Trong một bài phát biểu mang tính lịch sử trước Quốc hội châu Âu tại Strasbourg, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đã chính thức mở lời về một chương mới đầy tham vọng cho quan hệ giữa Liên minh châu Âu (EU) và Canada. Bà nhấn mạnh, trong bối cảnh các nền dân chủ đang đối mặt với sự "rạn nứt của hệ thống quốc tế dựa trên luật lệ", Brussels và Ottawa cần phải xích lại gần nhau hơn.
"Tôi muốn cùng quý vị nỗ lực mở cánh cửa để Canada trở thành thành viên liên kết đầu tiên của EU", bà von der Leyen tuyên bố trước Thủ tướng Canada, người đang tham dự bài phát biểu quan trọng thường niên của bà.
Lời tuyên bố này đã nhận được sự hưởng ứng nồng nhiệt, với một tràng pháo tay kéo dài từ khắp nghị trường.
Vì sao lại là "thành viên liên kết"?
Ý tưởng về một "thành viên liên kết" không phải là điều được quy định trong các hiệp ước hiện hành của EU. Tuy nhiên, khái niệm này lần đầu tiên được Thủ tướng Đức Friedrich Merz đề xuất vào đầu năm nay, nhằm áp dụng cho Ukraine.
Theo kế hoạch ban đầu dành cho Ukraine – dù gặp phải sự đón nhận khá lạnh nhạt từ Kyiv vì nước này kiên quyết đòi tư cách thành viên đầy đủ – một quốc gia liên kết sẽ được phép tham dự các hội nghị thượng đỉnh của khối và có đại diện trong Ủy ban châu Âu.
Quốc gia đó cũng sẽ được hưởng lợi từ một phần ngân sách của EU, nhưng không có quyền bỏ phiếu đầy đủ.
Đề xuất dành cho Canada cho thấy EU đang tìm kiếm các hình thức hợp tác linh hoạt hơn, phù hợp với bối cảnh địa chính trị phức tạp hiện nay.
Củng cố liên minh trong bối cảnh mới
Quan hệ giữa EU và Canada đã và đang phát triển mạnh mẽ, đặc biệt khi cả hai bên đều tìm cách đa dạng hóa đối tác và giảm bớt sự phụ thuộc vào một số cường quốc, trong đó có Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump. Thủ tướng Canada là nguyên thủ nước ngoài đầu tiên tham dự "Thông điệp Liên bang châu Âu" thường niên, chuyến thăm này được kỳ vọng sẽ tạo đà cho hội nghị thượng đỉnh EU-Canada tại Montreal vào tháng tới.
Chủ tịch von der Leyen bày tỏ mong muốn chuyển từ hợp tác chỉ dựa trên thương mại sang một "liên minh vì tương lai" rộng lớn hơn, nhằm "đưa quan hệ với Canada lên mức cao nhất có thể".
Bà liệt kê hàng loạt lĩnh vực hợp tác chiến lược, bao gồm: sản xuất thông minh, thành lập liên minh công nghệ, tích hợp cơ sở công nghiệp quốc phòng và biến Bắc Cực thành một dự án chung trọng điểm. Năng lượng, khoáng sản quan trọng, pin, trí tuệ nhân tạo (AI), an ninh mạng và an ninh kinh tế cũng là những lĩnh vực được ưu tiên.
"Đây là một mối quan hệ đối tác không chống lại bất kỳ ai khác, mà là vì sức mạnh chung của chúng ta", bà von der Leyen khẳng định, nhấn mạnh tinh thần hợp tác tự nguyện giữa các nền dân chủ.
Nền tảng vững chắc cho tương lai
Brussels và Ottawa đã có một nền tảng hợp tác vững chắc. Hiệp định thương mại tự do (CETA) được ký kết đã loại bỏ gần như toàn bộ các loại thuế quan, giúp thúc đẩy thương mại hàng hóa và dịch vụ tăng hơn 80% kể từ năm 2016.
Năm nay, Canada cũng trở thành quốc gia ngoài EU đầu tiên tham gia chương trình cho vay quốc phòng trọng điểm của khối. Những thành tựu này cho thấy tiềm năng to lớn khi hai bên cùng nhau hợp tác.
Lời mời Canada trở thành thành viên liên kết không chỉ thể hiện sự tin tưởng mà còn là chiến lược của EU trong việc xây dựng một mạng lưới đối tác rộng lớn, kiên cường hơn. Nó gửi đi thông điệp rõ ràng rằng trong một thế giới đầy biến động, sức mạnh không thuộc về kẻ mạnh nhất hay giàu có nhất, mà thuộc về những ai chọn hợp tác vì những giá trị chung.
Vũ Bình Minh - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
