Sự sụp đổ của Venezuela và ranh giới mong manh giữa chính quyền với tội phạm

Mặc dù Maduro luôn nhân danh xã hội chủ nghĩa, nhưng thực tế ông đang nuôi dưỡng những băng đảng hung dữ nhất. Tại Venezuela, các giá trị dân chủ đã sụp đổ hoàn toàn và bị thay thế bằng bạo lực. Những lời rao giảng về công bằng xã hội chỉ là vỏ bọc cho một hệ thống tội phạm.

Nghịch lý của tài nguyên và sự suy yếu của dân chủ

Các quốc gia như Na Uy, Anh và Mỹ đã xây dựng được nền dân chủ vững mạnh trước khi trở thành cường quốc dầu mỏ. Ngược lại, những nước như Angola, Brunei, Nga và Venezuela lại chịu chế độ độc tài ngay từ khi phát hiện tài nguyên. Sự giàu có đến quá nhanh khiến dòng tiền đổ về dồi dào nhưng các chính quyền này lại không chấp nhận đổi mới.

Việc từ chối dân chủ hóa đã đẩy những quốc gia này vào ngõ cụt của sự độc tài, tham nhũng và gian lận. Những tệ nạn như trộm cắp và băng đảng tội phạm bắt đầu nảy nở, bóp nghẹt sự phát triển của quốc gia. Tại Venezuela, nền dân chủ vốn dĩ đã rất yếu kém ngay từ thời điểm ban đầu.

Khi nền kinh tế gặp khó khăn, sự ủng hộ dành cho các đảng chính trị truyền thống dần biến mất. Điều này vô tình tạo ra một khoảng trống quyền lực nguy hiểm trong hệ thống quản lý nhà nước. Khoảng trống này nhanh chóng bị lấp đầy bởi chủ nghĩa dân túy, chế độ độc tài và toàn trị.

Thậm chí, những tư tưởng xã hội chủ nghĩa cực đoan du nhập từ Cuba cũng bắt đầu bén rễ sâu tại đây. Sự kết hợp giữa quyền lực tuyệt đối và nguồn lợi nhuận khổng lồ từ tài nguyên đã tạo nên một cấu trúc chính trị biến dạng. Venezuela dần trượt dài trong những sai lầm mang tính hệ thống.

Sự trỗi dậy của Hugo Chavez và quyền lực từ dầu mỏ

Chính trị của Venezuela được ví như một nồi lẩu thập cẩm pha trộn đủ mọi loại học thuyết và chủ nghĩa. Hugo Chavez, người được coi là cha đẻ của nhà nước xã hội chủ nghĩa Venezuela, đã ra đời trong chính hoàn cảnh hỗn loạn này. Ông đã tận dụng sự bất mãn của tầng lớp nghèo khổ để vươn lên.

Chavez cùng với các nhà lãnh đạo độc tài khác đã leo lên đỉnh cao quyền lực nhờ sự tăng vọt của giá dầu đầu thế kỷ XXI. Nhờ nguồn lợi nhuận khổng lồ này, ông nhanh chóng xóa bỏ mọi cơ chế kiểm soát quyền lực chỉ trong vài năm. Toàn bộ bộ máy nhà nước bắt đầu xoay quanh ý chí của một cá nhân duy nhất.

Tuy nhiên, thời kỳ hoàng kim của giá dầu đã chính thức kết thúc vào năm 2014. Điều này khiến Chavez và những người kế nhiệm mất đi nguồn thu nhập chính để duy trì ảnh hưởng chính trị. Sự trung thành của các phe phái cũng bắt đầu lung lay khi dòng tiền không còn dồi dào.

Hệ quả tất yếu là Venezuela mất đi khả năng tiếp cận thị trường tín dụng quốc tế một cách nghiêm trọng. Đất nước bắt đầu phải gánh chịu những khoản nợ khổng lồ mà không có bất kỳ phương án chi trả nào khả thi. Sự sụp đổ về tài chính bắt đầu kéo theo sự sụp đổ về xã hội.

Cuộc khủng hoảng kinh tế và hệ lụy của nợ nần

Hoa Kỳ thực hiện các biện pháp cứng rắn đối với Venezuela và truy tố Maduro.

Venezuela rơi vào một tình huống chính trị điển hình của các chế độ độc tài sở hữu dầu mỏ. Một tầng lớp đầu sỏ tham lam và bóc lột đã hình thành, đẩy đất nước vào tình trạng siêu lạm phát. Tỷ lệ lạm phát có lúc lên tới một triệu phần trăm mỗi năm, khiến đồng nội tệ trở nên vô giá trị.

