Những động thái gần đây của Tổng thống Mỹ Donald Trump đối với Nga làm dấy lên tranh luận về mục tiêu thực sự trong chính sách của Washington. Cựu Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton cho rằng một khả năng cần được xem xét là Tổng thống Nga Vladimir Putin có thể nắm giữ thông tin nhạy cảm gây bất lợi cho ông Trump.
Bà liên hệ giả thuyết này với sự phản đối của nhà lãnh đạo Mỹ đối với việc công bố các tài liệu liên quan đến Jeffrey Epstein, đồng thời cảnh báo rằng những nhượng bộ dành cho Moskva có thể làm suy yếu vị thế của Ukraine và an ninh châu Âu.
Hillary Clinton đặt nghi vấn về mối quan hệ giữa Trump và Putin
Trong cuộc trò chuyện trên podcast High Stakes, chương trình do nhà báo Kara Swisher đồng dẫn với Hillary Clinton, bà Swisher đặt câu hỏi vì sao ông Trump lại giảm áp lực đối với Nga vào thời điểm hiện nay. Khi trả lời, cựu Ngoại trưởng Mỹ đưa ra một số cách lý giải, trong đó có giả thuyết Putin sở hữu những tài liệu có thể gây tổn hại đến hình ảnh hoặc vị thế chính trị của Tổng thống Mỹ.
Clinton nói rằng bà vẫn tin Putin có thể nắm giữ một thứ gì đó liên quan đến ông Trump. Theo bà, tài liệu đó có thể là hình ảnh, video hoặc một dạng thông tin khác mà công chúng chưa biết đến. Tuy nhiên, đây là nhận định của cá nhân bà Clinton, không phải bằng chứng đã được xác minh công khai về việc nhà lãnh đạo Nga đang sở hữu tài liệu như vậy.
Để giải thích cho nghi vấn của mình, bà Clinton đề cập đến việc ông Trump phản đối công bố hồ sơ liên quan đến Jeffrey Epstein. Bà cho rằng thái độ này có thể được nhìn nhận như một dấu hiệu đáng đặt câu hỏi, dù bản thân sự phản đối không đủ để chứng minh có mối liên hệ giữa hồ sơ Epstein và những quyết định của chính quyền Mỹ đối với Nga.
Theo cách lý giải của cựu Ngoại trưởng, nếu Putin thực sự nắm giữ thông tin có khả năng gây bất lợi cho Trump, việc duy trì quan hệ thuận lợi với Điện Kremlin có thể trở thành một động lực để Tổng thống Mỹ tránh gây sức ép quá lớn lên Moskva. Đây vẫn là giả thuyết chính trị do Clinton đưa ra, chưa có bằng chứng công khai xác nhận.
Tranh cãi về hồ sơ Epstein và những câu hỏi chưa có lời giải
Hồ sơ Jeffrey Epstein từ lâu đã trở thành chủ đề nhạy cảm trong đời sống chính trị Mỹ. Epstein là nhân vật có liên quan đến một mạng lưới lạm dụng tình dục, với nhiều mối quan hệ với những người giàu có và có ảnh hưởng. Những tranh luận về việc công bố tài liệu liên quan đến vụ việc thường tập trung vào tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và việc xác định những thông tin nào cần được công khai.
Clinton sử dụng vấn đề này để củng cố lập luận của mình về ông Trump và Putin. Theo bà, việc Tổng thống Mỹ không muốn công bố hồ sơ có thể khiến dư luận đặt câu hỏi liệu có những thông tin nhạy cảm nào đang tạo ra sức ép chính trị hay không. Dù vậy, không thể từ nhận định này kết luận rằng hồ sơ Epstein có chứa tài liệu mà Putin nắm giữ hoặc rằng chính sách đối ngoại của Mỹ đang bị chi phối bởi khả năng bị tiết lộ thông tin.
Clinton cũng nhắc lại quan điểm bà từng đưa ra trong chiến dịch tranh cử tổng thống Mỹ cách đây khoảng một thập niên. Khi đó, bà đã cảnh báo về mối quan hệ giữa Trump và Điện Kremlin. Hiện nay, bà tiếp tục cho rằng những diễn biến trong quan hệ Mỹ - Nga khiến các nghi vấn trước đây cần được xem xét lại. Tuy nhiên, những phát biểu của bà vẫn thuộc phạm vi đánh giá chính trị và cần được phân biệt với các kết luận dựa trên bằng chứng đã được kiểm chứng.
Clinton cảnh báo nguy cơ chia thế giới thành các vùng ảnh hưởng
Ngoài vấn đề tài liệu nhạy cảm, Clinton còn bày tỏ lo ngại về cách ông Trump có thể định hình trật tự quốc tế. Theo bà, Tổng thống Mỹ dường như muốn hướng tới một thế giới được phân chia thành những phạm vi ảnh hưởng lớn, trong đó mỗi cường quốc có không gian địa chính trị riêng.
Trong cách mô tả của Clinton, Mỹ sẽ giữ vai trò chi phối tại Bắc Mỹ và Nam Mỹ, Nga mở rộng ảnh hưởng tại khu vực của mình và châu Âu, còn Trung Quốc dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Tập Cận Bình có thể tìm cách gia tăng ảnh hưởng ở những phần còn lại của thế giới. Đây là cách diễn giải của bà về định hướng chiến lược mà bà cho rằng đang hình thành, chứ không phải một thỏa thuận phân chia lãnh thổ đã được xác nhận.
