Ukraina đang đẩy nhanh chương trình phát triển hệ thống phòng không FREYJA, với mục tiêu bắt đầu thử nghiệm vào cuối năm 2026. Thông tin được Tổng thống Volodymyr Zelensky công bố sau cuộc làm việc với Bộ trưởng Quốc phòng Na Uy Tore Sandvik, Giám đốc điều hành Kongsberg Eirik Lie cùng các đại diện của tập đoàn quốc phòng Na Uy này.
Mục tiêu thử nghiệm trước cuối năm
Theo ông Zelensky, Na Uy đang tham gia tích cực vào FREYJA, chương trình chống tên lửa đạn đạo mang tính châu Âu mà Ukraina cùng các đối tác đang triển khai. Ông cho biết các nhà phát triển đã có kết quả đầu tiên trong việc chế tạo một số bộ phận riêng lẻ của hệ thống.
Trong cuộc gặp, hai bên đã xác định những hạng mục cần được tăng tốc. Mục tiêu là đưa FREYJA vào thử nghiệm trước khi năm 2026 kết thúc. Đây là mốc thời gian tham vọng, nhưng được Kyiv coi là cần thiết khi các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của Nga vẫn diễn ra hằng ngày.
“Chúng tôi đã xác định được những lĩnh vực mà chúng tôi có thể và nên đẩy nhanh tiến độ để bắt đầu thử nghiệm vào cuối năm nay”, Tổng thống Zelensky nói.
FREYJA nhắm thay thế Patriot
FREYJA được định hướng trở thành phương án thay thế hoặc bổ trợ cho hệ thống phòng không Patriot của Mỹ. Vấn đề của Patriot hiện nay không nằm ở hiệu năng, mà ở chi phí và tốc độ sản xuất. Nhu cầu tên lửa đánh chặn tăng nhanh trong khi nguồn cung còn hạn chế.
Theo The Economist, các nhà sản xuất FREYJA đặt mục tiêu tạo ra một loại tên lửa có giá khoảng 700.000 đô la Mỹ. Con số này vẫn không hề rẻ, nhưng được kỳ vọng thấp hơn nhiều so với chi phí của các tên lửa đánh chặn phương Tây hiện có.
Ý tưởng cốt lõi của dự án là xây dựng một hệ thống có khả năng đối phó với tên lửa đạn đạo, đồng thời có thể sản xuất với quy mô lớn hơn và chi phí dễ chấp nhận hơn. Với Ukraina, đó không chỉ là bài toán quân sự. Đó còn là bài toán về khả năng duy trì phòng thủ trong một cuộc chiến kéo dài.
Na Uy và vai trò của Kongsberg
Sự tham gia của Na Uy mang ý nghĩa quan trọng với dự án. Kongsberg là nhà sản xuất hệ thống phòng không NASAMS, loại vũ khí đang được sử dụng để bảo vệ người dân và cơ sở hạ tầng của Ukraina trước các đòn đánh từ xa của Nga.
Ông Zelensky đánh giá NASAMS đang phát huy hiệu quả trong việc bảo vệ các mục tiêu quan trọng. Ông cũng bày tỏ hy vọng Na Uy sẽ công bố một gói hỗ trợ quốc phòng bổ sung vào tháng tới.
Ngoài FREYJA, hai bên còn trao đổi về khả năng phát triển liên lạc vệ tinh mới cho quân đội Ukraina. Tổng thống Ukraina cho biết nước này sẽ hợp tác với các đối tác có đủ năng lực hỗ trợ lĩnh vực này.
Thách thức về thời gian
Dù mục tiêu thử nghiệm được đặt vào cuối năm 2026, các chuyên gia vẫn thận trọng. Theo phân tích được The Economist dẫn lại, trong trường hợp thuận lợi nhất, FREYJA cũng có thể chỉ đạt một mức độ sẵn sàng hoạt động nhất định vào năm 2028.
Khoảng cách giữa thử nghiệm và triển khai thực chiến thường rất lớn. Một hệ thống phòng không không chỉ cần tên lửa đánh chặn. Nó còn phụ thuộc vào radar, cảm biến, hệ thống chỉ huy, liên lạc, hậu cần và khả năng bảo trì trong điều kiện chiến tranh.
Tuy vậy, với Ukraina, việc sớm có một phương án đánh chặn giá thành thấp hơn vẫn là mục tiêu chiến lược. Nếu FREYJA chứng minh được hiệu quả, Kyiv có thể giảm áp lực lên kho dự trữ tên lửa Patriot và mở rộng khả năng bảo vệ trước các mối đe dọa từ tên lửa đạn đạo của Nga.
Cuộc đua với thời gian vì thế vẫn tiếp tục. Kết quả thử nghiệm cuối năm 2026 sẽ cho thấy FREYJA có thực sự trở thành lớp phòng thủ mới của Ukraina, hay vẫn còn là một dự án đầy tham vọng cần thêm thời gian để hoàn thiện.
Nguyễn Thanh Bình - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo: UNIAN và The Economist
