Ukraine đẩy mạnh các đòn tập kích bằng UAV tầm xa, đánh trúng nhiều nhà máy lọc dầu và cơ sở quân sự sâu trong lãnh thổ Nga, gây sức ép lớn lên hệ thống phòng không và chuỗi hậu cần của Moscow.
Khói đen bốc lên từ khu vực nhà máy lọc dầu Moscow của Gazprom Neft sau một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine, như được nhìn thấy từ một trung tâm mua sắm hôm 18/6. Ảnh: AFP.
Những chiếc UAV tầm xa của Ukraine đang ngày càng xuyên thủng hệ thống phòng không Nga với tần suất lớn hơn, đánh trúng các nhà máy lọc dầu, cảng biển, cơ sở công nghiệp quốc phòng và thậm chí cả các trận địa phòng không. Chiến dịch leo thang này không chỉ làm gia tăng sức ép quân sự mà còn khiến thị trường nhiên liệu Nga chịu tác động rõ rệt.
Ông Denys Shtylerman, trưởng nhóm thiết kế của Fire Point – một trong những nhà sản xuất UAV quân sự lớn nhất Ukraine – cho biết ông bất ngờ khi chứng kiến số lượng lớn UAV của công ty mình vượt qua lưới phòng không Nga trong cuộc tấn công vào một nhà máy lọc dầu ở ngoại ô Moscow tuần trước. Hình ảnh ghi lại cho thấy các UAV liên tiếp lao xuống mục tiêu, tạo nên những cột khói đen khổng lồ bao phủ bầu trời thủ đô Nga.
"Chúng tôi chỉ đơn giản triển khai một số lượng UAV rất lớn và chúng đã khiến hệ thống phòng không Nga bị quá tải", ông Shtylerman nói.
Một nhà máy lọc dầu ở Moscow đã bị trúng bom trong một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine tuần trước. Ảnh: AFP.
Nga đối mặt làn sóng UAV ngày càng lớn
Ukraine đang liên tục mở rộng quy mô các cuộc tập kích bằng UAV tầm xa nhằm vào các nhà máy lọc dầu, hạ tầng cảng biển, cơ sở công nghiệp quốc phòng cũng như chính các hệ thống phòng không của Nga.
Chiến dịch này đã buộc Nga phải áp dụng nhiều biện pháp hạn chế bán nhiên liệu tại một số khu vực, giá xăng tăng mạnh và người dân thường xuyên chứng kiến những cột khói đen bốc lên từ các cơ sở dầu khí nằm sâu trong lãnh thổ – những nơi từng được xem là cách rất xa chiến tuyến.
Ngày thứ Năm, Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết Ukraine tiếp tục tập kích hai nhà máy lọc dầu tại thành phố Ufa, cách tiền tuyến hơn 1.500 km.
Trong khi đó, các thành phố của Ukraine đã phải hứng chịu tên lửa và UAV Nga liên tục kể từ mùa thu năm 2022. Khi Moscow phát động chiến dịch oanh kích chiến lược, mục tiêu là phá hủy hạ tầng năng lượng, các cơ sở công nghiệp quốc phòng và làm suy giảm ý chí kháng chiến của Kiev. Từ năm ngoái đến nay, các đợt tập kích của Nga đã khiến thương vong dân thường tại Kiev và nhiều thành phố khác gia tăng đáng kể.
Để đáp trả, Ukraine suốt hơn hai năm qua tập trung đánh vào hạ tầng dầu mỏ của Nga nhằm gây tổn thất kinh tế, làm suy yếu nguồn thu ngân sách cũng như chuỗi hậu cần quân sự. Tuy nhiên, năng lực tấn công tầm xa hạn chế từng khiến hiệu quả của các chiến dịch này chưa đạt kỳ vọng.
Một hệ thống phòng không của Nga tại vùng Kherson do Nga kiểm soát. Ảnh: Reuters.
UAV Ukraine ngày càng nguy hiểm
Năm nay, Ukraine đã nâng mạnh năng lực sản xuất UAV tầm xa và đồng thời đưa thêm các tên lửa hành trình do trong nước phát triển vào biên chế.
