Bí ẩn đằng sau quyết định phế truất vị tướng quyền lực nhất của Tập Cận Bình

OV-2026 |

Điểm tin thế giới 28 Tháng một 2026

Vị tướng quyền lực nhất trong quân đội Trung Quốc vừa bất ngờ bị cách chức, đánh dấu một màn phô trương sức mạnh đầy kịch tính của Chủ tịch Tập Cận Bình. Quyết định này không chỉ gây rúng động dư luận mà còn phơi bày những góc khuất trong bộ máy lãnh đạo đầy mờ ám tại Bắc Kinh. Qua đó, thế giới cũng thấy rõ hơn tham vọng quân sự ngày càng lớn của ông Tập trong giai đoạn hiện nay.

Trong các buổi diễu binh hoành tráng, binh lính Trung Quốc thường hô vang khẩu hiệu phục vụ nhân dân dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư Tập Cận Bình. Tuy nhiên, thực tế tại các quốc gia có hệ thống chính trị tương tự, quân đội trước hết là công cụ để bảo vệ quyền lực của giới lãnh đạo. Quân Giải phóng Nhân dân (PLA) trực thuộc Đảng Cộng sản, là nền tảng cốt lõi giúp duy trì sự thống trị chính trị từ khi nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa ra đời.

1 Bi An Dang Sau Quyet Dinh Phe Truat Vi Tuong Quyen Luc Nhat Cua Tap Can Binh

Chủ tịch Tập Cận Bình trong một buổi kiểm tra mức độ sẵn sàng chiến đấu của các đơn vị quân đội.

Sự thật này một lần nữa được khẳng định rõ nét qua những biến động nhân sự cấp cao vừa qua. Cuối tuần rồi, Bộ Quốc phòng Trung Quốc bất ngờ thông báo tướng Trương Hựu Hiệp đã bị bãi nhiệm khỏi các chức vụ quan trọng. Ông vốn được coi là thân tín lâu năm và là vị tướng có tầm ảnh hưởng lớn nhất trong quân đội nước này hiện nay.

Việc tướng Trương ra đi được xem là đỉnh điểm của một làn sóng thanh trừng mạnh mẽ trong nội bộ lực lượng vũ trang. Nhiều chuyên gia nhận định đây là đợt chấn chỉnh nhân sự có quy mô lớn nhất kể từ thời Mao Trạch Đông. Nó khẳng định triết lý quyền lực sinh ra từ nòng súng vẫn là kim chỉ nam cho sự tồn vong của chế độ.

Mối quan hệ lâu năm bị chấm dứt đột ngột

Kể từ khi lên nắm quyền vào năm 2012, ông Tập Cận Bình đã đảo ngược xu hướng cởi mở thận trọng của các đời tiền nhiệm. Ông tập trung quyền lực tuyệt đối vào tay mình và triệt tiêu các phe phái đối lập trong nội bộ đảng. Trong suốt 13 năm qua, ông đã đưa những người trung thành nhất vào khắp các vị trí then chốt, đặc biệt là trong Quân ủy Trung ương.

Trương Hựu Hiệp vốn là phó chủ tịch quan trọng nhất của cơ quan lãnh đạo quân đội này, chỉ đứng sau ông Tập. Mối quan hệ giữa hai người rất đặc biệt khi cha của họ từng là những đồng chí quen biết nhau từ nhiều thập kỷ trước. Trương được coi là một trong số ít tướng lĩnh còn sót lại có kinh nghiệm chiến đấu thực tế từ cuộc chiến năm 1979.

Vị tướng này cũng là người trực tiếp phụ trách kế hoạch hiện đại hóa quân đội Trung Quốc. Mục tiêu của ông Tập là đưa lực lượng này đạt trình độ đẳng cấp thế giới vào năm 2027. Trọng tâm của kế hoạch là xây dựng năng lực quân sự đủ mạnh để chuẩn bị cho các kịch bản liên quan đến hòn đảo Đài Loan.

Cáo buộc tham nhũng chỉ là cái cớ?

Dư luận và các nhà quan sát quốc tế vẫn đang ráo riết tìm hiểu lý do thực sự khiến ông Tập loại bỏ người đồng hành thân thiết. Thông báo từ phía quân đội rất ngắn gọn, chỉ đề cập rằng tướng Trương đã vi phạm kỷ luật và pháp luật. Đây là những thuật ngữ quen thuộc thường dùng để ám chỉ các sai phạm liên quan đến tham nhũng hoặc không tuân thủ chỉ thị.

