Giá nhiên liệu tại Mỹ đang tăng nhanh và chạm vào nỗi lo quen thuộc nhất của các hộ gia đình: chi phí đi lại hằng ngày. Diesel bán lẻ đã vượt 6,20 USD/gallon, mức cao kỷ lục. Giá xăng trung bình toàn quốc cũng lên 4,31 USD/gallon, theo AAA.
Đà tăng này không còn là câu chuyện riêng của thị trường năng lượng. Nó đã bước thẳng vào đời sống chính trị Mỹ, khi cuộc đối đầu với Iran kéo dài và tạo thêm rủi ro cho nguồn cung dầu toàn cầu.
Giá nhiên liệu tăng, người dân Mỹ chịu tác động trực tiếp
Diesel là loại nhiên liệu gắn chặt với vận tải hàng hóa, nông nghiệp, xây dựng và chuỗi cung ứng. Khi diesel lập đỉnh, chi phí không dừng ở trạm bơm. Nó có thể lan sang giá vận chuyển, thực phẩm và nhiều mặt hàng thiết yếu.
Với xăng, con số 4,31 USD/gallon cũng đủ tạo sức ép lớn lên ngân sách gia đình. Người Mỹ lái xe nhiều, phụ thuộc vào xe cá nhân tại nhiều bang. Vì vậy, mỗi đợt tăng giá xăng thường được cảm nhận rất nhanh trong đời sống hằng ngày.
Cuộc chiến với Iran, vì thế, không chỉ nằm trên bàn họp an ninh hay trong các tuyên bố ngoại giao. Nó đang hiện diện trong hóa đơn nhiên liệu, trong chi phí giao hàng, trong khoản tiền người dân phải tính toán mỗi tuần.
Sự ủng hộ dành cho cuộc chiến suy giảm
Khảo sát Reuters/Ipsos cuối tháng 8 cho thấy chỉ 1/4 người Mỹ còn cho rằng cuộc chiến với Iran là “đáng giá”. Con số này phản ánh tâm lý mệt mỏi rõ rệt khi xung đột kéo dài và chi phí trong nước tăng lên.
Với cử tri, câu hỏi thường rất thực tế. An ninh quốc gia quan trọng, nhưng tiền xăng, tiền thực phẩm và tiền thuê nhà cũng là áp lực sát sườn. Khi giá nhiên liệu leo thang, tranh luận về Iran dễ chuyển từ địa chính trị sang chuyện cơm áo.
Đây là điểm nhạy cảm với Tổng thống Donald Trump. Chính quyền của ông phải bảo vệ lập trường cứng rắn với Tehran, đồng thời giải thích vì sao người dân Mỹ phải chấp nhận chi phí sinh hoạt cao hơn.
Nguồn cung dầu chịu sức ép từ Trung Đông
Rủi ro nguồn cung đang là yếu tố khiến thị trường lo ngại. Reuters dẫn lời một thương nhân dầu Saudi cho biết Riyadh chỉ còn đủ dầu dự trữ tại cảng Yanbu để duy trì xuất khẩu trong 5-7 ngày nếu đường ống bị tấn công hôm thứ Sáu vẫn đóng.
Sau mốc đó, nguy cơ có thể lớn hơn nhiều. Theo nguồn tin này, tới 4% nguồn cung dầu toàn cầu có thể bị đe dọa nếu hoạt động xuất khẩu tiếp tục bị gián đoạn.
Con số 4% nghe có vẻ nhỏ, nhưng với thị trường dầu, đó là mức đủ để tạo biến động mạnh. Nguồn cung dầu toàn cầu vốn vận hành sát nhu cầu. Chỉ cần một mắt xích lớn bị tổn thương, giá có thể phản ứng ngay.
Bài toán chính trị trước bầu cử giữa kỳ
Giới phân tích cho rằng cú sốc nhiên liệu có thể trở thành gánh nặng chính trị lớn với Tổng thống Donald Trump trước bầu cử giữa kỳ tháng 11. Lịch sử chính trị Mỹ cho thấy giá xăng thường là chỉ báo tâm lý cử tri rất nhạy.
Khi giá tại trạm bơm tăng, thông điệp kinh tế của bất kỳ chính quyền nào cũng khó thuyết phục hơn. Cử tri có thể không theo dõi từng diễn biến quân sự tại Trung Đông, nhưng họ thấy rất rõ số tiền phải trả sau mỗi lần đổ xăng.
Thách thức của Nhà Trắng nằm ở chỗ phải cân bằng hai ưu tiên khó dung hòa. Một bên là mục tiêu ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân. Bên còn lại là nhu cầu giữ chi phí sinh hoạt trong tầm chịu đựng của người dân.
Lựa chọn khó cho Washington
Câu hỏi đang đặt ra không hề đơn giản: nước Mỹ có nên chấp nhận giá xăng cao để theo đuổi mục tiêu an ninh dài hạn với Iran, hay nên ưu tiên giảm áp lực trước mắt cho người dân?
Không có câu trả lời dễ dàng. Nếu lùi bước, Washington có thể bị xem là yếu thế trước Tehran. Nếu tiếp tục leo thang, cái giá kinh tế có thể lớn hơn và phản ứng của cử tri sẽ gay gắt hơn.
Điều chắc chắn là cuộc chiến với Iran đã vượt khỏi phạm vi quân sự. Nó đang tác động tới thị trường dầu, chi phí sinh hoạt và triển vọng chính trị trong nước Mỹ. Khi diesel vượt 6,20 USD/gallon, câu chuyện không còn nằm ở các biểu đồ giá dầu. Nó đã trở thành phép thử trực tiếp với sức chịu đựng của người dân và bản lĩnh điều hành của Nhà Trắng.
Thu Phương - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
