Chính phủ Đức đang chuẩn bị một cuộc cải cách luật lao động nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp tuyển dụng và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨC
Dự thảo do Bộ trưởng Lao động Alexander Schweitzer, thuộc đảng Dân chủ Xã hội Đức (SPD), trình lên đề xuất nới lỏng quy định về hợp đồng có thời hạn, điều chỉnh cơ chế bảo vệ chống sa thải đối với nhóm thu nhập cao và mở rộng khả năng làm việc vào Chủ nhật trong một số ngành nghề.
Thay đổi đáng chú ý nhất là việc kéo dài thời hạn tối đa của hợp đồng lao động có thời hạn không cần nêu lý do khách quan (sachgrundlose Befristung) từ 2 năm lên 4 năm.
Theo dự thảo, doanh nghiệp có thể gia hạn loại hợp đồng này tối đa 6 lần, thay vì 3 lần như quy định hiện hành.
Hợp đồng có thời hạn dài hơn
Quy định mới dự kiến áp dụng cho các trường hợp tuyển dụng thuộc phạm vi luật mới đến hết ngày 31/12.
Điều này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến những người mới bước vào thị trường lao động, đặc biệt là người trẻ và người chuyển đổi ngành nghề.
Doanh nghiệp sẽ có thêm sự linh hoạt khi tuyển dụng trong giai đoạn kinh tế chưa ổn định. Tuy nhiên, người lao động có thể phải chờ lâu hơn để có được hợp đồng không xác định thời hạn (unbefristeter Arbeitsvertrag), hình thức được xem là ổn định hơn về thu nhập và kế hoạch cuộc sống.
Trong thực tế, hợp đồng có thời hạn thường được doanh nghiệp dùng để thử nghiệm năng lực nhân viên trước khi ký hợp đồng dài hạn.
Việc kéo dài thời hạn tối đa có thể giúp doanh nghiệp giảm áp lực ra quyết định tuyển dụng, nhưng cũng làm tăng nguy cơ người lao động phải làm việc liên tiếp dưới nhiều hợp đồng ngắn hạn.
Điều chỉnh bảo vệ chống sa thải
Dự thảo cũng đề xuất nới lỏng cơ chế bảo vệ chống sa thải đối với người lao động có thu nhập khoảng 180.000 euro mỗi năm trở lên. Trong những điều kiện luật định, doanh nghiệp có thể chấm dứt quan hệ lao động thông qua cơ chế bồi thường thay vì phải tiếp tục duy trì hợp đồng lao động.
Theo ước tính nêu trong dự thảo, chỉ khoảng 0,27% người lao động thuộc nhóm bị ảnh hưởng. Quy định này dự kiến có thời gian chuyển tiếp 15 tháng sau khi luật có hiệu lực.
Đây là nhóm lao động có thu nhập cao, thường làm việc ở các vị trí quản lý hoặc chuyên môn chuyên sâu.
Việc điều chỉnh có thể giúp doanh nghiệp linh hoạt hơn trong tái cơ cấu, nhưng cũng làm giảm một phần mức độ bảo hộ pháp lý cho nhóm này.
Làm việc vào Chủ nhật
Dự thảo đề xuất cho phép các tiệm bánh và cửa hàng bánh ngọt (Bäckereien und Konditoreien) bố trí nhân viên làm việc lâu hơn vào Chủ nhật và ngày lễ. Mục tiêu là phục vụ việc sản xuất và giao những sản phẩm cần bán trong ngày.
Các thư viện công cộng cũng có thể được sử dụng nhân viên tối đa 6 giờ vào Chủ nhật và ngày lễ. Đây là những ngoại lệ dành cho các hoạt động cụ thể, không phải đề xuất cho phép mọi doanh nghiệp tự do yêu cầu nhân viên làm việc vào Chủ nhật.
Ở Đức, quy định về giờ làm việc vào Chủ nhật và ngày lễ thường được xây dựng nhằm bảo vệ thời gian nghỉ ngơi của người lao động. Vì vậy, mỗi đề xuất mở rộng thời gian làm việc đều phải cân nhắc giữa nhu cầu phục vụ của ngành nghề và quyền nghỉ ngơi của nhân viên.
Tăng quyền tham gia của người lao động
Bên cạnh việc nới lỏng một số quy định, dự thảo còn hướng tới hạn chế tình trạng doanh nghiệp sử dụng hình thức công ty cổ phần châu Âu (SE) để né tránh quy định về sự tham gia của đại diện người lao động trong hội đồng giám sát.
Vấn đề này liên quan đến khoảng 480.000 người lao động. Hội đồng giám sát là cơ quan quan trọng trong mô hình quản trị doanh nghiệp của Đức, nơi đại diện người lao động có thể tham gia bàn luận và giám sát các quyết định của công ty.
Việc siết chặt quy định này có thể giúp bảo đảm quyền tham gia của người lao động trong các doanh nghiệp lớn. Đây cũng là điểm cho thấy dự thảo không chỉ tập trung vào việc giảm ràng buộc đối với doanh nghiệp, mà còn điều chỉnh một số cơ chế bảo vệ quyền lợi người lao động.
Doanh nghiệp và công đoàn bất đồng
Các tổ chức đại diện giới chủ đánh giá việc nới lỏng quy định là tín hiệu tích cực. Họ cho rằng thay đổi này có thể giúp doanh nghiệp giảm rủi ro khi tuyển dụng trong giai đoạn kinh tế khó khăn.
Ngược lại, đại diện công đoàn cảnh báo việc kéo dài hợp đồng có thời hạn sẽ làm gia tăng sự bất ổn cho người lao động. Nhóm bị ảnh hưởng nhiều nhất có thể là người trẻ, những người đang lập kế hoạch về nhà ở, tài chính cá nhân và gia đình.
Sự khác biệt này phản ánh bài toán cơ bản của cải cách: doanh nghiệp cần linh hoạt để tuyển dụng, trong khi người lao động cần sự ổn định để xây dựng kế hoạch dài hạn. Hiệu quả của luật sẽ phụ thuộc vào việc doanh nghiệp có thực sự tăng tuyển dụng hay không, và người lao động có được hưởng lợi từ những cơ hội việc làm mới hay không.
Bước tiếp theo
Dự kiến luật có thể bắt đầu có hiệu lực từ đầu năm 2027. Hiện văn bản vẫn đang trong quá trình thảo luận nội bộ chính phủ và dự kiến được đưa ra Nội các vào tháng 12, trước khi trình Quốc hội Liên bang.
Nếu được thông qua, những thay đổi này sẽ định hình lại cách doanh nghiệp Đức tuyển dụng và cách người lao động tiếp cận hợp đồng việc làm trong những năm tới.
Lê Hải Yến - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo: Tagesschau (ARD), Reuters và Handelsblatt