Tờ báo của Quân Giải phóng Nhân dân thậm chí còn dùng những từ ngữ gay gắt để chỉ trích các tướng lĩnh bị cách chức. Họ cho rằng những cá nhân này đã phản bội niềm tin và việc loại bỏ họ là cần thiết để quét sạch tham nhũng. Tuy nhiên, giới chuyên gia quân sự lại tin rằng đây chỉ là lớp vỏ bọc cho một cuộc thanh lọc chính trị sâu sắc hơn.

Ông Lâm Ứng Dư, một chuyên gia nghiên cứu từ Đài Loan, nhận định rằng các cáo buộc về tiền bạc thường được dùng để hợp thức hóa việc loại bỏ đối thủ. Khi sự trung thành bị nghi ngờ, tham nhũng trở thành công cụ hữu hiệu nhất để thực hiện các cuộc hạ bệ. Điều này giúp duy trì hình ảnh trong sạch của đảng trong mắt công chúng.

Thông điệp gửi tới các tướng lĩnh tương lai

Bằng cách hạ bệ một nhân vật tầm cỡ như Trương Hựu Hiệp, ông Tập Cận Bình muốn khẳng định không có ai là không thể bị thay thế. Đây là một thông điệp răn đe cực kỳ mạnh mẽ gửi đến toàn thể hàng ngũ lãnh đạo quân đội. Mọi cá nhân, dù có công trạng hay quan hệ mật thiết đến đâu, cũng phải phục tùng tuyệt đối.

Các chuyên gia phân tích cho rằng Chủ tịch Tập có thể cảm thấy các mệnh lệnh về hiện đại hóa quân đội đang bị trì hoãn. Việc thay đổi nhân sự lúc này sẽ giúp siết chặt kỷ luật và thúc đẩy tiến độ công việc theo đúng ý đồ của ông. Những mục tiêu chính mà ông Tập muốn đạt được bao gồm:

Thiết lập sự kiểm soát tuyệt đối và trực tiếp lên từng đơn vị chiến đấu.
Đảm bảo mọi tướng lĩnh đều đặt lòng trung thành với cá nhân nhà lãnh đạo lên trên hết.
Loại bỏ hoàn toàn các tư tưởng cũ hoặc những mạng lưới quyền lực không còn phù hợp.

Câu hỏi về lòng trung thành và vấn đề Đài Loan

Có nhiều đồn đoán về sự bất đồng quan điểm giữa ông Tập và tướng Trương trong các kế hoạch cải cách quân đội. Đặc biệt, Trương Hựu Hiệp được cho là đã tỏ ra thận trọng khi đánh giá khả năng thực chiến của quân đội trước một cuộc tấn công vào Đài Loan. Trong mắt ông Tập, sự thận trọng này có thể bị diễn dịch là dấu hiệu của sự thiếu quyết tâm.

Ngoài ra, các cuộc thanh trừng trước đó đã tạo ra không ít sự bất mãn ngầm trong nội bộ các đơn vị. Tướng Trương lại là người có uy tín và mối quan hệ sâu rộng, điều khiến ông trở thành một mối đe dọa tiềm tàng. Việc loại bỏ ông sẽ giúp ông Tập Cận Bình xóa sạch những mầm mống có thể dẫn đến một cuộc đảo chính hoặc phản kháng.

Tương lai của quân đội và những rủi ro tiềm ẩn

Sau những đợt bãi nhiệm liên tiếp, Quân ủy Trung ương hiện nay gần như chỉ còn lại những ghế trống hoặc những người làm công tác điều tra. Điều này cho thấy ông Tập đang chuẩn bị cho một tương lai mà ông có thể kiểm soát quân đội một cách đơn độc. Ông muốn đảm bảo rằng dù có rời bỏ một số chức vụ nhà nước, quyền lực súng ống vẫn nằm trong tay mình.

Tuy nhiên, chiến lược này có thể là một con dao hai lưỡi đối với sức mạnh của quân đội Trung Quốc. Việc đặt lòng trung thành lên trên năng lực sẽ dẫn đến nhiều hệ lụy nghiêm trọng như:

Các sĩ quan lo sợ trách nhiệm, không dám đưa ra những quyết định sáng tạo hoặc thực tế.
Quân đội bị suy yếu do lòng quân dao động và sự nghi kỵ lẫn nhau giữa các cấp.
Thiếu đi những tiếng nói phản biện thẳng thắn về các nguy cơ chiến tranh thực sự.

Về lâu dài, rủi ro lớn nhất là ông Tập sẽ chỉ còn xung quanh mình những người luôn nói vâng. Khi đó, nếu ông ra lệnh tấn công Đài Loan một cách vội vàng, sẽ không còn vị tướng nào đủ dũng cảm để đưa ra lời cảnh báo. Điều này không chỉ nguy hiểm cho Trung Quốc mà còn đe dọa đến sự ổn định của toàn khu vực.

Lê Hải Yến - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC