Người dân Berlin ngày càng bức xúc với cảnh vô gia cư trên phố. Nhưng vấn đề này có phức tạp hơn những gì ta vẫn nghĩ?
Berlin đang đối mặt với một thực tế không mấy dễ chịu. Tình trạng người vô gia cư ngày càng lộ ra rõ hơn ở khắp các không gian công cộng. Và đi kèm với đó là vô số lời than phiền, thậm chí là bức xúc từ chính những người dân sinh sống tại đây.
Nhưng liệu tất cả những phẫn nộ ấy đã phản ánh đúng bản chất của vấn đề? Hay chúng ta đang bỏ lỡ một phần quan trọng nào đó của câu chuyện?
Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨC
Những lời kêu ca không phải không có lý do
Đi dọc các công viên ở Berlin ngày nay, không khó để bắt gặp những nhóm người tụ tập, nằm ngủ ngay trên thảm cỏ. Không ít khu vực từng là nơi vui chơi của trẻ em giờ lại trở thành nơi trú tạm của người lang thang.
Cảnh tượng người lớn uống rượu công khai, sử dụng ma túy giữa ban ngày, thậm chí tiểu tiện và phóng uế bừa bãi ở nơi công cộng đã trở thành nỗi ám ảnh với nhiều cư dân. Chưa kể, việc ngủ ngổn ngang trên tàu điện ngầm U-Bahn hay tàu điện trên cao S-Bahn đang khiến trải nghiệm di chuyển hằng ngày trở nên khó chịu hơn bao giờ hết.
Một bộ phận người dân cho rằng chính quyền thành phố chưa làm được gì đáng kể để giải quyết tình trạng này.
Thậm chí, có người còn thẳng thắn đặt câu hỏi: liệu những người vô gia cư đang xuất hiện ngày càng nhiều có phải chủ yếu đến từ Đông Âu và đang tận dụng lòng tốt của hệ thống phúc lợi xã hội Đức?
Với họ, đây rõ ràng là một gánh nặng vô hình đè lên cuộc sống của người dân địa phương.
Đằng sau sự phẫn nộ là một câu chuyện lớn hơn
Thế nhưng, nhìn vào những con số và bối cảnh thực tế, câu chuyện không đơn giản như những lời trách cứ.
Một cư dân lâu năm của Berlin lên tiếng: “Người vô gia cư không tự nhiên từ đâu xuất hiện. Đa số họ là người Đức.”
Vấn đề cốt lõi nằm ở cuộc khủng hoảng nhà ở đã kéo dài suốt nhiều năm qua tại thủ đô nước Đức.
Giá thuê nhà tăng vọt, trong khi nguồn cung nhà ở xã hội hay các căn hộ giá rẻ lại cực kỳ hạn hẹp. Với những người thu nhập thấp, việc chắt chiu từng đồng để trả tiền thuê nhà cũng là cả một cuộc vật lộn.
Nhiều gia đình trẻ chỉ còn cách hoặc rời khỏi thành phố, hoặc chấp nhận sống trong những căn phòng chật chội với giá cắt cổ.
Một khi đã mất chỗ ở, việc quay trở lại cuộc sống bình thường trở nên vô cùng gian nan.
Không chỉ là vấn đề tiền bạc, người ta còn phải đối mặt với tổn thương tâm lý, sức khỏe giảm sút, và hàng loạt thủ tục hành chính rắc rối. Điều đó khiến họ rơi vào vòng xoáy rất khó thoát ra. Nhiều người mất việc, mất nhà, rồi lại thêm bệnh tật và trầm cảm. Và một khi đã chui vào một chiếc lều bên vệ đường, con đường quay trở lại xã hội trở nên xa vời hơn bao giờ hết.
Vừa giữ thành phố sạch đẹp, vừa giữ lại sự nhân văn
Không ai phủ nhận cảm giác khó chịu khi nhìn thấy rác bừa bãi, hay khi gặp người lạ say xỉn nằm bên hè phố.
Chúng ta hoàn toàn có quyền muốn được sống trong một thành phố văn minh, sạch đẹp. Đó không phải là một đòi hỏi quá đáng.
Nhưng giữa cảm xúc bức xúc nhất thời và cái nhìn công bằng về một nhóm người dễ bị tổn thương, có một ranh giới mỏng manh. Việc gộp tất cả người vô gia cư vào một mác “lười biếng”, “ăn bám”, hay “đến Đức để trục lợi” có lẽ không phản ánh đúng thực tế phức tạp của họ. Trong số họ, có người từng là kỹ sư, từng là giáo viên, và chỉ một cú va đập mạnh của cuộc đời đã đẩy họ ra khỏi quỹ đạo.
Hầu hết những người đang sống ngoài đường, dù vì lý do gì, vẫn là những con người bằng xương bằng thịt. Họ từng có gia đình, có công việc, có những ước mơ.
Chỉ là số phận đưa đẩy họ đến bước đường cùng. Nhìn họ bằng sự khinh miệt chưa bao giờ giúp giải quyết được điều gì, cũng chưa bao giờ khiến thành phố này an toàn hơn.
Lối thoát nào cho Berlin?
Bài toán vô gia cư ở Berlin không có lời giải đơn giản.
Việc tìm ra một nhóm người để đổ lỗi – dù là người nhập cư, người vô gia cư hay cả chính quyền – cũng sẽ chẳng giúp ai thoát khỏi tình trạng hiện tại. Cuộc tranh luận này thực chất đang phản chiếu một nỗi sợ lớn hơn: nỗi sợ mất đi hình ảnh một Berlin phóng khoáng, đáng sống, nơi mà sự khác biệt có thể cùng tồn tại.
Điều cần làm là một chiến lược dài hơi, bao gồm chính sách nhà ở công bằng, đầu tư vào nhà ở xã hội và hỗ trợ cho người lao động thu nhập thấp.
Bên cạnh đó, các chương trình điều trị nghiện ngập và chăm sóc sức khỏe tâm thần cũng cần được đẩy mạnh, bởi đó chính là những nguyên nhân sâu xa khiến nhiều người rơi vào cảnh đường cùng. Nếu chỉ xua đuổi người vô gia cư khỏi nơi công cộng, vấn đề sẽ chỉ di dời từ quận này sang quận khác, chứ không hề biến mất.
Berlin cần học cách vừa giữ gìn trật tự, vừa biết lắng nghe.
Bởi một thành phố văn minh không chỉ đo bằng những tòa nhà cao tầng hay những con phố sạch bóng. Nó còn được đo bằng cách đối xử với những người kém may mắn nhất trong xã hội. Và chỉ khi nhìn nhận vấn đề một cách trọn vẹn, Berlin mới có thể tìm được một lối đi nhân văn cho chính mình.
Thành Lộc - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Ý kiến bạn đọc