Bà đặc biệt cảnh báo rằng tham vọng của Putin có thể không dừng lại ở Ukraine. Theo lập luận này, nếu Nga đạt được những lợi ích đáng kể từ cuộc chiến mà không phải chịu sức ép đủ lớn, các quốc gia châu Âu khác cũng có thể đối mặt với những thách thức về an ninh. Vì vậy, cách Washington xử lý quan hệ với Moskva không chỉ ảnh hưởng đến cuộc chiến tại Ukraine mà còn có thể tác động đến tương lai của trật tự an ninh châu Âu.
Những động thái của Washington khiến Ukraine lo ngại
Những nghi vấn của Clinton xuất hiện trong lúc chính quyền Trump có một số bước đi được nhìn nhận là tạo thêm dư địa cho Moskva. Nội dung được đề cập trong bài viết ban đầu cho biết Washington đã tạm đóng băng một số biện pháp trừng phạt nhằm vào Nga, với lý do tránh đẩy Moskva ra khỏi tiến trình đàm phán. Diễn biến này được đặt trong mối liên hệ với một thỏa thuận về nguồn cung nhiên liệu diesel của Nga.
Việc giảm hoặc trì hoãn sức ép kinh tế đối với Nga có thể được giải thích theo nhiều cách, tùy thuộc vào mục tiêu đàm phán và tính toán ngoại giao của Washington. Những người ủng hộ hướng tiếp cận này có thể coi việc duy trì kênh liên lạc với Moskva là điều kiện cần để tìm kiếm giải pháp cho chiến tranh. Ngược lại, những người chỉ trích lo ngại rằng việc nới lỏng sức ép có thể làm giảm động lực để Nga chấm dứt các hoạt động quân sự.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã bày tỏ quan ngại về hướng đi của Mỹ trong một cuộc phỏng vấn với Bloomberg. Ông cho rằng những động thái của Washington có vẻ giống một nỗ lực gây sức ép buộc Ukraine chấp nhận đầu hàng. Zelensky cũng thừa nhận Trump có mối quan hệ tốt với Putin, nhưng nhấn mạnh rằng mối quan hệ đó chưa giúp Tổng thống Mỹ buộc nhà lãnh đạo Nga chấm dứt chiến tranh.
Phát biểu của Zelensky phản ánh khoảng cách giữa kỳ vọng của Ukraine và cách chính quyền Mỹ tiếp cận các cuộc thương lượng. Đối với Kyiv, bất kỳ thỏa thuận nào cũng cần tính đến chủ quyền, an ninh lâu dài và nguy cơ Nga tiếp tục sử dụng sức mạnh quân sự. Nếu các điều kiện này không được bảo đảm, một thỏa thuận ngừng bắn có thể chỉ tạm dừng giao tranh mà chưa giải quyết được nguyên nhân của xung đột.
Đề xuất hội nghị ba bên gây tranh luận vì thiếu Ukraine
Một diễn biến khác liên quan đến nỗ lực ngoại giao là thông tin cho rằng Putin đã đề xuất tổ chức hội nghị thượng đỉnh ba bên với Trump và Tập Cận Bình để thảo luận về việc chấm dứt chiến tranh. Theo thông tin được dẫn trong bài viết ban đầu, đề xuất này không bao gồm sự tham gia của Ukraine.
Nếu một cuộc gặp như vậy được tổ chức mà không có đại diện Kyiv, vấn đề về tính chính danh và khả năng thực thi của bất kỳ thỏa thuận nào sẽ lập tức được đặt ra. Ukraine là bên trực tiếp chịu tác động của cuộc chiến, nên việc quyết định tương lai lãnh thổ và an ninh của nước này mà không có sự tham gia của chính phủ Ukraine có thể vấp phải phản đối mạnh mẽ.
Vai trò của Trung Quốc cũng sẽ là một yếu tố cần theo dõi. Bắc Kinh duy trì quan hệ với Moskva và có ảnh hưởng đáng kể trong các vấn đề quốc tế. Tuy nhiên, việc một hội nghị có thể tạo ra tiến triển thực chất hay không còn phụ thuộc vào nội dung đàm phán, các điều kiện mà mỗi bên đưa ra và mức độ sẵn sàng chấp nhận thỏa hiệp.
Những câu hỏi về chính sách Mỹ vẫn chưa được giải đáp
Những phát biểu của Hillary Clinton cho thấy cuộc tranh luận về quan hệ giữa Trump và Putin không chỉ xoay quanh các quyết định ngoại giao trước mắt, mà còn liên quan đến niềm tin của công chúng vào quá trình hoạch định chính sách. Tuy nhiên, giả thuyết về tài liệu bất lợi cần được xem xét thận trọng, bởi hiện chưa có bằng chứng công khai được nêu trong nội dung tham chiếu xác nhận Putin sử dụng thông tin như vậy để tác động đến Tổng thống Mỹ.
Điều có thể đánh giá cụ thể hơn là tác động của các quyết định chính sách: mức độ trừng phạt đối với Nga, điều kiện dành cho Ukraine trong đàm phán và sự tham gia của các bên trực tiếp liên quan đến chiến tranh. Những yếu tố này sẽ cho thấy Washington đang tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình bền vững hay ưu tiên đạt kết quả ngoại giao trong ngắn hạn.
Trong khi các cáo buộc của Clinton tiếp tục gây tranh luận, câu hỏi cốt lõi vẫn là liệu những nỗ lực đàm phán có thể dẫn tới một nền hòa bình bảo đảm chủ quyền của Ukraine và an ninh châu Âu hay không. Câu trả lời sẽ phụ thuộc vào những điều kiện thực tế được đưa ra trên bàn thương lượng, chứ không chỉ vào những nghi vấn về quan hệ cá nhân giữa các nhà lãnh đạo.
Thanh Mai - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
