Ba nhà sư Phật giáo khoác áo cà sa cam ngồi bên trong khoang máy bay quân sự. Tay các thầy cầm những chai nhựa đựng nước thánh, chậm rãi rưới xuống cánh đồng nứt nẻ phía dưới. Không phải cảnh quay trong một bộ phim, mà là cách Không quân Sri Lanka tìm cách đối phó với đợt hạn hán đang tàn phá đất nước.
Ba nhà sư Phật giáo bay lượn trên những vùng bị hạn hán ở Sri Lanka: “Hành động tượng trưng của lòng từ bi” Ảnh: AFP
Nghi lễ trên bầu trời
Trong suốt chuyến bay, các nhà sư thực hiện nghi lễ cầu mưa truyền thống. Phi hành đoàn phối hợp rưới nước thánh từ những chai nhựa xuống vùng đất bên dưới. Phía Không quân gọi đây là hành động mang tính biểu tượng, thể hiện lòng trắc ẩn trước nỗi khổ của người dân.
Với phần lớn người Sri Lanka theo đạo Phật, nghi lễ này không đơn thuần là biểu tượng. Nó phản ánh niềm tin lâu đời rằng con người có thể cầu xin thần linh can thiệp khi thiên nhiên trở nên khắc nghiệt.
Các thành viên phi hành đoàn trên tàu Harbin Y-12 phun "nước thánh": hy vọng trời sẽ mưa. Ảnh: AFP
Hơn 115.000 người chịu ảnh hưởng
Theo Trung tâm Quốc gia về Dịch vụ Cứu trợ Thiên tai, hơn 115.000 người tại 7 huyện đang sống trong cảnh thiếu nước. Tình trạng khô hạn được cho là có liên quan trực tiếp đến El Niño, hiện tượng khiến nước mặt Thái Bình Dương ấm lên bất thường.
Một người đàn ông đi bộ qua lòng hồ khô cạn ở Polonnaruwa, Sri Lanka: Hơn 115.000 người bị ảnh hưởng. Ảnh: Thilina Kaluthotage / Tân Hoa Xã / IMAGO
Hệ quả không chỉ dừng ở nước sinh hoạt. Một số khu bảo tồn động vật hoang dã lớn đã phải đóng cửa. Các hồ chứa chỉ còn khoảng 50% dung tích. Nếu không có mưa trong thời gian tới, nguy cơ thiếu nước trên diện rộng là rất lớn.
El Niño và vòng xoáy thời tiết cực đoan
Cơ quan khí tượng đưa ra cảnh báo không mấy dễ chịu. Những tháng tới có thể tiếp tục hạn hán nghiêm trọng, sau đó là mưa lớn như trút nước, rồi lại khô hạn. Kiểu thời tiết thất thường này khiến người nông dân không thể lên kế hoạch cho mùa vụ.
El Niño làm thay đổi gió, áp suất không khí và lượng mưa trên toàn cầu. Biến đổi khí hậu được cho là khiến những tác động này trở nên trầm trọng hơn. Điều đó có nghĩa là những đợt hạn hán tương tự có thể xuất hiện thường xuyên hơn trong tương lai.
Giữa đức tin và khoa học
Việc huy động không quân cho một nghi lễ tâm linh gây ra nhiều ý kiến trái chiều. Người ủng hộ cho rằng đây là cách thể hiện sự đồng cảm với người dân đang khổ sở. Người hoài nghi đặt câu hỏi liệu nước thánh có thể thay thế được những giải pháp kỹ thuật như tích trữ nước hay điều chỉnh mùa vụ.
Nhưng ở một đất nước mà Phật giáo gắn bó sâu sắc với đời sống văn hóa, nghi lễ cầu mưa không chỉ là chuyện tâm linh. Nó còn là cách cộng đồng tìm thấy sự an ủi trước những biến cố nằm ngoài tầm kiểm soát của con người.
Bài học từ Sri Lanka
Câu chuyện tại Sri Lanka phản ánh một thực tế rộng hơn. Biến đổi khí hậu đang buộc nhiều quốc gia phải đối mặt với những hiện tượng thời tiết khó lường. Trong khi các nhà khoa học tập trung vào giải pháp kỹ thuật, người dân vẫn tìm đến đức tin như một điểm tựa tinh thần.
Hai cách tiếp cận này không nhất thiết loại trừ nhau. Chúng cùng tồn tại trong cuộc sống của những cộng đồng đang cố gắng thích nghi với môi trường ngày càng khắc nghiệt.
Chuyến bay cầu mưa của Không quân Sri Lanka có thể không mang lại mưa ngay lập tức. Nhưng nó cho thấy một điều: khi thiên nhiên trở nên dữ dội, con người sẽ làm tất cả những gì có thể, từ kỹ thuật hiện đại đến những nghi lễ cổ xưa nhất. Và đôi khi, chính những hành động tưởng chừng nhỏ bé đó lại là cách để một cộng đồng giữ vững niềm tin giữa nghịch cảnh.
Vũ Bình Minh - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
