Bộ Tài chính Liên bang Đức đang thúc đẩy dự thảo nhằm tăng hiệu quả phát hiện tài sản bất minh, dòng tiền bất hợp pháp và hoạt động rửa tiền. Trọng tâm của dự thảo là trao thêm công cụ cho hải quan trong những trường hợp tài sản có giá trị lớn nhưng nguồn gốc không được giải thích rõ ràng.
Theo nội dung dự thảo, hải quan có thể mở thủ tục hành chính để kiểm tra và tạm giữ tài sản nếu xuất hiện dấu hiệu đáng ngờ. Điểm đáng chú ý là việc này có thể được tiến hành ngay cả khi chưa có một vụ án hình sự cụ thể nào được khởi tố.
Mục tiêu của quy định không phải là kiểm tra đại trà tài sản thông thường của người dân.
Dự thảo nhắm vào những trường hợp có giá trị lớn, dấu hiệu bất thường rõ rệt và có cơ sở để nghi ngờ việc mua, nắm giữ hoặc kiểm soát tài sản không phù hợp với nguồn thu nhập hợp pháp.
Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨC
Những loại tài sản có thể bị xem xét
Dự thảo đặt ra các ngưỡng giá trị cụ thể. Đây là điều kiện quan trọng để tránh việc áp dụng tùy tiện đối với tài sản nhỏ hoặc tài sản sinh hoạt thông thường.
- Tài sản không thuộc diện phải đăng ký có giá trị trên 100.000 euro.
- Bất động sản, ô tô, tàu thuyền, máy bay hoặc các tài sản phải đăng ký khác có giá trị trên 50.000 euro.
- Nhiều tài sản có liên hệ chặt chẽ với nhau có thể được cộng gộp khi xác định tổng giá trị, chẳng hạn một bộ sưu tập trang sức, một nhóm xe hoặc nhiều tài sản cùng thuộc một cấu trúc sở hữu.
Cách tính gộp này nhằm xử lý các trường hợp tài sản bị chia nhỏ để né ngưỡng kiểm tra. Nếu nhiều tài sản có mối liên hệ rõ ràng về chủ sở hữu, cách sử dụng hoặc bối cảnh giao dịch, cơ quan chức năng có thể xem xét chúng như một tổng thể.
Hải quan không được tự ý tịch thu tài sản
Dự thảo không trao cho hải quan quyền tùy tiện thu giữ tài sản của người dân. Cơ quan chức năng phải có căn cứ cho thấy việc mua hoặc sở hữu tài sản bằng nguồn tiền hợp pháp là không hợp lý, thiếu thuyết phục hoặc không đáng tin cậy.
Nói cách khác, giá trị cao chưa đủ để tài sản bị xử lý. Phải có thêm dấu hiệu đáng ngờ.
Ví dụ, tài sản lớn không tương xứng với thu nhập đã biết, giấy tờ mua bán thiếu minh bạch, nguồn tiền không rõ ràng hoặc có liên hệ với những cấu trúc tài chính bất thường.
Việc tạm giữ trong thủ tục hành chính nhằm ngăn tài sản bị chuyển nhượng, che giấu hoặc đưa ra khỏi tầm kiểm soát trong thời gian xác minh. Đây là biện pháp bảo toàn, không đồng nghĩa với việc tài sản đã bị tịch thu vĩnh viễn.
Người liên quan có quyền giải trình
Người bị ảnh hưởng có quyền đưa ra giấy tờ và chứng cứ để chứng minh nguồn gốc hợp pháp của tài sản. Các tài liệu này có thể gồm hợp đồng mua bán, chứng từ thanh toán, giấy tờ thừa kế, hồ sơ thu nhập, tài liệu về hoạt động kinh doanh hoặc bằng chứng khác liên quan đến nguồn tiền.
Nếu người liên quan chứng minh được tài sản có nguồn gốc hợp pháp, tài sản phải được hoàn trả. Quy trình này đặt trách nhiệm kiểm tra lên cơ quan chức năng, đồng thời vẫn dành cơ hội giải trình cho người sở hữu hoặc người kiểm soát tài sản.
Điểm then chốt nằm ở tính hợp lý của hồ sơ. Một tài sản giá trị lớn cần có lời giải thích tương ứng về nguồn tiền, thời điểm mua, phương thức thanh toán và mối liên hệ giữa người sở hữu với tài sản đó.
Tòa án mới quyết định tịch thu vĩnh viễn
Hải quan không phải cơ quan có quyền tự mình quyết định việc tịch thu vĩnh viễn. Nếu muốn chuyển tài sản thành sở hữu của Liên bang, hải quan phải nộp đơn lên Tòa Hành chính.
Chỉ sau khi có phán quyết có hiệu lực pháp luật, tài sản mới có thể thuộc về Liên bang. Người bị ảnh hưởng vẫn có quyền sử dụng các biện pháp pháp lý, trong đó có quyền kháng cáo theo quy định.
Cơ chế này tạo ra một tầng kiểm soát tư pháp đối với quyền lực hành chính. Nó cũng giúp phân biệt rõ giữa việc tạm giữ để xác minh và việc tước quyền sở hữu vĩnh viễn.
Mục tiêu là đánh vào tài sản bất minh
Dự thảo Zollfinanzgerechtigkeitsgesetz phản ánh nỗ lực của Đức trong việc tăng sức ép lên các dòng tiền phi pháp. Rửa tiền và tài sản liên quan đến tội phạm có tổ chức thường không chỉ tồn tại dưới dạng tiền mặt, mà còn được chuyển thành bất động sản, xe sang, tàu thuyền, máy bay hoặc tài sản xa xỉ.
Vì vậy, việc tăng quyền cho hải quan được thiết kế như một công cụ bổ sung. Cơ quan chức năng có thể hành động sớm hơn trong những trường hợp có dấu hiệu bất thường, thay vì phải chờ một vụ án hình sự cụ thể mới được xử lý.
Tuy nhiên, dự thảo cũng đặt ra yêu cầu cân bằng.
Một mặt, nhà nước cần công cụ đủ mạnh để truy vết tài sản bất minh.
Mặt khác, quyền sở hữu hợp pháp của người dân vẫn phải được bảo vệ bằng thủ tục giải trình, kiểm soát của tòa án và quyền kháng cáo.
Nếu được thông qua, quy định mới sẽ mở rộng vai trò của hải quan Đức trong cuộc chiến chống rửa tiền và tội phạm có tổ chức. Nhưng quyền lực đó không phải tấm giấy phép để tịch thu tùy tiện. Mọi quyết định cuối cùng về tước đoạt tài sản vẫn phải đi qua tòa án, nơi các bên buộc phải đưa ra chứng cứ và chịu sự kiểm tra pháp lý chặt chẽ.
Nguyễn Cẩm Chi - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Ý kiến bạn đọc