Ảnh: tagesschau
Đức vẫn chưa khôi phục nghĩa vụ quân sự bắt buộc trên diện rộng. Tuy nhiên, số người nộp đơn xin từ chối thực hiện nghĩa vụ quân sự có vũ trang vì lý do lương tâm đang tăng nhanh.
Chỉ trong tám tháng đầu năm 2026, cơ quan chức năng đã tiếp nhận 12.102 đơn, cao hơn rất nhiều so với những năm trước.
Theo số liệu do một nữ phát ngôn viên của Cơ quan Liên bang về Gia đình và các nhiệm vụ xã hội dân sự (BAFzA) cung cấp, từ tháng 1 đến hết tháng 8/2026 đã có 12.102 đơn xin từ chối nghĩa vụ quân sự được gửi tới cơ quan này. Đây là mức tăng đáng kể trong một thời gian ngắn.
Đáng chú ý, số đơn trong tám tháng đã vượt xa tổng số đơn của cả năm 2025. Khi đó, BAFzA chỉ ghi nhận 3.879 trường hợp. Năm 2024, con số này còn thấp hơn, với 2.249 đơn.
Số đơn xin từ chối nghĩa vụ quân sự tăng gấp đôi chỉ trong hai tháng
Đà tăng trở nên rõ rệt khi so sánh số liệu trong năm 2026. Tính đến cuối tháng 6, BAFzA mới ghi nhận 5.862 đơn. Chỉ hai tháng sau, tổng số đơn đã tăng lên 12.102, tức gần như tăng gấp đôi trong khoảng thời gian rất ngắn.
Xu hướng này xuất hiện dù nghĩa vụ quân sự phổ thông tại Đức vẫn đang được đình chỉ. Những người gửi đơn không chỉ là quân nhân đang phục vụ hoặc quân nhân dự bị. Ngay cả những người chưa từng phục vụ trong quân đội cũng đang tìm đến các cơ quan tư vấn và thực hiện thủ tục từ chối.
Các trung tâm tư vấn liên quan cũng cho biết lượng người tìm đến đang tăng. Điều này cho thấy vấn đề không chỉ liên quan đến những người đã có kinh nghiệm trong quân đội, mà còn thu hút sự quan tâm của những người có thể phải đối mặt với nghĩa vụ quân sự trong tương lai.
Quyền từ chối vì lý do lương tâm vẫn được bảo đảm
Việc Đức đình chỉ nghĩa vụ quân sự phổ thông không làm mất quyền từ chối thực hiện nghĩa vụ quân sự có vũ trang vì lý do lương tâm. Quyền này tiếp tục được bảo đảm theo Điều 4, khoản 3 của Luật Cơ bản Đức.
Điều đó có nghĩa là những người có lý do lương tâm để không sử dụng vũ khí vẫn có thể nộp đơn, bất kể nghĩa vụ quân sự phổ thông đang được áp dụng ở trạng thái nào. Quyền này vì vậy vẫn tồn tại trong hệ thống pháp luật Đức ngay cả khi việc thực hiện nghĩa vụ quân sự bắt buộc hiện chưa được khôi phục hoàn toàn.
Thủ tục cũng đòi hỏi người nộp đơn phải chuẩn bị hồ sơ bằng văn bản và gửi tới Cơ quan Liên bang về Quản lý nhân sự của Bundeswehr. Một phần quan trọng của hồ sơ là bản giải trình chi tiết do chính người nộp đơn viết, trong đó phải trình bày lý do cá nhân dẫn đến quyết định từ chối phục vụ có vũ khí.
Chế độ nghĩa vụ quân sự mới làm gia tăng sự quan tâm
Một trong những nguyên nhân được cho là đứng sau sự gia tăng số đơn là tình hình an ninh ngày càng căng thẳng, cùng với luật về chế độ nghĩa vụ quân sự mới của Đức. Quy định này bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1/1 và tạo ra những thay đổi đáng kể đối với quá trình chuẩn bị nhân lực cho Bundeswehr.
