Tình báo quân sự Ukraine (HUR) ngày 5/11 cho biết các cuộc tấn công của lực lượng Ukraine đã làm 15 trong số 38 nhà máy lọc dầu lớn của Nga ngừng hoạt động. Ngoài ra, 12 nhà máy khác phải giảm công suất.
Theo đánh giá của HUR tính đến cuối tháng 9/2026, tổng lượng chế biến dầu thô tại các cơ sở bị ảnh hưởng giảm 55,4% so với đầu năm. Cơ quan này ước tính các đòn đánh chính xác vào hạ tầng dầu mỏ Nga đã gây thiệt hại kinh tế hơn 23,2 tỷ đô la.
Thiệt hại gần bằng doanh thu năm 2025
HUR so sánh mức thiệt hại trên với tổng thu nhập dự kiến của ngành lọc dầu Nga năm 2025, là 26,6 tỷ đô la. Theo cách tính này, tổn thất do các cuộc tấn công gần bằng toàn bộ doanh thu của ngành trong một năm.
Các con số do HUR công bố chưa được xác minh độc lập. Tuy nhiên, chúng cho thấy quy mô tác động mà Ukraine cho là các đòn đánh tầm xa đã gây ra đối với chuỗi cung ứng nhiên liệu của Nga.
HUR xác định các vùng liên bang Volga, Trung tâm và phía Nam là khu vực chịu áp lực nặng nhất. Việc các nhà máy lọc dầu dừng hoạt động đã ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng chế biến và phân phối sản phẩm dầu mỏ tại những vùng này.
Những cơ sở lớn bị ảnh hưởng
Trong số các nhà máy bị gián đoạn, HUR nêu tên Slavneft-YANOS, Kirishinefteorgsintez, Nhà máy lọc dầu Ryazan, Nhà máy lọc dầu Moscow thuộc Gazprom Neft và Permnefteorgsintez thuộc Lukoil.
Năm cơ sở này cộng lại chiếm khoảng 33% tổng công suất lọc dầu của Nga. Sự gián đoạn tại nhóm nhà máy này vì thế tác động đáng kể đến nguồn cung xăng, dầu diesel và các sản phẩm dầu mỏ khác.
Để bù đắp phần sản lượng bị mất, Nga đã tăng cường hoạt động tại các nhà máy nằm xa Ukraine hơn. HUR liệt kê Nhà máy lọc dầu Omsk của Gazprom Neft, nhà máy lọc dầu Achinsk, NefteKhimServis, cùng các nhà máy lọc dầu Khabarovsk, Mari và Vanino.
Tổng công suất chế biến của các cơ sở này đạt 906.000 thùng mỗi ngày trong tháng 9, tăng 147.000 thùng mỗi ngày so với đầu năm. Chúng chiếm khoảng 24% tổng công suất lọc dầu của Nga trong tháng đó.
Khó khăn trong việc bù đắp
Tuy nhiên, vị trí địa lý của các nhà máy còn hoạt động khiến việc bù đắp sản lượng gặp hạn chế. Nhiều cơ sở nằm xa các khu vực tiêu thụ chính, trong khi hệ thống vận tải phải chuyển thêm sản phẩm dầu mỏ đi những quãng đường dài.
HUR cho biết tình trạng thiếu toa xe lửa và xe bồn chở dầu làm phức tạp thêm việc phân phối. Điều này có thể khiến các sản phẩm không đến kịp những khu vực đang cần nhiên liệu.
Khả năng tăng sản lượng còn bị giới hạn bởi kế hoạch bảo trì. Theo HUR, một số đợt bảo trì vốn dự kiến thực hiện trong năm 2026 đã bị hoãn sang năm 2027, làm tăng nguy cơ công suất giảm trong tương lai.
Cơ quan tình báo Ukraine nhận định, dù đã chuyển sản xuất sang các nhà máy còn hoạt động, Nga vẫn chưa thể đáp ứng đồng thời nhu cầu tiêu thụ trong nước và các cam kết xuất khẩu sản phẩm dầu mỏ. HUR cũng cáo buộc Nga nhập khẩu nhiên liệu từ nước khác thông qua các thỏa thuận nhằm né tránh lệnh trừng phạt quốc tế.
Điều kiện dừng tấn công của Kyiv
Đầu tháng 11, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết Ukraine có thể ngừng tấn công các nhà máy lọc dầu Nga nếu Moscow ngừng tấn công hạ tầng năng lượng của Ukraine. Ông cũng nêu một phương án khác liên quan đến Mỹ.
Theo ông Zelensky, Washington có thể cung cấp cho Kyiv một gói tên lửa phòng không Patriot trong một tháng. Ông cho biết Ukraine sẵn sàng trả tiền cho số vũ khí này, thay vì nhận chúng dưới hình thức viện trợ quân sự.
Ông Zelensky nói: “Chúng tôi đã nói rằng nếu các ông muốn chúng tôi không tấn công các nhà máy lọc dầu của Nga, thì họ cũng không được tấn công hệ thống năng lượng của chúng tôi.”
Ông cũng nhấn mạnh: “Hãy đưa cho chúng tôi gói cứu trợ này. Chúng tôi cần gói cứu trợ này, và các ông có thể đưa cho chúng tôi trong một tháng, chứ không phải ba tháng. Trong một tháng, nếu các ông cần chúng tôi không tấn công các nhà máy lọc dầu của họ trong một tháng, thì hãy đưa cho tôi lực lượng Patriot trong một tháng.”
Thông điệp của Tổng thống Zelensky cho thấy Kyiv gắn hoạt động tấn công vào hạ tầng lọc dầu Nga với hai điều kiện: Moscow ngừng đánh hạ tầng năng lượng Ukraine, hoặc Mỹ cung cấp nhanh hệ thống phòng không Patriot. Đến thời điểm HUR công bố đánh giá, chưa có dấu hiệu cho thấy các điều kiện này đã được đáp ứng.
Vũ Bình Minh - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo: Kyiv Post
