Đêm Moscow không yên tĩnh
Rạng sáng ngày 19/6, bầu trời thủ đô Nga bất ngờ xuất hiện hàng loạt máy bay không người lái (UAV) của Ukraine. Những tiếng nổ vang lên liên hồi khiến cư dân thành phố không khỏi giật mình.
Trên một tuyến cao tốc đông đúc ở ngoại ô, các binh sĩ Nga mang theo hệ thống phòng không vác vai đứng bên lề đường, liên tục khai hỏa lên bầu trời đêm. Xe cộ dân sự vẫn thận trọng lưu thông ngay bên cạnh. Ở một khu chợ khác, người dân hoảng hốt chạy tìm nơi trú ẩn khi một chiếc UAV bị bắn hạ lao xuống mặt đất.
UAV Ukraine tấn công Moscow. Nguồn: CNN
Đáng lo ngại hơn cả là đoạn video ghi lại cảnh một tên lửa phòng không Nga dường như bắn trượt mục tiêu, lao thẳng vào bể chứa dầu ở ngoại ô. Vụ nổ tạo ra cột khói hình nấm khổng lồ, thổi tung phần mái bể chứa lên không trung.
Theo Markus Schiller, chuyên gia cấp cao tại Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI), sự việc này giống như một pha "bàn phản lưới nhà" đầy bất ngờ.
UAV - vũ khí thay đổi cuộc chơi
Những hình ảnh được CNN xác minh cho thấy một thực tế mà Moscow từ lâu không muốn thừa nhận. Các cuộc tấn công bằng UAV Ukraine đang khiến hệ thống phòng không Nga phải chống đỡ trong trạng thái ngày càng kiệt sức.
Nhưng Moscow không phải là mục tiêu cuối cùng. Các vụ nổ tại thủ đô chỉ là phần nổi trên mặt nước của một chiến dịch quy mô lớn hơn rất nhiều.
Tại mặt trận phía nam, các UAV tầm trung liên tục tấn công cầu đường, tàu hỏa, xe bồn nhiên liệu và các tuyến vận tải quân sự. Mục tiêu rõ ràng: làm tê liệt khả năng tiếp tế cho quân đội Nga.
Lá chắn phòng không Nga đang bị kéo căng
Từ đầu cuộc chiến, Nga sở hữu một trong những mạng lưới phòng không lớn nhất thế giới. Các tổ hợp S-300, S-400 cùng hệ thống Pantsir được triển khai để bảo vệ các thành phố lớn, căn cứ quân sự và cơ sở hạ tầng trọng yếu.
Tuy nhiên, chiến lược UAV của Ukraine đã tạo ra một bài toán mà những hệ thống này không được thiết kế để giải quyết. Trong giai đoạn đầu, phần lớn năng lực phòng không tập trung gần biên giới Ukraine và trên các chiến tuyến.
Khi các cuộc tập kích bằng UAV ngày càng mở rộng phạm vi, từ nhà máy lọc dầu cho tới những mục tiêu nằm sâu trong lãnh thổ Nga, Moscow buộc phải rải lực lượng để bảo vệ thêm nhiều địa điểm. Hệ quả là mạng lưới phòng không phải trải rộng hơn, trong khi số mục tiêu cần che chắn lại tăng lên không ngừng.
Một binh sĩ Ukraine chuẩn bị điều khiển UAV bay qua các vị trí của quân đội Nga gần tiền tuyến ở vùng Donetsk. Ảnh: Reuters
Theo các nguồn tin quân sự Ukraine, Kiev cũng nhắm vào chính các thành phần cấu thành lá chắn phòng không Nga. Mục tiêu bao gồm radar, sở chỉ huy và các bệ phóng tên lửa. Lực lượng vũ trang Ukraine tuyên bố đã phá hủy 166 hệ thống phòng không Nga kể từ đầu năm. Con số này là hơn 1.432 hệ thống kể từ khi chiến tranh toàn diện bắt đầu năm 2022.
Thomas Withington, chuyên gia thuộc Viện Nghiên cứu Quân sự Hoàng gia Anh (RUSI), chỉ ra vấn đề cốt lõi. Phần lớn các tổ hợp phòng không Nga được thiết kế để chống máy bay chiến đấu, tên lửa hành trình hoặc tên lửa đạn đạo. UAV lại là một loại mục tiêu hoàn toàn khác.
Chúng nhỏ hơn, bay thấp hơn và khó theo dõi hơn. "Hệ thống phòng không của Nga đơn giản là không đáp ứng được yêu cầu", ông nhận định với CNN.
Theo chuyên gia này, việc radar phát hiện được vật thể chỉ là bước đầu tiên. Khó khăn hơn nhiều là duy trì dấu vết đủ chính xác để khóa mục tiêu và dẫn đường cho tên lửa đánh chặn. Thách thức càng lớn hơn khi hàng chục hoặc hàng trăm UAV cùng xuất hiện từ nhiều hướng.
"Xét về tần suất và mức độ nghiêm trọng của các cuộc tấn công từ Ukraine nhằm vào Nga, tất cả các lựa chọn dành cho Nga đều tồi tệ", Withington kết luận.
Cuộc chiến thật sự nằm ở phía sau chiến tuyến
Ukraine đang triển khai ngày càng nhiều UAV tầm trung có khả năng hoạt động sâu từ 50 km đến 300 km phía sau chiến tuyến. Khác với UAV FPV thường dùng để tấn công xe tăng hay bộ binh, các loại UAV này có nhiệm vụ hoàn toàn khác.
