Điều hòa rất hiếm ở châu Âu (Ảnh: Weather).
80% hộ gia đình châu Âu không có điều hòa
Trong khi đó, điều hòa không khí là thứ rất hiếm hoi trong các ngôi nhà ở châu Âu. Nhiều cư dân phải chống chọi với cái nóng thiêu đốt bằng sự trợ giúp của quạt điện, túi đá và tắm nước lạnh.
Châu Âu chưa từng tiếp cận cái nóng theo cách giống nước Mỹ, nơi vốn có lịch sử nóng nực hơn. Trong khi gần 90% số hộ gia đình ở Mỹ có điều hòa nhiệt độ, thì con số này ở châu Âu chỉ khoảng 20%.
Khi biến đổi khí hậu dẫn đến các đợt nắng nóng kéo dài và nghiêm trọng hơn, vốn xuất hiện ngày càng sớm, một số người đang đặt câu hỏi tại sao các quốc gia châu Âu giàu có lại dường như miễn cưỡng trong việc áp dụng điều hòa không khí, đặc biệt là khi cái nóng đang gây ra số ca tử vong ngày một tăng cao.
Một phần lớn nguyên nhân là do nhiều quốc gia châu Âu trong lịch sử ít có nhu cầu làm mát, đặc biệt là ở phía bắc. Các đợt nắng nóng vẫn luôn xảy ra nhưng hiếm khi đạt đến mức nhiệt độ cao kéo dài như hiện nay.
“Tại châu Âu, chúng tôi đơn giản là không có truyền thống dùng điều hòa bởi vì cho đến thời gian tương đối gần đây, nó chưa phải là một nhu cầu lớn”, Brian Motherway, người đứng đầu Văn phòng Hiệu quả Năng lượng và Chuyển dịch Toàn diện tại Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), cho biết.
Điều này có nghĩa là điều hòa nhiệt độ theo truyền thống được coi là một thứ xa xỉ hơn là một nhu cầu thiết yếu, đặc biệt là khi việc lắp đặt và vận hành nó có thể rất tốn kém. Chi phí năng lượng ở nhiều nước châu Âu cao hơn ở Mỹ, trong khi thu nhập có xu hướng thấp hơn.
Chi phí để chạy một điều hòa có thể vẫn vượt quá khả năng chi trả của nhiều người dân châu Âu.
Tiếp đến là yếu tố kiến trúc. Một số tòa nhà ở các quốc gia Nam Âu nóng hơn được xây dựng để thích ứng với cái nóng. Chúng có tường dày, cửa sổ nhỏ để ngăn ánh nắng chiếu trực tiếp vào bên trong và được thiết kế để tối đa hóa luồng không khí lưu thông. Điều này đã giúp giữ cho chúng mát hơn và giảm bớt nhu cầu đối với việc làm mát nhân tạo.
Tuy nhiên, ở các khu vực khác của châu Âu, các ngôi nhà lại không được thiết kế để tính đến cái nóng.
“Chúng tôi chưa từng có thói quen nghĩ về việc làm thế nào để giữ mát vào mùa hè. Đây thực sự là một hiện tượng tương đối gần đây”, ông Motherway nói.
Các tòa nhà trên lục địa này có xu hướng cổ hơn, được xây dựng trước khi công nghệ điều hòa không khí trở nên phổ biến. Tại Anh, nơi vừa trải qua tháng 6 nóng nhất trong lịch sử từng được ghi nhận, cứ 6 ngôi nhà thì có một căn được xây dựng từ trước năm 1900. Việc trang bị hệ thống làm mát trung tâm cho những ngôi nhà cổ có thể khó khăn hơn.
Đôi khi một vấn đề lớn hơn lại là thủ tục hành chính. Richard Salmon, giám đốc của Công ty Điều hòa Không khí, có trụ sở tại Anh, chia sẻ các cơ quan chức năng của Anh thường sẽ từ chối các đơn xin lắp đặt điều hòa “trên cơ sở diện mạo thẩm mỹ bên ngoài của cục nóng điều hòa, đặc biệt là ở các khu vực bảo tồn hoặc trên các tòa nhà được xếp hạng di sản”.
Ngoài ra, ở khía cạnh chính sách, châu Âu đã cam kết trở nên “trung hòa khí hậu” vào năm 2050 và sự gia tăng đột biến của các máy điều hòa nhiệt độ sẽ khiến các cam kết về khí hậu càng trở nên khó đạt được hơn.