Theo ước tính của các chuyên gia, kể từ tháng 3, hơn hai chục cuộc tập kích đã khiến khoảng 20% công suất lọc dầu của Nga bị gián đoạn.
Ông Michael Kofman, chuyên gia quân sự tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế, nhận định các đòn đánh của Ukraine hiệu quả hơn trước nhờ công nghệ UAV được cải thiện và khả năng triển khai các đợt tấn công quy mô lớn.
Ông cho rằng chính diện tích lãnh thổ quá rộng của Nga – vốn từng được coi là lợi thế phòng thủ – giờ đây lại trở thành điểm yếu.
"Hệ thống phòng không Nga phải bảo vệ cả chiến tuyến dài khoảng 1.200 km, đồng thời bao phủ một lãnh thổ khổng lồ với vô số cơ sở hạ tầng phân tán," ông Kofman nói.
Theo số liệu Bộ Quốc phòng Nga công bố, lực lượng này tuyên bố đã bắn hạ 8.849 UAV Ukraine trong tháng 5 năm nay, tăng mạnh so với 3.676 chiếc hồi tháng 1 và 2.504 chiếc cùng kỳ năm ngoái.
Các số liệu này bao gồm cả UAV bị bắn hạ trên lãnh thổ Nga và bán đảo Crimea do Nga kiểm soát. Dù nhiều chuyên gia cho rằng Moscow thường phóng đại số lượng UAV bị đánh chặn, nhưng chính những con số này cũng cho thấy quy mô các cuộc tập kích đang tăng rất nhanh.
Theo công ty tình báo quốc phòng Janes, khoảng 35% số vụ tấn công thành công được xác minh của Ukraine vào lãnh thổ Nga trong năm nay diễn ra riêng trong tháng 6. Janes nhận định mục tiêu của Kiev là gây tổn hại nền kinh tế Nga cũng như làm suy giảm hình ảnh của Tổng thống Vladimir Putin với vai trò người bảo vệ đất nước.
Tuần trước, một nhà máy điện ở thành phố cảng Sevastopol thuộc Crimea đã bị máy bay không người lái của Ukraine tấn công. Ảnh: Reuters.
Chiến thuật "bão hòa" phòng không
Ông Shtylerman cho biết UAV và tên lửa của Fire Point hiện tham gia từ 8–10 nhiệm vụ mỗi ngày nhằm vào lãnh thổ Nga và các vùng Ukraine do Moscow kiểm soát.
Ukraine đang áp dụng chính chiến thuật mà Nga từng sử dụng trước đây: tung số lượng lớn UAV cùng lúc để làm quá tải hệ thống phòng không.
Ông Valery Romanenko, cựu sĩ quan phòng không Ukraine, cho biết một tổ hợp phòng không Pantsir của Nga chỉ có thể xử lý tối đa bốn mục tiêu cùng lúc.
Những UAV đầu tiên trong mỗi đợt tập kích còn đóng vai trò "trinh sát", buộc phòng không Nga phải khai hỏa để lộ vị trí, từ đó mở đường cho các UAV tiếp theo xuyên qua.
Trong khi Nga từ lâu nổi tiếng với năng lực gây nhiễu điện tử, nước này vẫn chưa xây dựng được mạng lưới chống UAV đa tầng như Ukraine đã phát triển trong quá trình chiến tranh.
Ông Douglas Barrie, chuyên gia hàng không quân sự thuộc Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS), nhận định hệ thống phòng không Nga vốn được tối ưu để đối phó máy bay có người lái, tên lửa hành trình và tên lửa đạn đạo, còn UAV cảm tử là mục tiêu hoàn toàn khác và khó xử lý hơn nhiều.
Trên mạng xã hội gần đây xuất hiện nhiều đoạn video ghi lại cảnh binh sĩ Nga dùng tên lửa vác vai khai hỏa ngay trên các tuyến đường đông phương tiện để chống UAV Ukraine, nhưng hiệu quả được cho là khá hạn chế.