Chúng săn lùng xe bồn nhiên liệu, xe tải quân sự và các đoàn tàu vận tải. Chúng tấn công cầu đường, cảng biển và các tuyến tiếp tế. Nói cách khác, mục tiêu của chúng là những thứ giúp quân đội Nga tiếp tục chiến đấu.
Theo dữ liệu từ nhà phân tích nguồn mở Clément Molin và nhóm Geoconfirmed, khoảng 150 cuộc tấn công nhằm vào xe tải, xe bồn và phương tiện hậu cần Nga đã được xác nhận kể từ đầu tháng 5. Con số thực tế có thể còn lớn hơn.
Điều đáng chú ý là phần lớn các cuộc tấn công tập trung tại miền Nam Ukraine và các tuyến đường kết nối Crimea với vùng lãnh thổ do Nga kiểm soát. Theo Lực lượng Hệ thống Không người lái Ukraine, số lượng nhiệm vụ tấn công tầm trung đã tăng gấp 28 lần trong vòng một năm.
Mục tiêu của chiến dịch là làm suy yếu khả năng tiếp tế, tạo ra những vấn đề hậu cần khó khắc phục và mở đường cho các cuộc tấn công sâu hơn trong tương lai.
Ngày 10/6, các nhân viên cứu hỏa dập tắt đám cháy tại một bảo tàng ở Sevastopol, Crimea - nơi đặt căn cứ hải quân lớn của Nga. Ảnh: Reuters
Crimea trở thành điểm nóng chiến lược
Trong chiến lược mới của Ukraine, Crimea nổi lên như mục tiêu đặc biệt quan trọng. Từ năm 2014 đến nay, bán đảo này không chỉ mang ý nghĩa chính trị với Moscow mà còn là trung tâm hậu cần trọng yếu cho các chiến dịch quân sự ở miền Nam Ukraine.
Nhiều cuộc tấn công gần đây tập trung vào các tuyến giao thông nối Crimea với phần lãnh thổ còn lại do Nga kiểm soát. Một trong những mục tiêu nổi bật là cầu Chonhar.
Cây cầu này không nổi tiếng bằng cầu Kerch nhưng lại là mắt xích quan trọng trong mạng lưới vận tải quân sự. Ukraine đã nhiều lần tập kích cầu Chonhar. Chính quyền do Nga bổ nhiệm tại Kherson thừa nhận giao thông bị gián đoạn và phải sử dụng cầu phao tạm thời để thay thế.
Theo Robert Brovdi, chỉ huy Lực lượng Hệ thống Không người lái Ukraine, lưu lượng hàng hóa qua Chonhar đã giảm tới 71% chỉ trong hai tuần. Do đó, Ukraine không nhất thiết phải phá hủy hoàn toàn một cây cầu. Chỉ cần khiến việc sử dụng trở nên nguy hiểm và kém hiệu quả hơn, tác động lên hệ thống hậu cần đã rất lớn.
Khi các đoàn xe phải đổi hướng, thời gian vận chuyển tăng lên. Khi các tuyến đường thay thế xuất hiện, chúng lại trở thành mục tiêu mới. Sau khi cầu Chonhar bị gián đoạn, các đoàn xe Nga chuyển sang tuyến đi qua Armiansk. Nhưng khu vực này cũng nhanh chóng nằm trong tầm tấn công của UAV Ukraine.
Clément Molin nhận định Ukraine hiện đã có khả năng tiến hành một chiến dịch UAV quy mô lớn nhằm cắt đứt Crimea khỏi các tuyến tiếp tế chính. Các hình ảnh định vị địa lý cho thấy ngày càng nhiều xe tải và xe bồn bị phá hủy trên tuyến nối Crimea với Melitopol.
Mick Ryan, cựu tướng quân đội Australia, cho rằng UAV Ukraine đã giành được quyền kiểm soát trên không đối với ba tuyến cao tốc ven biển dẫn tới Crimea. Đây không phải quyền kiểm soát theo nghĩa truyền thống. Nó có nghĩa bất kỳ đoàn xe quân sự nào di chuyển trên các tuyến đường đó đều phải đối mặt với nguy cơ bị tấn công.
Một blogger quân sự Nga mô tả tình hình bằng những lời lẽ đáng chú ý: "Các xe bồn chở xăng và xe tải thường xuyên bị đốt cháy. Từng tuyến đường một, các liên kết nối bán đảo với đất liền đang bị cắt đứt."
Định hình lại cuộc chiến
Nga vẫn giữ nhiều lợi thế về quân số, pháo binh và nguồn lực. Nhưng những gì đang diễn ra cho thấy UAV đã vượt xa vai trò của một loại vũ khí hỗ trợ đơn thuần. Chúng đang được sử dụng để gây áp lực lên hệ thống phòng không, làm tiêu hao nguồn lực phòng thủ, tấn công hậu cần và mở rộng chiến trường sâu vào phía sau tiền tuyến.
Có thể thấy, cuộc chiến Nga - Ukraine không còn được quyết định chỉ ở các chiến hào ngoài mặt trận. Cuộc đối đầu đang ngày càng được định hình bởi những chiếc máy bay không người lái hoạt động âm thầm, kiên trì và chính xác ở hàng trăm km phía sau chiến tuyến. Và cán cân quyền lực trên chiến trường, dù chậm rãi, đang từng bước có sự thay đổi.
Vũ Bình Minh - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Ý kiến bạn đọc