Điều hòa không chỉ là những cỗ máy ngốn năng lượng, mà chúng còn đẩy hơi nóng ra bên ngoài. Một nghiên cứu xem xét việc sử dụng điều hòa ở Paris cho thấy chúng có thể làm tăng nhiệt độ bên ngoài khoảng từ 2°C đến 4°C. Tác động này đặc biệt nghiêm trọng ở các thành phố nhìn chung có mật độ dày đặc của châu Âu.
Một số quốc gia đã áp dụng các biện pháp nhằm giới hạn việc sử dụng điều hòa. Vào năm 2022, Tây Ban Nha đã đưa ra các quy định quy định rằng điều hòa tại các nơi công cộng không được đặt thấp hơn 27°C để tiết kiệm năng lượng.
Thay đổi tư duy
Châu Âu phải sử dụng điều hòa nhiều hơn khi nắng nóng ngày càng cực đoan (Ảnh: AFP).
Tuy nhiên, thái độ và những lo ngại xung quanh điều hòa nhiệt độ ở châu Âu đang thay đổi khi lục địa này trở thành một điểm nóng về khí hậu, với tốc độ ấm lên nhanh gấp đôi so với phần còn lại của thế giới.
Lục địa này đang phải đối mặt với một tình thế tiến thoái lưỡng nan: chấp nhận điều hòa không khí tiêu tốn nhiều năng lượng, cùng với những tác động tiêu cực đến khí hậu mà nó mang lại, hoặc tìm các cách thay thế để đối phó với một tương lai ngày càng nóng hơn.
“Ngôi nhà của chúng ta cần phải có khả năng chống chịu không chỉ với cái lạnh, mà còn với cái nóng ngày càng tàn khốc”, Yetunde Abdul, giám đốc tại Hội đồng Công trình Xanh Vương quốc Anh (UK Green Building Council), cho biết.
Đã có những dấu hiệu rõ ràng cho thấy việc tiếp nhận đang gia tăng ở châu Âu, cũng giống như ở nhiều nơi trên thế giới. Một báo cáo của IEA cho thấy số lượng máy điều hòa nhiệt độ tại EU có khả năng sẽ tăng lên mức 275 triệu chiếc vào năm 2050, cao hơn gấp đôi so với con số của năm 2019.
Ông Salmon của Công ty Điều hòa Không khí cho biết: “Trong 5 năm qua, các yêu cầu tư vấn từ hộ gia đình đã tăng hơn gấp 3 lần. Riêng đợt nắng nóng này đã đẩy mọi thứ tăng vọt trần… Mọi người đơn giản là không thể làm việc hay sinh hoạt khi họ đang bị thiêu đốt vào lúc 3 giờ sáng”.
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo, điều hòa có thể là một sự cứu vãn nhanh chóng khỏi nhiệt độ thiêu đốt, nhưng nó lại ngốn rất nhiều năng lượng, mà phần lớn trong số đó vẫn đến từ các nguồn nhiên liệu hóa thạch làm nóng hành tinh.
Việc sử dụng điều hòa chạy bằng nhiên liệu hóa thạch làm gia tăng ô nhiễm gây nóng hành tinh, từ đó lại làm tăng nhiệt độ, thúc đẩy “một vòng luẩn quẩn của việc biến đổi khí hậu ngày càng tồi tệ hơn”, Radhika Khosla, phó giáo sư tại Trường Doanh nghiệp và Môi trường Smith thuộc Đại học Oxford, cho biết.
Thực tế là tư duy xung quanh điều hòa chắc chắn sẽ thay đổi ở châu Âu khi nắng nóng cực đoan gia tăng. Thách thức sẽ là đảm bảo các quốc gia có những quy định nghiêm ngặt xung quanh hiệu suất của các hệ thống làm mát để giảm thiểu tác động tiềm tàng khổng lồ của chúng đối với khí hậu.
“Bởi vì mỗi chiếc điều hòa được bán ra ngày hôm nay sẽ khóa chặt lượng điện năng tiêu thụ và lượng khí thải trong vòng 1-2 thập niên tới. Vì vậy, điều quan trọng là chúng ta phải làm đúng ngay từ lần đầu tiên”, ông Motherway của IEA nói.
Ý kiến bạn đọc