Trong nhiều tháng, giới quan sát quân sự gần như thống nhất rằng mặt trận trên bộ ở Ukraine đang đóng băng. Nhưng đằng sau lớp khói mù của chiến tranh, quân đội Kyiv có thể đã làm được nhiều hơn những gì cả hai bên công khai thừa nhận.
Một binh sĩ Ukraine khai hỏa lựu pháo về phía các vị trí của Nga gần Drushkivka (ảnh tư liệu): Nga đang gây sức ép lên vành đai phòng thủ của Ukraine. (Nguồn: Stringer/reuters)
Theo các báo cáo trùng khớp với nhau, quân đội Ukraine đã đẩy lùi được cuộc tiến công của Nga ở phía bắc thành phố Lyman, tỉnh Donetsk. Các đơn vị của Kyiv được cho là đã lấy lại từ 150 đến khoảng 250 km2 lãnh thổ cùng khoảng mười ngôi làng.
Những nhà quan sát quân sự có uy tín như Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) của Mỹ xác nhận các khu vực giành được. Ngay cả một số nhà phân tích Nga cũng đã thừa nhận thất bại.
Phía Kyiv vẫn chưa lên tiếng về vấn đề này. Nếu thông tin là chính xác, đây đã là cuộc phản công âm thầm và thành công thứ hai của Ukraine trong năm nay.
Hồi tháng 8, một cuộc phản công ở miền nam đất nước mới được biết đến. Ukraine lấy lại 745 km2 từ tay Nga và đẩy họ ra khỏi tỉnh Dnipropetrovsk. Mãi nhiều tháng sau, giới chỉ huy quân sự mới lên tiếng về thành quả đó.
Cuộc tiến quân từng bước ở Lyman
Việc quân Nga buộc phải rút lui ở phía bắc Lyman là một thắng lợi về mặt chiến lược đối với Ukraine.
Theo đánh giá của ISW, quân đội Ukraine đã phá vỡ kế hoạch của Nga nhằm bao vây vành đai phòng thủ của Ukraine ở Donbass. Cuộc tiến công của Nga ở Lyman từng đe dọa các thành phố Sloviansk và Kramatorsk, những trái tim của vành đai này, từ hướng bắc.
Theo các báo cáo, tham gia chiến dịch có Lữ đoàn cơ giới số 66 và Lữ đoàn xung kích số 3. Cả hai đều thuộc Quân đoàn 3 do Andriy Biletskyi chỉ huy. Lực lượng bộ binh được nhiều đơn vị drone yểm trợ.
Bò dần thay vì đột phá
Khác với cuộc phản công ở tỉnh Kharkiv hồi tháng 9/2022, lần này Ukraine không tạo được đột phá nhanh. Thay vào đó, các đơn vị tiến lên từng bước trong nhiều tháng.
Drone theo dõi vị trí quân Nga trong thời gian dài. Những drone khác tấn công pháo binh, tuyến tiếp tế và đường liên lạc.
Chỉ sau khi từng cứ điểm bị suy yếu và gần như bị cô lập, bộ binh Ukraine mới tiến vào. Cách đánh chậm mà chắc này khiến đối phương khó phát hiện quy mô thật của chiến dịch.
Giữ bí mật suốt nhiều tháng
Điều đáng chú ý là Ukraine giữ kín chiến dịch trong bao lâu. Những đợt tấn công đầu tiên được cho là bắt đầu từ ngày 22/5. Phải đến đầu tháng 9, quy mô của cuộc tiến quân mới lộ ra trước công chúng.
Trong lúc giao tranh, binh sĩ Ukraine gần như không công bố hình ảnh. Một số nhà phân tích phương Tây và Ukraine cũng không ghi nhận công khai những khu vực lãnh thổ mà họ biết là đã giành được.
Việc phong tỏa thông tin có thể còn khiến giới lãnh đạo Nga đánh giá thấp quy mô cuộc tiến công của Ukraine. Đầu tháng 9, Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố quân Nga đã chiếm được thành phố Sviatohirsk.
Vài ngày sau, chỉ huy Ukraine Biletskyi công bố một video quay cảnh ông đang ở trong thành phố vẫn do Ukraine kiểm soát. "Ở đây không có binh sĩ Nga nào", ông nói trong video.
Sau đó, các blogger quân sự Nga thân Kremlin cũng chỉ trích những báo cáo tình hình sai lệch trong quân đội Nga. Kênh Telegram có ảnh hưởng mang tên "Rybar" coi "những lời nói dối có hệ thống trong báo cáo gửi cấp trên" là một phần nguyên nhân gây ra các vấn đề ở mặt trận.
Đi ngược lại câu chuyện của Điện Kremlin
Ở Lyman, đây là một cuộc tiến quân có giới hạn, được chuẩn bị qua nhiều tháng. Chưa có dấu hiệu cho thấy các đơn vị Nga lớn sụp đổ hay vũ khí bị bỏ lại hàng loạt.
Dù vậy, diễn biến này vẫn có ý nghĩa quân sự rõ ràng. Quân đội Ukraine đã lấy lại được một phần lãnh thổ mà Nga phải mất hơn một năm chiến đấu mới giành được, trong khi thời gian để làm điều đó chỉ bằng một phần nhỏ.
Nếu muốn lấy lại các vị trí đã mất, Nga sẽ phải tấn công trở lại một vùng rộng lớn.
Bước tiến này cũng đi ngược lại tuyên bố của Điện Kremlin rằng các thắng lợi lãnh thổ của Nga về lâu dài là điều không thể tránh khỏi. ISW coi đây là bằng chứng cho thấy Ukraine vẫn có thể giành lại thế chủ động, ít nhất ở cấp độ khu vực.
Chiến sự quanh Lyman vẫn tiếp diễn
Giao tranh quanh Lyman chưa chấm dứt. Theo báo cáo từ giới quan sát Ukraine và phương Tây, một số đơn vị Nga vẫn còn trú ở những cứ điểm bị cắt rời.
Việc Ukraine có thể mở rộng thêm vùng kiểm soát hay không vẫn còn bỏ ngỏ. Câu trả lời phụ thuộc vào việc Kyiv còn giữ được đà tiến và nguồn lực hay không, trong khi Nga chắc chắn sẽ tìm cách giành lại thế cân bằng.
Trên bản đồ, mặt trận Ukraine vẫn trông như đang đóng băng. Nhưng những gì đang diễn ra quanh Lyman cho thấy cục diện phía sau lớp khói đó không hề đứng yên. Và nếu Kyiv tiếp tục chọn cách im lặng cho tới khi mọi việc đã xong, giới quan sát sẽ còn phải bất ngờ thêm một lần nữa.
Vũ Bình Minh - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
