Trong một bài đăng trên mạng xã hội thông báo về thỏa thuận, ông Trump cho biết thỏa thuận sắp đạt được "mang lại cho Hoa Kỳ quyền kiểm soát vĩnh viễn về an ninh và tất cả các nhu cầu khác ở Greenland, giải quyết hoàn toàn TẤT CẢ các mối lo ngại của Hoa Kỳ."
Ông nói thêm rằng với thỏa thuận này, chính quyền của ông sẽ "ngay lập tức" bắt đầu quá trình phát triển sự hiện diện quân sự lớn hơn trên lãnh thổ giàu khoáng sản của Đan Mạch.
Thỏa thuận đạt được sau nhiều tháng các quan chức Mỹ, Greenland và Đan Mạch bí mật đàm phán, tìm kiếm giải pháp để giải quyết một số lo ngại về an ninh của ông Trump đối với vùng lãnh thổ có khoảng 56.000 cư dân.
Đối với Trump, vấn đề Greenland phần lớn đã bị gác lại khi ông phát động chiến dịch quân sự nhằm lật đổ cựu Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro và liên minh với Israel để bắt đầu cuộc chiến chống lại Iran.
Với việc công bố thỏa thuận này, Trump có thể tự hào về một thành tựu trong chính sách đối ngoại trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Cuộc xung đột Iran kéo dài sáu tháng đã định hình lại cuộc đua, làm suy yếu lời hứa tranh cử của Trump về việc tránh xa các cuộc xung đột nước ngoài và thách thức đảng Cộng hòa khi họ đang cố gắng duy trì thế đa số sít sao tại Quốc hội.
Những ngôi nhà phủ đầy tuyết có thể được nhìn thấy trên bờ biển của một vịnh nhỏ thuộc Nuuk, Greenland, ngày 7 tháng 3 năm 2025. Evgeniy Maloletka/AP
Văn phòng Thủ tướng Đan Mạch, bà Mette Frederiksen, cho biết thỏa thuận sẽ được cả ba chính phủ ký kết vào tuần tới trong kỳ họp Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, nhưng vẫn cần có sự thông qua của quốc hội từ chính phủ Đan Mạch và Greenland trước khi thỏa thuận có hiệu lực.
Trong một tuyên bố, bà nói rằng "thỏa thuận này công nhận chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ" của Greenland và Đan Mạch, đồng thời bảo vệ quyền "tự quyết" của cả hai dân tộc.
Thủ tướng Greenland Jens-Frederik Nielsen cho biết thỏa thuận đang được hình thành mang lại lợi ích cho cả ba chính phủ và "công nhận lợi ích của Greenland".
Các đồng minh đã phản đối lời kêu gọi của Trump về việc Mỹ mua lại Greenland.
Khi trở lại Nhà Trắng năm ngoái, Trump đã kêu gọi Đan Mạch bán hòn đảo này cho Hoa Kỳ, đồng thời khẳng định Greenland rất quan trọng đối với an ninh của Mỹ. Ông thẳng thắn không loại trừ khả năng chiếm đảo bằng vũ lực, mặc dù Đan Mạch là đồng minh NATO của Mỹ.
Đan Mạch và Greenland nhiều lần khẳng định hòn đảo này không phải để bán và lên án các báo cáo về việc Mỹ thu thập thông tin tình báo tại đó. Việc Mỹ thúc đẩy mua Greenland cũng vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ Nga và phần lớn các nước châu Âu.
Nhưng thông báo hôm thứ Sáu của ông Trump cho thấy có thể đã đạt được một thỏa thuận có thể chấm dứt điều mà Đan Mạch coi là một cuộc khủng hoảng sống còn.
"Chúng tôi mong muốn được hợp tác với người dân tuyệt vời của Đan Mạch và Greenland để hướng tới một tương lai huy hoàng đối với vùng đất rộng lớn và có vị trí chiến lược này", ông Trump viết trong bài đăng của mình. "Chúng tôi sẽ bảo vệ nó một cách nghiêm ngặt!"
Ông Trump từng tuyên bố Mỹ cần Greenland để răn đe các mối đe dọa từ Nga và Trung Quốc, và đã nhiều lần đưa ra những cáo buộc sai sự thật về việc lực lượng quân sự Trung Quốc và Nga đang lẩn khuất ngoài khơi bờ biển hòn đảo này.
Theo một quan chức Bộ Ngoại giao giấu tên, thỏa thuận này cấm mọi căn cứ quân sự không thuộc NATO ở Greenland, hạn chế các đối thủ đầu tư vào Greenland và đảm bảo rằng Trung Quốc và Nga không thể có căn cứ ở Greenland.
Ngoại trưởng Marco Rubio hoan nghênh tuyên bố này, gọi đó là một "thỏa thuận lịch sử" và "thắng lợi lớn" cho Hoa Kỳ.
"Greenland sẽ mãi mãi là một phần của khu vực phòng thủ chiến lược Bắc Mỹ và loại trừ bất kỳ kẻ thù nào khỏi khu vực này và vùng lân cận," Rubio nói. "Thỏa thuận này giải quyết dứt điểm và triệt để các mối lo ngại về an ninh quốc gia của chúng ta ở Greenland."
Hòn đảo này có vai trò then chốt đối với hệ thống phòng thủ của Bắc Mỹ.
Nhưng Mỹ từ lâu đã có sự hiện diện quân sự ở Greenland, duy trì một số căn cứ và công trình trong suốt thời kỳ Chiến tranh Lạnh trước khi giảm bớt sự hiện diện của mình.
Mỹ vẫn vận hành căn cứ không gian Pituffik hẻo lánh ở tây bắc Greenland, được xây dựng sau khi Mỹ và Đan Mạch ký Hiệp ước Phòng thủ Greenland năm 1951. Căn cứ này hỗ trợ các hoạt động cảnh báo tên lửa, phòng thủ tên lửa và giám sát không gian cho Mỹ và NATO.
Greenland nằm ngoài khơi bờ biển phía đông bắc của Canada, với hơn hai phần ba lãnh thổ nằm trong Vòng Bắc Cực. Điều này đã khiến nó trở nên quan trọng đối với việc phòng thủ Bắc Mỹ kể từ Thế chiến II, khi Mỹ chiếm đóng Greenland để đảm bảo nó không rơi vào tay Đức Quốc xã và để bảo vệ các tuyến đường vận chuyển hàng hải quan trọng ở Bắc Đại Tây Dương.
Bất chấp những bình luận gay gắt liên tục của ông Trump đối với Đan Mạch về vấn đề Greenland, các quan chức Đan Mạch đã nhiều lần khẳng định rằng họ sẵn sàng hợp tác với Mỹ để mở rộng sự hiện diện quân sự của Mỹ và tăng cường lợi ích thương mại của Mỹ tại Greenland.
Tuy nhiên, những yêu sách lặp đi lặp lại của Trump về Greenland và những lời đe dọa chiếm đoạt bằng vũ lực đã làm lung lay liên minh NATO và gây bất an cho các đồng minh châu Âu, theo Imran Bayoumi, phó giám đốc tại Trung tâm Chiến lược và An ninh Scowcroft thuộc Hội đồng Đại Tây Dương.
"Tôi nghĩ người Mỹ thực sự đánh giá thấp mức độ thiệt hại mà vụ việc này gây ra cho hình ảnh của Hoa Kỳ ở châu Âu," ông nói. "Tôi nghĩ người dân Greenland, người Đan Mạch và người châu Âu coi đây là một cuộc tấn công thực sự vào chủ quyền của họ, và sẽ cần rất nhiều nỗ lực để khắc phục."
Thành Lộc - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
