Đầu tháng 10, Bộ Ngoại giao Nga chính thức đưa ra khuyến cáo yêu cầu toàn bộ công dân và các nhà ngoại giao nước ngoài đang làm việc tại Kyiv khẩn trương rời khỏi thủ đô Ukraina và không tiếp tục nhập cảnh vào quốc gia này.
Phía Moskva công khai tuyên bố rằng trách nhiệm đối với bất kỳ hậu quả tiêu cực nào có thể xảy ra hoàn toàn thuộc về những cá nhân hoặc tổ chức phớt lờ cảnh báo này.
Động thái này trực tiếp đe dọa sự an toàn của hàng loạt đại sứ quán phương Tây đang duy trì hoạt động tại thủ đô của Ukraina trong suốt giai đoạn chiến sự leo thang phức tạp.
Thực tế diễn biến xung đột thời gian qua cho thấy đây không phải là lần đầu tiên các cơ quan đại diện ngoại giao tại Kyiv đối mặt với nguy hiểm trực tiếp từ các cuộc tập kích đường không. Vào đầu tháng 8 năm nay, tòa nhà đại sứ quán Litva tại Kyiv đã chịu thiệt hại nhẹ sau một đợt tấn công của lực lượng Nga.
Trước đó, vào tháng 9 năm ngoái, một mảnh vỡ tên lửa cũng từng đâm xuyên mái nhà đại sứ quán Ba Lan tại thủ đô Ukraina.
Mặc dù các sự cố này chưa gây ra thiệt hại về người và các cơ quan này vẫn tiếp tục duy trì hoạt động bình thường, mức độ rủi ro đối với lực lượng ngoại giao phương Tây đang gia tăng đáng kể.
Căn cứ pháp lý cho quyền tự vệ theo Hiến chương Liên Hợp Quốc
Trước những lời đe dọa gia tăng từ phía Điện Kremlin, các chuyên gia pháp lý quốc tế nhận định rằng một cuộc tấn công vũ trang vào các trụ sở đại sứ quán có thể mang lại những hệ quả pháp lý và quân sự đặc biệt nghiêm trọng.
Ông Christian Marxsen, một trong những chuyên gia hàng đầu thế giới về quyền tự vệ sau tấn công vũ trang, phân tích rằng Hiến chương Liên Hợp Quốc quy định rõ ràng các biện pháp đối phó, bao gồm cả việc tiến hành các cuộc không kích chống lại quốc gia gây hấn trong trường hợp cơ quan đại diện ngoại giao bị tấn công.
Chuyên gia Christian Marxsen nhấn mạnh rằng, xét theo luật pháp quốc tế, tòa nhà đại sứ quán tuy không phải là một phần lãnh thổ chủ quyền tuyệt đối của quốc gia cử đại diện, nhưng bất kỳ cuộc tấn công vũ trang nào nhắm vào các công trình này đều được coi là hành vi xâm phạm nghiêm trọng.
Quy định này cho phép quốc gia có đại sứ quán bị tấn công khởi động quyền tự vệ vốn có, thực hiện các đòn phản công quân sự hoặc áp dụng bất kỳ hình thức phòng thủ cần thiết nào để bảo vệ quyền lợi và nhân sự ngoại giao của mình.
Căn cứ theo Điều 51 của Hiến chương Liên Hợp Quốc về quyền tự vệ cá nhân và tập thể, quốc gia có cơ quan đại diện bị tấn công hoàn toàn đủ cơ sở pháp lý để tiến hành các đòn không kích đáp trả trên toàn bộ lãnh thổ Liên bang Nga.
Theo phân tích chuyên môn, các quy định tại Điều 51 thực chất đã mở ra cơ chế cho phép các đồng minh của Ukraina tham gia vào các chiến dịch tự vệ tập thể và phát động những đòn tấn công quân sự quy mô lớn chống lại Nga ngay từ khi cuộc xung đột bùng nổ vào năm 2022.
Tiền lệ lịch sử và bài học đối với an ninh ngoại giao
Để làm rõ hơn lập luận pháp lý này, các nhà phân tích nhắc lại tiền lệ lịch sử trong cuộc khủng hoảng con tin tại đại sứ quán Mỹ ở Tehran diễn ra vào năm 1979. Thời điểm đó, khi cơ quan đại diện ngoại giao của Washington bị xâm phạm, phía Mỹ đã viện dẫn quy tắc tự vệ vốn có theo luật pháp quốc tế.
Liên Hợp Quốc sau đó cũng đã chính thức xác nhận và thừa nhận quyền tự vệ chính đáng của phía Mỹ trong việc bảo vệ phái đoàn ngoại giao trước các hành vi tấn công vũ trang.
Bài học từ sự kiện Tehran năm 1979 phản ánh một thực tế rằng, việc đưa ra phản ứng yếu ớt hoặc thiếu kiên quyết trước một cuộc tấn công vũ trang vào phái đoàn ngoại giao có thể dẫn đến những hậu quả tàn khốc và hệ lụy an ninh kéo dài trong tương lai.
Giới phân tích cho rằng Tổng thống Nga Vladimir Putin có thể mạo hiểm tiến hành các đòn không kích vào một hoặc nhiều đại sứ quán châu Âu tại Kyiv nếu tin rằng sẽ không đối mặt với bất kỳ đòn trả đũa quân sự nào, đặc biệt là trong trường hợp Mỹ duy trì lập trường trung lập.
Dù vậy, chuyên gia Christian Marxsen lưu ý rằng mặc dù việc tấn công vào các đại sứ quán sẽ kích hoạt quyền tự vệ hợp pháp của các nước bị hại, các công trình ngoại giao này tại Kyiv vẫn luôn đứng trước nguy cơ trở thành mục tiêu tấn công tiềm tàng.
Tuyên bố từ phía Moskva không chỉ gia tăng áp lực lên chính quyền Ukraina mà còn đặt các quốc gia phương Tây vào thế phải tính toán kỹ lưỡng các phương án bảo vệ ngoại giao và kịch bản đáp trả quân sự nếu giới hạn an ninh bị vượt qua.
Thành Phan - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo: Forbes