Hoàn cảnh của người dân trở nên vô cùng cùng cực khi các nhu yếu phẩm cơ bản cũng trở nên khan hiếm. Theo thống kê, có hơn 10% dân số đã phải bỏ xứ để trốn ra nước ngoài tìm đường sống. Làn sóng di cư này đã tạo ra một cuộc khủng hoảng nhân đạo lớn trong khu vực.

Bên cạnh đó, tình trạng bạo lực, đàn áp và bắt bớ diễn ra thường xuyên nhằm bảo vệ lợi ích của phe cầm quyền. Những người dân biểu tình phản đối chế độ thường phải đối mặt với cảnh tù đày hoặc bị tra tấn tàn bạo. Tiếng nói đối lập gần như bị dập tắt hoàn toàn bởi lực lượng an ninh.

Liên minh giữa bộ máy chính quyền và tội phạm

Làn sóng biểu tình và những cuộc đụng độ dữ dội xảy ra tại thủ đô Caracas.

Các băng đảng tội phạm tại Venezuela đang ngày càng gia tăng về số lượng và mức độ hung hãn. Những nhóm này cấu kết chặt chẽ với chính quyền để thực hiện các hoạt động bất hợp pháp xuyên quốc gia. Chúng trực tiếp sử dụng các kênh chính thống của nhà nước để vận hành thế giới ngầm.

Chính quyền coi đây là nguồn lợi nhuận riêng dành cho những quan chức và cá nhân thân cận với chế độ. Tình trạng tham nhũng đã đạt đến mức độ chưa từng thấy trong lịch sử của quốc gia Nam Mỹ này. Một tầng lớp viên chức đã ngang nhiên biển thủ công quỹ để làm giàu bất chính.

Thực trạng này dẫn đến những hệ quả pháp lý quốc tế nghiêm trọng:

• Các tòa án liên bang Mỹ đã truy tố nhiều doanh nhân Venezuela có quan hệ mật thiết với chính quyền.
• Những đối tượng này bị cáo buộc phạm tội rửa tiền và buôn bán ma túy quy mô quốc tế.
• Vùng đông nam Venezuela hiện đã trở thành lãnh địa của các nhóm đầu sỏ khai thác tài nguyên lậu.
• Sự hỗn loạn này tạo điều kiện cho các tổ chức tội phạm kiểm soát hoàn toàn các mỏ khoáng sản quý giá.

Cuộc sống tuyệt vọng của người dân dưới sự bảo kê của quân đội

Người dân Venezuela hiện đang sống trong sự tuyệt vọng cùng cực khi mất đi mọi sự bảo vệ từ pháp luật. Nhiều người đã phải rời bỏ thành phố để chui vào các hầm mỏ khai thác tài nguyên thủ công. Tại đây, họ phải chịu sự cai trị khắc nghiệt và bị bóc lột bởi các băng đảng vũ trang.

Điều đáng nói là các hoạt động phi pháp này đều diễn ra dưới sự bảo kê trực tiếp của lực lượng quân đội. Trên khắp đất nước, các băng đảng hợp tác chặt chẽ với lực lượng an ninh và chính quyền địa phương. Chúng cùng nhau điều hành những đường dây tống tiền và kiểm soát mọi hoạt động kinh tế.

Thậm chí, văn phòng của các cơ quan quan trọng như bộ tài chính hay ngân hàng trung ương cũng bị tha hóa. Những nơi này đã trở thành phòng thí nghiệm để tạo ra các loại tội phạm tài chính mới và tinh vi hơn. Người dân không còn biết tin cậy vào bất kỳ tổ chức công quyền nào.

Sự can thiệp quốc tế và bộ mặt thật của chế độ

Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro và người đồng cấp Nga trong một cuộc gặp gỡ chính thức.

Nicolas Maduro thường xuyên tuyên bố hợp tác chặt chẽ với Nga, biến Venezuela thành một chiến trường quân sự đầy thách thức. Ngoài ra, các quốc gia như Trung Quốc, Cuba, Iran và Thổ Nhĩ Kỳ cũng đóng vai trò hỗ trợ cho chế độ. Sự ủng hộ này giúp Maduro đứng vững trước các áp lực trừng phạt từ phương Tây.

Mọi nguồn tài nguyên quốc gia đều bị khai thác tàn nhẫn để phục vụ lợi ích riêng của một nhóm thiểu số cầm quyền. Có thể khẳng định rằng, tại Venezuela hôm nay, ranh giới giữa chính quyền và tội phạm đã không còn tồn tại. Bộ máy nhà nước và các băng đảng tội phạm giờ đây đã hòa quyện làm một.

Phạm Hương - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC

---