Tháng 8 vừa qua, tỷ lệ thất nghiệp trong nhóm thanh niên Trung Quốc đã chạm mốc 18,9%. Đây là con số kỷ lục kể từ khi chính phủ nước này điều chỉnh phương pháp tính vào năm 2023, báo hiệu một vấn đề không chỉ dừng lại ở những người mới tốt nghiệp.
Nó đặt ra một câu hỏi lớn hơn cho Bắc Kinh: liệu nền kinh tế khổng lồ này có thể tạo ra đủ cơ hội việc làm cho một thế hệ công dân ngày càng được giáo dục bài bản hay không?
Áp lực từ nguồn cung lao động và kinh tế chậm lại
Mỗi năm, hàng triệu sinh viên tốt nghiệp đại học đổ vào thị trường lao động Trung Quốc. Trong khi đó, tốc độ tăng trưởng kinh tế lại đang chậm lại, khiến các ngành từng là 'miếng bánh' lớn cho lao động trẻ như bất động sản, công nghệ, giáo dục và các dịch vụ liên quan không còn tuyển dụng rầm rộ như trước.
Điều này tạo ra một sự mất cân bằng rõ rệt giữa nguồn cung lao động dồi dào và nhu cầu tuyển dụng đang có dấu hiệu chững lại.
AI: con dao hai lưỡi trên thị trường việc làm
Thêm vào bức tranh phức tạp này là sự xuất hiện của trí tuệ nhân tạo (AI). AI hứa hẹn mang lại năng suất cao hơn, nhưng đồng thời cũng tiềm ẩn nguy cơ thay thế một phần các công việc cấp thấp, mang tính lặp đi lặp lại.
Đáng nói, đây chính là những vị trí thường được xem là điểm khởi đầu quan trọng cho sinh viên mới ra trường, giúp họ tích lũy kinh nghiệm và thăng tiến.
Mối lo ngại không chỉ nằm ở con số 18,9% đơn độc. Vấn đề thực sự nằm ở sự kết hợp giữa số lượng sinh viên tốt nghiệp tăng vọt, nhu cầu tuyển dụng không theo kịp, và sự thay đổi chóng mặt của thị trường lao động do công nghệ mới.
Một quốc gia có thể tự hào với những tuyến đường sắt cao tốc hiện đại, các nhà máy tiên tiến hay hệ thống AI tối tân. Tuy nhiên, nếu một bộ phận lớn thanh niên không tìm được việc làm phù hợp với trình độ, nền kinh tế vẫn sẽ đối mặt với những thách thức nghiêm trọng.
Hệ lụy xã hội từ thất nghiệp kéo dài
Đối với Trung Quốc, bài toán này mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Tình trạng thất nghiệp kéo dài ở giới trẻ không chỉ làm giảm thu nhập và sức mua của các hộ gia đình mà còn tạo áp lực lên nhiều khía cạnh xã hội khác.
Từ thị trường nhà ở, quyết định kết hôn, sinh con cho đến niềm tin vào tương lai kinh tế đất nước, tất cả đều có thể bị ảnh hưởng tiêu cực.
Vì thế, AI có thể trở thành một con dao hai lưỡi cho Trung Quốc. Nó có thể giúp nâng cao năng suất và khả năng cạnh tranh, nhưng nếu tốc độ thay thế lao động nhanh hơn tốc độ tạo ra công việc mới, lợi ích của AI sẽ không được phân bổ đồng đều, tạo ra hố sâu chênh lệch.
Một quốc gia không chỉ cần sáng tạo ra công nghệ mới. Điều quan trọng hơn là quốc gia đó phải tạo ra một tương lai nghề nghiệp vững chắc cho những người trẻ đang bước vào thị trường lao động.
Tỷ lệ thất nghiệp thanh niên 18,9% chính là một hồi chuông cảnh báo rõ ràng, cho thấy bài toán này đang ngày càng trở nên khó khăn hơn đối với Trung Quốc.
Lê Hải Yến - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
