Thủ tướng Anh Andy Burnham đã tuyên bố London sẵn sàng để Đức tham gia chương trình máy bay chiến đấu tàng hình GCAP. Tuyên bố được đưa ra trong chuyến thăm chính thức đầu tiên của ông tới Berlin, nơi ông hội đàm với Thủ tướng Đức Friedrich Merz.
Phát biểu sau cuộc gặp, ông Burnham cho biết: "Hôm nay chúng ta bàn về hợp tác trong lĩnh vực quốc phòng, và trong trao đổi trước đó, tôi đã báo với Thủ tướng Đức rằng chúng tôi để ngỏ khả năng Đức tham gia GCAP".
Theo người đứng đầu chính phủ Anh, dự án chung này là điều mà London mong muốn "cùng với các đối tác khác là Italy và Nhật Bản thúc đẩy trong thời gian tới".
GCAP là gì và vì sao Đức quan tâm
GCAP (Global Combat Air Programme) là chương trình máy bay chiến đấu tàng hình thế hệ mới do Anh, Italy và Nhật Bản cùng phát triển. Dự án nhằm thay thế các máy bay F-2 của Nhật Bản cũng như dòng Eurofighter đang phục vụ trong không quân Anh và Italy.
Với Berlin, GCAP đang nổi lên như một phương án thay thế cho dự án FCAS hợp tác giữa Đức và Pháp. Hai nước này đã chấm dứt FCAS hồi tháng Sáu sau nhiều bất đồng kéo dài trong quá trình triển khai.
Việc Anh chủ động ngỏ lời với Đức được xem là dấu hiệu cho thấy London muốn tái định hình quan hệ quốc phòng với châu Âu sau khi rời Liên minh châu Âu. GCAP, nếu có thêm Đức, sẽ trở thành một trong những dự án quốc phòng đa quốc gia quy mô lớn nhất ở châu Âu.
Ảnh: Mô hình theo tỷ lệ thật của máy bay ném bom tàng hình GCAP.
Hợp tác chống các mối đe dọa lai
Bên cạnh lĩnh vực máy bay chiến đấu, hai nhà lãnh đạo cũng công bố tăng cường hợp tác quốc phòng, an ninh và đối phó với các mối đe dọa lai.
Theo ông Burnham, cả Đức và Anh đều đang phải đối mặt với những dạng mối đe dọa này, và việc phối hợp phòng thủ sẽ giúp hai bên hỗ trợ nhau tốt hơn. "Chúng ta công bố hợp tác trên nhiều cấp độ, đặc biệt trong lĩnh vực quốc phòng và an ninh, cùng một quan hệ đối tác mới nhằm chống các cuộc tấn công lai", ông nói.
Cùng ngày, Đức và Anh đã trao đổi văn kiện phê chuẩn Hiệp ước Kensington. Bước đi này chính thức đưa hiệp ước hữu nghị song phương được ký năm 2025 vào hiệu lực, tạo khuôn khổ pháp lý cho hợp tác dài hạn giữa hai nước.
Thủ tướng Anh tại Berlin - ảnh Tageeschau
Chuyến công du EU đầu tiên trên cương vị thủ tướng
Chuyến thăm Berlin đánh dấu lần đầu ông Burnham tới một quốc gia thuộc Liên minh châu Âu trên cương vị thủ tướng. Trước đó, ông đã đến Ukraine và Mỹ.
Đáng chú ý, ông Burnham là thủ tướng Anh đầu tiên kể từ sau Brexit nói rõ về khả năng nước này quay trở lại EU. Phát biểu này được đưa ra trong những tuần gần đây và làm dấy lên nhiều thảo luận về định hướng đối ngoại của London.
Trong cuộc hội đàm với Thủ tướng Đức, hai bên nhấn mạnh vai trò của quan hệ Đức – Anh trong việc định hình an ninh châu Âu. Cả hai chính phủ đều cho rằng hợp tác song phương cần được đẩy mạnh trước những thách thức an ninh ngày càng phức tạp.
Ý nghĩa với cục diện quốc phòng châu Âu
Khả năng Đức tham gia GCAP có thể thay đổi đáng kể bức tranh các dự án máy bay chiến đấu châu Âu. Sau khi FCAS giữa Đức và Pháp đổ vỡ, Berlin cần một hướng đi mới để duy trì năng lực công nghiệp quốc phòng và bảo đảm vị thế trong các dự án tương lai.
Với London, việc mở rộng GCAP cũng giúp chia sẻ chi phí phát triển và mở rộng thị trường cho chương trình. Dự án hiện quy tụ ba quốc gia ở ba châu lục, và thêm Đức sẽ củng cố trọng lượng của GCAP trong ngành công nghiệp hàng không quân sự toàn cầu.
Tuy vậy, việc kết nạp một thành viên mới vào một chương trình đã được định hình về cấu trúc và phân chia công việc không hề đơn giản. Các nước tham gia sẽ cần đàm phán về đóng góp tài chính, chia sẻ công nghệ và vai trò của ngành công nghiệp Đức.
Những tuyên bố đưa ra tại Berlin cho thấy cả Đức và Anh đều muốn biến quan hệ song phương thành một trụ cột ổn định trong chính sách quốc phòng châu Âu. Từ máy bay chiến đấu tàng hình đến phòng thủ trước các mối đe dọa lai, hai nước đang từng bước thể chế hóa hợp tác bằng những hiệp định và dự án cụ thể thay vì chỉ dừng ở cam kết chính trị.
Nguyễn Minh Anh - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo Tagesschau / ARD
