phần của mình. Ukraine hiện sở hữu lực lượng quân sự lớn nhất châu Âu, với kinh nghiệm chiến tranh hiện đại vô cùng quý giá.
Nếu ban đầu châu Âu có cảm giác phải giúp đỡ Ukraine, thì giờ đây, tư duy cần thay đổi: Ukraine đang giúp đỡ châu Âu, đặc biệt là trong lĩnh vực an ninh. Ông Stubb nhấn mạnh, tư cách thành viên EU hay NATO của Ukraine sẽ do chính các thành viên quyết định.
Về ý tưởng một NATO phiên bản mới (NATO 3.0), nơi châu Âu gánh vác vai trò chính yếu với tất cả nguồn lực quân sự tại lục địa này, ông Stubb cho rằng bất kỳ ai có kiến thức về chiến lược quân sự cũng sẽ hiểu rằng “chúng ta cần có Ukraine tham gia”.
Kết thúc, Tổng thống Stubb tin rằng việc Ukraine trở thành thành viên Liên minh châu Âu sẽ là kết quả tốt đẹp nhất của cuộc chiến này. Tuy nhiên, ông cũng đưa ra lời khuyên về sự kiên nhẫn, bởi EU luôn chậm chạp và không phải là một xã hội lý tưởng hay hoàn hảo. Khi gia nhập EU, cuộc sống sẽ không chỉ toàn màu hồng, mà đó là một “câu lạc bộ khắc nghiệt” đòi hỏi sự nỗ lực liên tục.
Nguyễn Thanh Bình - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