Theo Tổng thống Zelensky, Nga hiện phải điều thêm nhiều tổ hợp phòng không về bảo vệ Moscow, cây cầu nối Crimea với đất liền Nga và khu dinh thự của Tổng thống Putin tại Valdai, khiến nhiều khu vực khác trở nên mỏng phòng thủ hơn.
Mới đây, thống đốc Crimea do Điện Kremlin bổ nhiệm đã đình chỉ việc bán nhiên liệu tư nhân. Ảnh: Reuters.
Ukraine tăng tốc sản xuất hàng triệu UAV
Bộ Quốc phòng Ukraine cho biết nước này dự kiến sản xuất hơn 7 triệu UAV trong năm nay, tăng mạnh so với hơn 2,2 triệu chiếc của năm 2024.
Phần lớn là UAV cỡ nhỏ phục vụ tiền tuyến, song năng lực sản xuất UAV tầm xa cũng tăng nhanh.
Fire Point đặt mục tiêu chế tạo khoảng 300 UAV FP-1 mỗi ngày, cao gấp khoảng tám lần năm ngoái. Theo công ty, FP-1 có tầm hoạt động lên tới gần 2.900 km. Tuy nhiên, muốn bay càng xa thì UAV càng phải mang nhiều nhiên liệu, khiến khối lượng đầu đạn bị giảm.
Đối với các mục tiêu tại Crimea, Ukraine chủ yếu sử dụng UAV tầm trung có tầm bay khoảng 480 km nhưng mang đầu đạn lớn hơn.
Ngoài UAV, Ukraine hiện còn triển khai tên lửa hành trình Neptune và Flamingo do Fire Point phát triển. So với UAV, tên lửa hành trình mang đầu đạn lớn hơn, có khả năng xuyên phá công sự và khó đánh chặn hơn.
Tuy nhiên, Ukraine vẫn chưa sở hữu tên lửa đạn đạo tầm xa – loại vũ khí mà Nga đang sử dụng với mật độ lớn để tập kích Kiev và nhiều thành phố khác.
Tổng thống Putin trong tuần này tuyên bố các cuộc tập kích của Ukraine chủ yếu nhằm mục đích tiến hành "chiến tranh tâm lý" và chia rẽ xã hội Nga.
Dẫu vậy, những đòn tấn công này đang làm gia tăng tâm lý lo ngại trong một bộ phận người dân Nga – những người trước đây hầu như không cảm nhận được tác động trực tiếp của cuộc chiến. Trên mạng xã hội, nhiều người bày tỏ sự bất ngờ trước việc chiến sự đã lan sâu vào lãnh thổ Nga, bất chấp việc các nền tảng trực tuyến vẫn bị giám sát chặt chẽ.
Sau Moscow, Crimea tiếp tục trở thành mặt trận gây áp lực chính trị lớn đối với Điện Kremlin.
Trong những tuần gần đây, Ukraine đã liên tục tập kích các bến phà, cầu đường và tuyến giao thông kết nối Crimea với phần lãnh thổ Nga cũng như các khu vực do Moscow kiểm soát ở miền nam Ukraine.
Chính quyền do Nga bổ nhiệm tại Crimea đã phải tạm dừng hoạt động bán nhiên liệu cho người dân, chỉ ưu tiên cung cấp cho các cơ quan thiết yếu. Nhiều đoạn video trên mạng xã hội cũng ghi lại cảnh khách du lịch vội vã rời khỏi các bãi biển khi còi báo động không kích vang lên.
Khi phạm vi tấn công ngày càng mở rộng, nhiều khu vực sâu trong lãnh thổ Nga cũng bắt đầu nằm trong tầm bắn của các UAV Ukraine.
"Siberia hiện vẫn là hậu phương của các bạn... nhưng chỉ là hiện tại," ông Robert Brovdi, Tư lệnh Lực lượng Hệ thống Không người lái Ukraine, tuyên bố.
Vũ Bình Minh - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo AFP/CNN/WSJ
Ý kiến bạn đọc