Các dữ kiện chính như việc Nhật Bản đặt mua 400 Tomahawk, xu hướng tăng năng lực phản công, và nội dung Sách trắng Quốc phòng 2025/2026 đều được các nguồn báo chí và tài liệu tiếng Đức ghi nhận
Một bước ngoặt an ninh
Trong nhiều năm, chính sách quốc phòng của Nhật Bản bị giới hạn mạnh bởi Hiến pháp hòa bình và cách hiểu truyền thống rằng nước này chủ yếu chỉ được phép phòng vệ. Tuy nhiên, các tài liệu quốc phòng gần đây cho thấy Tokyo đang chuyển sang cách tiếp cận chủ động hơn, nhấn mạnh tới khả năng phản công và phòng thủ chiều sâu trước các mối đe dọa từ Trung Quốc, Triều Tiên và Nga.
Sách trắng Quốc phòng 2025 của Nhật Bản mô tả môi trường an ninh hiện nay là phức tạp và nghiêm trọng nhất trong thời kỳ hậu chiến, đồng thời nêu rõ Trung Quốc là thách thức chiến lược lớn nhất và chưa từng có đối với Nhật Bản. Triều Tiên được đánh giá là mối đe dọa “nghiêm trọng và cấp bách hơn bao giờ hết”, còn hoạt động quân sự của Nga tiếp tục là một yếu tố gây bất ổn trong khu vực.
400 Tomahawk và năng lực phản công
Một trong những thay đổi gây chú ý nhất là việc Nhật Bản mua 400 tên lửa hành trình Tomahawk của Mỹ. Theo các nguồn tiếng Đức, thỏa thuận này được ký từ đầu năm 2024 và thuộc gói tăng cường năng lực quân sự nhằm đáp lại các rủi ro an ninh gia tăng ở khu vực.
Tomahawk là loại tên lửa hành trình tầm xa có thể phóng từ tàu chiến và được xem là một phần của năng lực phản công, tức khả năng đánh vào căn cứ hoặc cơ sở quân sự của đối phương trong trường hợp bị đe dọa hoặc bị tấn công. Cùng với đó, Mỹ cũng đã phê duyệt việc bán JASSM-ER cho Nhật Bản, mở thêm lựa chọn tấn công tầm xa có độ chính xác cao.
Điều này có ý nghĩa chiến lược rất lớn: Nhật Bản không còn chỉ dựa vào lá chắn phòng thủ, mà đang tạo ra năng lực có thể làm thay đổi tính toán của đối phương ngay từ giai đoạn trước xung đột. Theo một số bài viết tiếng Đức, đây là sự dịch chuyển rõ rệt khỏi thế phòng thủ thuần túy của Tokyo.
Sách trắng cứng rắn hơn
Sách trắng Quốc phòng 2025 cũng cho thấy Nhật Bản đang nhìn chiến tranh hiện đại theo cách thực tế hơn nhiều, bao gồm cả tác chiến bằng drone giá rẻ, chiến tranh tiêu hao và các cuộc xung đột kéo dài. Đây là điểm đáng chú ý vì Tokyo từng chủ yếu tập trung vào công nghệ cao, tên lửa phòng không, hải quân và bảo vệ đảo xa.
Các tài liệu quốc phòng Nhật Bản và các phân tích từ nguồn tiếng Đức cho thấy chính phủ nước này muốn tăng đầu tư cho tên lửa, drone và hệ thống phòng thủ nhiều lớp. Từ đó có thể thấy Nhật Bản đang chuẩn bị cho một môi trường mà chiến tranh không còn chỉ là va chạm công nghệ cao, mà còn là cuộc cạnh tranh tiêu hao lâu dài, nơi số lượng và khả năng sống sót cũng quan trọng như độ chính xác.
Trung Quốc lo ngại điều gì
Về mặt chiến lược, giới phân tích cho rằng Bắc Kinh nhìn sự thay đổi của Nhật Bản với mức độ cảnh giác cao. Lý do đầu tiên là yếu tố quân sự: một Nhật Bản có tên lửa tầm xa và khả năng phối hợp sâu hơn với Mỹ sẽ làm tăng đáng kể rủi ro đối với bất kỳ kế hoạch quân sự nào nhằm vào quần đảo Nhật Bản hoặc khu vực gần Đài Loan.
Lý do thứ hai là yếu tố khu vực. Trung Quốc vốn theo đuổi chiến lược mở rộng hiện diện quân sự quanh Đài Loan và trên Biển Hoa Đông, nhưng sự tăng cường năng lực của Nhật Bản khiến không gian hành động đó trở nên phức tạp hơn. Các động thái như hợp tác quốc phòng Nhật–Hàn, chuyển giao khí tài cho các đối tác khu vực và liên kết với Mỹ đều góp phần siết chặt vòng răn đe quanh Trung Quốc.
Lý do thứ ba là ký ức lịch sử. Trong quan hệ Trung–Nhật, di sản chiến tranh thế kỷ 20 vẫn là một nhân tố chính trị và tâm lý rất mạnh, khiến bất kỳ bước đi tái vũ trang nào của Tokyo cũng dễ bị Bắc Kinh diễn giải theo hướng nhạy cảm. Điều đó khiến phản ứng của Trung Quốc không chỉ là phản ứng quân sự, mà còn là phản ứng trong dư luận và diễn ngôn trong nước.
Không chỉ một mình
Sự thay đổi của Nhật Bản không diễn ra đơn lẻ mà nằm trong một mạng lưới rộng hơn của khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Các nước như Philippines, Hàn Quốc, Ấn Độ và Mỹ đều đang tăng cường hợp tác an ninh theo những cách khác nhau, tạo ra một cấu trúc răn đe chồng lớp quanh Trung Quốc.
Ở cấp độ chiến lược, điều này không nhất thiết là một liên minh tấn công, mà là một vòng cung răn đe nhằm hạn chế hành động đơn phương và buộc các bên phải cân nhắc cái giá của leo thang. Vì vậy, Nhật Bản tái vũ trang không chỉ là câu chuyện nội bộ của Tokyo, mà là một phần của sự tái cấu trúc an ninh lớn hơn trong toàn khu vực.
Nhật Bản đang chuyển từ trạng thái “chỉ phòng thủ” sang một cấu hình an ninh linh hoạt và chủ động hơn, với Tomahawk, JASSM-ER, drone và năng lực phản công là những mảnh ghép quan trọng. Sách trắng Quốc phòng 2025 cho thấy Tokyo coi môi trường an ninh hiện nay là nghiêm trọng nhất kể từ sau Thế chiến II, và đó là lý do họ thay đổi rất nhanh.
Nói ngắn gọn, “con sư tử ngủ yên” của Đông Á chưa hẳn đã thức dậy hoàn toàn, nhưng nó đã đứng lên, và cả khu vực đang phải điều chỉnh lại cách nhìn về Nhật Bản.
Phạm Hương - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
- Báo điện tử tại Đức từ năm 1995 -
TIN NHANH | THỰC TẾ | TỪ NƯỚC ĐỨC
Ý kiến bạn đọc