Trọng tâm của quy định mới là việc bắt buộc khám tuyển đối với nam giới trẻ thuộc lứa sinh năm 2008 trở đi. Đây là bước quan trọng trong kế hoạch mở rộng lực lượng quân đội Đức, dù việc gọi nhập ngũ bắt buộc chưa tự động được áp dụng đối với tất cả những người thuộc diện liên quan.
Mục tiêu trước mắt là thu hút thêm tình nguyện viên để tăng quân số. Nếu các mục tiêu tuyển quân không đạt được, Quốc hội Đức có thể xem xét kích hoạt cái gọi là nghĩa vụ quân sự theo nhu cầu.
Chính khả năng này có thể khiến nhiều người trẻ quan tâm sớm hơn đến quyền và thủ tục từ chối thực hiện nghĩa vụ quân sự có vũ trang. Số liệu tăng mạnh trong năm 2026 diễn ra đúng thời điểm những quy định mới về nghĩa vụ quân sự bắt đầu tạo ra những yêu cầu và khả năng mới đối với nhóm thanh niên có thể chịu tác động.
Cơ quan chức năng cảnh báo về nhiều đơn sai quy định
Sự gia tăng số lượng hồ sơ cũng kéo theo một vấn đề khác. Cơ quan chức năng cho biết hiện có rất nhiều đơn bị gửi sai hướng hoặc chứa nội dung không đáp ứng điều kiện để được xem xét công nhận.
Theo thông tin được cung cấp cho Funke-Mediengruppe, cơ quan phụ trách đang phải xử lý một lượng lớn hồ sơ bị chuyển sai địa chỉ hoặc không có nội dung có thể được công nhận. Những hồ sơ như vậy phải được trả lại mà chưa được xử lý.
Một nguyên nhân được chỉ ra là sự xuất hiện của thông tin sai lệch về thủ tục xin từ chối nghĩa vụ quân sự. Những thông tin này được lan truyền, trong đó có cả trên các mạng xã hội, khiến một số người có thể chuẩn bị hoặc gửi hồ sơ không đúng yêu cầu.
Điều này khiến việc tìm hiểu chính xác quy trình trở thành một bước quan trọng đối với người muốn nộp đơn. Không phải mọi văn bản được gửi tới cơ quan chức năng đều được xem là một đơn hợp lệ, đặc biệt khi hồ sơ không đáp ứng yêu cầu về hình thức và phần giải trình cá nhân.
Số liệu phản ánh sự thay đổi trong quan tâm của người trẻ
Con số 12.102 đơn trong tám tháng đầu năm 2026 cho thấy mức độ quan tâm đến quyền từ chối nghĩa vụ quân sự đã thay đổi rõ rệt. So với 3.879 đơn của cả năm 2025 và 2.249 đơn trong năm 2024, mức tăng hiện nay không còn là một biến động nhỏ theo từng năm.
Đặc biệt, tốc độ tăng trong mùa hè năm 2026 cho thấy xu hướng này diễn ra rất nhanh. Từ 5.862 đơn vào cuối tháng 6 lên 12.102 đơn vào cuối tháng 8, số hồ sơ tăng thêm hơn 6.000 chỉ trong hai tháng.
Trong khi Đức tiếp tục xây dựng mô hình nghĩa vụ quân sự mới và tìm cách mở rộng lực lượng bằng hình thức tình nguyện, quyền từ chối phục vụ có vũ khí vì lý do lương tâm vẫn được duy trì. Sự gia tăng số đơn vì thế trở thành một dấu hiệu đáng chú ý trong quá trình thay đổi chính sách nghĩa vụ quân sự của nước này.
Điều quan trọng đối với những người có ý định nộp đơn là phải phân biệt giữa quyền được pháp luật bảo đảm và thủ tục thực hiện quyền đó. Khi số lượng hồ sơ tăng nhanh, việc chuẩn bị đúng yêu cầu và trình bày rõ ràng lý do cá nhân sẽ tiếp tục giữ vai trò quyết định trong quá trình xem xét.
Nguyễn Thanh Bình - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo: Funke-Mediengruppe
